duplico
duplico, to double, multiply by two, repeat
- I Lit.: numerum dierum, Cic. N. D. 1, 22; so, numerum, id. Rep. 2, 20 (twice); Caes. B. G. 4, 36, 2; Tac. H. 2, 30: modum hastae, Nep. Iphicr. 1 fin.: exercitum, Cic. Att. 5, 18, 2; cf. copias, Liv. 7, 7: fructum, Varr. R. R. 1, 69, 1; cf.: reditum pretio, Col. 12, 52, 2: rem, Pers. 6, 78: stipendium legionibus in perpetuum, Suet. Caes. 26: tributa, id. Vesp. 16: verba, i. e. to repeat, Cic. Or. 39, 135 (with iterare); id. Part. 6, 20 sq.; also, to form a bipartite word, to compound (e. g. androgynus): faciliore ad duplicanda verba Graeco sermone, Liv. 27, 11.—
- II Transf.
- A (Acc. to duplex, I. B. 3.), to double, i. e. to enlarge, augment, increase: mobilitas duplicatur, Lucr. 6, 337: duplicato ejus diei itinere, Caes. B. C. 3, 76 fin.; cf. cursu, id. ib. 3, 92, 2: et sol crescentes decedens duplicat umbras, Verg. E. 2, 67; cf. Ov. M. 11, 550: duplicata nimbo flumina, id. Am. 1, 9, 11: ut in dies magis magisque haec nascens de me duplicetur opinio, Cic. ad Fam. 16, 21, 2: curam, Sall. Or. Cottae, p. 245 ed. Gerl.; cf. sollicitudines, Lucei. in Cic. Fam. 5, 14, 2: bellum, Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. E. 2, 67.—
- B In poets and in post-Aug. prose meton. (effectu pro causa), to double up, to bow, bend a person or thing: nos duplicat timos, Naev. ap. Non. p. 487 (Trag. v. 45 Rib.): duplicato poplite, Verg. A. 12, 927: corpus frigore, Val. Max. 5, 1, 1 ext.: virum dolore, Verg. A. 11, 645; Ov. M. 6, 293; Stat. Th. 3, 89; 6, 859.—
- C To double by dividing, to split in two, tear apart, tear (late Lat.): capillum, Cels. 7, 7, 8: vesicam, id. 7, 26, 2 fin. al.—Hence, * dū̆plĭcāto, adv., twice as much: degredi, Plin. 2, 17, 14, § 76.
- 1. verdubbelen, tweemaal zo groot, lang, breed maken [numerum equitum; tributa provinciis; copias; exercitum; crescentes umbras (door de zon); iter];
- 2. vergroten, vermeerderen, verhogen, verlengen [curam; bellum hernieuwen];
- 3. (poët.) dubbelvouwen, in tweeën delen, krommen, knikken; ➤ duplicato poplite;
- 4. (retor. t.t.) verba: (a) onmiddellijk na elkaar herhalen; (b) aan elkaar koppelen.
- duplex, to double, multiply by two, repeat: numerum obsidum, Cs.: copiae duplicantur, L.: duplicato eius diei itinere, Cs.: verba. — Of words, to compound: ad duplicanda verba, L.—To double, enlarge, augment, increase: sol decedens duplicat umbras, V.: duplicata noctis imago est, O.: bellum, Ta.—To double up, bow, bend: duplicato poplite, V.: virum dolore, V.: duplicata volnere caeco, O.
-
…iacere potes tu pedibus teneris positas fulcire pruinas, tu potes insolitas, Cynthia, ferre nives o utinam hibernae duplicentur tempora brumae, et sit iners tardis navita Vergiliis, nec tibi Tyrrhena solvatur funis harena, neve inimica meas…
Propertius, Elegies
-
…orborum et viduarum tributis fuisse quondam diligentis. Sed tamen prioribus equitum partibus secundis additis i ccc fecit equites numerumque duplicavit. Postea bello subegit Aequorum magnam gentem et ferocem et rebus populi Romani imminentem, idemque Sabinos cum a moenibus…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…igitur hae sunt simplices de summo bonorum malorumque sententiae, duae sine patrono, quattuor defensae. iunctae autem et duplices expositiones summi boni tres omnino fuerunt, nec vero plures, si penitus rerum naturam videas, esse potuerunt .…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…. Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt. His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existimabat. Ipse idoneam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ornent, sed quod excellant. eadem ratio est horum quae sunt orationis lumina et quodam modo insignia cum aut duplicantur iteranturque verba aut leviter commutata ponuntur, aut ab eodem verbo ducitur saepius oratio aut in idem conicitur aut utrumque…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…ex castris egressus, priusquam subsidio ex oppido veniri posset, deiecto praesidio potitus loco duas ibi legiones collocavit fossamque duplicem duodenum pedum a maioribus castris ad minora perduxit, ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare possent .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…relinquebant. quibus ad sequendum impeditis, Caesar quod fore providerat, meridiano fere tempore signo profectionis dato exercitum educit duplicatoque eius diei itinere viii milia passuum ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum non potuit. Postero…
Julius Caesar, Civil War
-
…ut paulo infra scribit, breviores esse multis detractis cf. p. XV, eosdem splendidiores, puto propter duplicatum numerum librorum, fortasse etiam Varronis personam magis decoram, denique utraque de causa meliores. Sed priore forma libros…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…aspectu maesta parentis. Huic Equos ille iubam quatiens fulgore micanti summum contingit caput alvo, stellaque iungens una tenet duplices communi lumine formas aeternum ex astris cupiens conectere nodum. exin contortis Aries cum cornibus haeret. quem propter Pisces…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…in fulgure caelum in sedecim partis diviserunt Etrusci. facile id quidem fuit, quattuor, quas nos habemus, duplicare, post idem iterum facere, ut ex eo dicerent, fulmen qua ex parte venisset. primum id quid…
M. Tullius Cicero, De Divinatione