exanimo
exanimo, to put out of breath, tire fatigue, weaken, exhaust
- To deprive of air or wind.
- A Lit.: folles, i. e. to press together, so as to force out the air, Auct. Aetnae, 560.—
- B Transf. (in pass.), to be out of breath, weakened, exhausted: simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine conficerentur, Caes. B. C. 3, 92, 2: milites cursu ac lassitudine exanimati, id. B. G. 2, 23, 1; 3, 19, 1; Plaut. As. 2, 1, 17 (265); id. Cas. 3, 5, 8 (628); 3, 3, 10 (572).—
- b Of impers. or abstr. things, to be weakened: (vini faex) celerrime exanimatur loco non incluso condita, loses its strength, Plin. 23, 2, 31, § 64: nolo verba exiliter exanimata exire, with feeble breath, i.e. lifeless, tame, Cic. de Or. 3, 11, 41.—
- II To deprive of life, to kill (freq. and class.).
- A Lit.: telum saepe nocentes Praeterit exanimatque indignos, Lucr. 2, 1104: aliquem, id. 6, 243; Suet. Aug. 29; Curt. 7, 3; Hor. C. 2, 17, 1; cf.: se taxo, Caes. B. G. 6, 31 fin.—
- b In pass., to be deprived of life, be killed, to die: (Epaminondas) cum gravi vulnere exanimari se videret, Cic. Fin. 2, 30, 97; cf. Nep. Epam. 9 fin.; so Cic. Tusc. 5, 27, 77; Caes. B. G. 6, 16, 4; Suet. Caes. 39 fin. al.; cf. in the part. perf.: exanimatus, killed, dead, Lucr. 6, 1256 (with exanimis); Caes. B. G. 5, 44, 6; 7, 25, 2 and 3; Liv. 9, 1; 25, 7; 22, 7 fin. al. —
- B Trop., to deprive of life or spirit, to alarm or terrify greatly, to put out of one's senses with fright, horror, etc.; to agitate, trouble: vorsor in amoris rota miser, Exanimor, feror, differor, distrahor, diripior, Plaut. Cist. 2, 1, 5 (207): oratio haec me miseram exanimavit metu, Ter. And. 251; cf.: te metus exanimant judiciorum atque legum, Cic. Par. 2, 18: Decius torpidos somno insuper pavore exanimat, Liv. 7, 36: adolescentulus sic initio accusationis exanimatus sum, ut, etc., Cic. de Or. 1, 26, 121: me exanimant et interimunt hae voces Milonis, id. Mil. 34, 93: Tulliae meae morbus et imbecillitas corporis me exanimat, id. Att. 11, 6, 4: cur me querelis exanimas (= conturbas, summo maerore afficis) tuis? Hor. C. 2, 17, 1; cf. id. S. 1, 4, 127; id. Ep. 2, 1, 178 et saep.—In the part. perf.: exanimata metu, Ter. Phorm. 565; cf. Cic. Mil. 23; id. Verr. 2, 2, 77; id. Cat. 4, 2: non me fefellit, sensi; eo exanimatus fui, Plaut. Bacch. 2, 3, 64 (298); id. Ps. 1, 1, 7 (9); Ter. And. 131; id. Phorm. 732; Verg. A. 5, 805; Stat. Th. 4, 760 al.
- 1. van de adem beroven; — pass. buiten adem raken; — ppp. ademloos; ➤ milites cursu exanimati; uitademen; ➤ verba exiliter exanimata gelispeld;
- 2. doden [servum verberibus doodgeselen]; — pass. sterven; ➤ cum gravi vulnere exanimari se videret; — ppp. ontzield, dood;
- 3. uitputten; ➤ lassitudine exanimatus;
- 4. verbijsteren, verschrikken; ➤ Tulliae meae mors me exanimat (Cic.).
- exanimus, to put out of breath, tire fatigue, weaken, exhaust. — Only pass: ut cursu milites exanimarentur, Cs.—To breathe forth: exiliter verba.—To deprive of life, kill, wear out: taxo se, Cs.: volnere exanimari nimio gaudio, L.: circumventi flammā exanimantur, Cs.—Fig., to deprive of self-possession, terrify, agitate, stun, wear out, dishearten: me metu, T.: te metūs exanimant iudiciorum: me querelis tuis, H.: avidos funus Exanimat, H.: exanimatus Pamphilus amorem indicat, out of his wits, T.: cum exanimatus ipse adcurrit: Troia agmina, V.
-
…sequebantur. Legionis nonae et decimae milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire conantes insecuti gladiis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…alii, scribantque ad Caesarem me quicquid fecerim de sua sententia fecisse. Tulliae meae morbus et imbecillitas corporis me exanimat. quam tibi intellego magnae curae esse, quod est mihi gratissimum. de Pompei exitu mihi dubium numquam fuit…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…non requirunt quam qui illam efflagitant, quanto hoc magis in fortissimis civibus facere debemus me quidem, iudices, exanimant et interimunt hae voces Milonis quas audio adsidue et quibus intersum cotidie. valeant, inquit valeant cives mei ;…
Cicero, pro Milone
-
…, qui dicit, ipso gignuntur ac fiunt, vel coniungendis verbis, ut haec tum pavor sapientiam omnem mi exanimato expectorat. num non vis huius me versutiloquas malitias. .. videtis enim et versutiloquas et expectorat ex coniunctione…
Cicero, de Oratore
-
…. s. d. Scr. Intimili xvi K. Mai. a. . CAELIVS CICERONI S. exanimatus tuis litteris, quibus te nihil nisi triste cogitare ostendisti neque id quid esset perscripsisti neque non tamen quale esset…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt…
Julius Caesar, Gallic War
-
…furta, illius flagitium, utriusque audacia perspicua esse posset. itaque illum in iure metu conscientiaque peccati mutum atque exanimatum ac vix vivum relinquo, tabulas in foro summa hominum frequentia exscribo ; adhibentur in scribendo ex conventu viri primarii…
Cicero, in Verrem
-
…; profecto homo dives repente a Verre non sine causa citatur. exspectatio summa omnium quidnam id esset, cum exanimatus subito ipse accurrit cum adulescente filio ; nam pater grandis natu iam diu lecto tenebatur. nominat iste servum ,…
Cicero, in Verrem
-
…subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit ; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in…
Julius Caesar, Gallic War