fabula
fabula, a narration, narrative
those stories are worth reading repeatedly
- I In gen. (mostly poet. and in post-Aug. prose; syn.: narratio, fasti, annales, res gestae, historia): additur fabulae, quo vulgo Sabini aureas armillas brachio laevo habuerint, pepigisse eam, etc., Liv. 1, 11, 8: poëticae (opp. incorrupta rerum gestarum monumenta), id. praef. § 6: Ummidius, qui tam (non longa est fabula) dives, ut, etc., Hor. S. 1, 1, 95; id. Ep. 1, 2, 6: mutato nomine de te fabula narratur, id. S. 1, 1, 70: asinaeque paternum Cognomen vertas in risum et fabula flas, the common talk, town's talk, id. Ep. 1, 13, 9; cf.: heu me, per urbem Fabula quanta fui! id. Epod. 11, 8: fabula (nec sentis) tota jactaris in urbe, you are talked of all over the city, Ov. Am. 8, 1, 21; cf. Suet. Aug. 70; id. Dom. 15; Mart. 3, 14: habes omnes fabulas urbis, Plin. Ep. 8, 18, 11: nova fabula, the news, Juv. 1, 145: semper formosis fabula poena fuit, Prop. 2, 32, 26 (3, 30, 26 M.): a diverticulo repetatur fabula, let us return to our story, Juv. 15, 72.—
- B Transf., conversation (post-Aug.): ut fabulas quoque eorum et disputationes et arcana semotae dictionis penitus exciperem, conversations, Tac. Or. 2: praeceptores cum auditoribus suis fabulas habent, id. ib. 29; cf.: cum inter fabulas privatas sermo esset ortus, quanti, etc., in private conversation, Lampr. Heliog. 25.—With a dependent clause: ne id accidat, quod cuipiam Thraco venisse usu, fabula est, is related, Gell. 19, 12, 6.—
- 2 In vulg. lang. (like the Germ. Geschichte), affair, concern, matter: sed quid ego aspicio? quae haec fabula'st? what sort of an affair is this? Plaut. Pers. 5, 2, 11 (787); Ter. And. 747.
- II In partic. (freq. and class.), a fictitious narrative, a tale, story (syn.: apologus, narratio): narrationum tris accepimus species, fabulam, quae versatur in tragoediis atque carminibus non a veritate modo, sed etiam a forma veritatis remota, argumentum ... historiam, etc., Quint. 2, 4, 2: haec res agetur nobis, vobis fabula, Plaut. Capt. prol. 52: peregrino narrare fabulas, id. Men. 5, 1, 24 (724): num igitur me cogis etiam fabulis credere? quae delectationis habeant quantum voles ... auctoritatem quidem nullam debemus nec fidem commenticiis rebus adjungere, etc., Cic. Div. 2, 55, 113; cf.: fictis fabulis, id. Mil. 3, 8: antiquitas recepit fabulas, fictas etiam nonnumquam incondite, id. Rep. 2, 10; cf.: a fabulis ad facta venire, id. ib. 2, 2 fin.: minor fabulis habetur fides, id. ib. 2, 10: saepe fabulis fidem firmare (consuerant), Suet. Rhet. 1 med.; Liv. praef. § 6: non fabula rumor Ille fuit, Ov. M. 10, 561: fabulam inceptat, Ter. And. 925: quid tamen ista velit sibi fabula, ede, Hor. S. 2, 5, 61: fabulae! mere stories! stuff! nonsense! Ter. Heaut. 336; id. And. 224: ne convivialium fabularum simplicitas in crimen duceretur, Tac. A. 6, 11 fin.: sufficiunt duae fabulae, an tertiam poscis? Plin. Ep. 2, 20, 9.—In apposition: jam te premet nox fabulaeque Manes (= fabulosi, inanes), Hor. C. 1, 4, 16: civis et manes et fabula fies, Pers. 5, 152: nos jam fabula sumus, Ter. Hec. 620.—So of idle tales: ineptas et aniles fabulas devita, Vulg. 1 Tim. 4, 7 al.—
- B Of particular kinds of poetry.
- 1 Most freq., a dramatic poem, drama, play (syn.: ludus, cantus, actio, etc.): in full, fabula scaenica, Amm.28, 1, 4; or, theatralis, id. 14, 6, 20: fabula ad actum scenarum composita, Quint. 5, 10, 9; cf. id. 11, 3, 73 sq.: Livianae fabulae non satis dignae, quae iterum legantur. Atque hic Livius primus fabulam, C. Clodio Caeci filio et M. Tuditano Cos. docuit, produced, Cic. Brut. 18, 72; v. doceo, II. init.; cf.: fabulam dare, under do, II. H.; so, facere, Varr. L. L. 5, 8: neque histrioni ut placeat, peragenda fabula est, Cic. de Sen. 19, 70: securus, cadat an recto stet fabula talo, Hor. Ep. 2, 1, 176: neve minor neu sit quinto productior actu Fabula, id. A. P. 190: M. Pacuvii nova fabula, Cic. Lael. 7, 24: Terentii, Hor. S. 1, 2, 21: Attae, id. Ep. 2, 1, 80 et saep.: in fabulis stultissima persona, Cic. Lael. 26, 100 et saep.— Transf.: non solum unum actum, sed totam fabulam confecissem, Cic. Phil. 2, 14, 34.—
- 2 A fable (cf. apologus): fabularum cur sit inventum genus Brevi docebo, etc., Phaedr. 3, prol. 33: quae (res) vel apologum, vel fabulam vel aliquam contineat irrisionem, Cic. Inv. 1, 17, 25: nota illa de membris humanis adversus ventrem discordantibus fabula, Quint. 5, 11, 19 (shortly before, fabella) et saep.—Prov.: Lupus in fabula (like the Engl., talk of the devil, and he will appear), of a person who comes just as we are talking about him, Ter. Ad. 537; Cic. Att. 13, 33, 4; so, lupus in sermone, Plaut. Stich. 4, 1, 71 (575).
confirmare innocentiam hominis cujus injusticie sunt omnium ~a
qualis ~a est nunc ‥ de predicto Manerio, cujus nomen celebre est ex causa criminis
~as garruli et verbosi tam dulce habent contexere ut ‥
de placito decepcionis, ac eciam propter diversas ‥ discenciones et diversas ~as
apocriforum enim naenias et incertas fribulorum ~as nequaquam catholica receptat ecclesia
cunque ‥ epulis, exultationi ac ~is indulgeremus
an forte litteras solutorias, de qualibus ~ae ferunt, apud se haberet
~a, i. bella [l. fabella ],spel velunnyt sprœc
sume synd gehatene ~ae,þœt synd idele spellunga . ~aesynd þa saga, þe menn secgað ongean gecynde, þœt ðe nœfre ne gewearð ne gewurðan ne mœg
~a ‥ a veritate dissona
omnes actus gigantum et bellatorum ex ~is antiquorum
a patre suo audita in convivio joculari ~a de Buamundo gigante
~as de Arturo ex priscis Britonum figmentis sumptas et ex proprio auctas
multorum opinione non ~a quidem sed res gesta fuit
cantantibus ~as et gesta
secundum ~am Sol cum Clymene nympha coiens Phaethonta dicitur genuisse
‘verbaque inania et pars fabula’, id est fabulata, hoc est ficta; ‘sompnio sollicito’, quasi dicat: verba vana sunt, quia nisi ~e et ficciones sompniorum
non ‥ precipit Cristus: predicate ~as vel tradiciones humanas omni creature, sed predicate ewangelium
aniles ~as et ineptias et puellares lusus et jocos fugiebat
aniles ~as vulgique ‥ adinvenciones
proverbialis in ~a lupus gallo tulit vocem
ex ~is Esopi sapientis
ad fin.: explicit tractatus ~arum moralium Esopi
[Esopus ] confinxit ~as elegantes ‥ in quibus docet quid observare debeant homines, et ut vitam hominum emendet et ad mores instruat inducit arbores, aves bestiasque loquaces pro probanda cujuslibet fabula
Demostenes ‥ hanc ~am confinxit: lupi suaserunt aliquando pastoribus ut ‥
[dux Austrie ] cum tota nobilitate ‥ interfectus corruit, ~a facta toto mundo
[poematos genus ] dramaticon est vel activum id quo personae loquentes introducuntur ‥, ut se habent tragoediae et ~ae (drama enim Latine ~a dicitur)
- 1. gepraat, geklets [urbis; sine auctore sparsa gerucht]; ➤ in -is esse onderwerp v. gesprek zijn; ~ est (m. aci.) men beweert; -am fieri, esse bij iedereen over de tong gaan;
- 2. (postklass.) gesprek; ➤ tempus -is conterere; -ae convivales;
- 3. (postklass.) onderwerp v. gesprek;
- 4. (verzonnen) verhaal, geschiedenis [ficta];
- 5. legende [sine auctore edita]; ➤ -ae ferunt of produnt, in -is est de legende vermeldt; — plur. mythologie [Graecae];
- 6. (Phaedr.) fabel [Aesopi]; ➤ haec ~ significat;
- 7. (Hor.) onderwerp v.e. gedicht, stof;
- 8. drama, schouwspel, toneelstuk; ➤ -am agere een toneelstuk opvoeren, spelen; -am dare een toneelstuk laten opvoeren; alcis nova ~;
- 9. epos, heldendicht;
- 10. (kom.) (a) -ae! onzin!, nonsens!; (b) quae haec est ~? wat vertel je me nu?
喻言。譬。謏書。謠言。迂誕。Haec tota in civitate — est 此即舉府所議也。Fabulam dare 扮戲。Aniles fabulae 老婦人之故事。Fabulae sumus 吾等爲衆所誚。Omnes fabulam facere 譏笑衆人。Lupus in fabula 言其人有其人。
Suggest a Translation
See an image
morir sen fabla, seu
mori sine fabula, qui moritur intestatus, tabulis testamenti non confectis.
Mori sine lingua, apud Tyrium. Vide Gamales, et Inordinatus.
Epistola Sigeberti Regis ad Desiderium Episc. Cadurcensem tom. 1. Hist. Franc. :Currit ad extremas fidei pia Fabula gentes.
Dum Fabula currente a pluribus et fidelibus nostris cognovimus, etc.Gregorius Turon. lib. 5. cap. 49 :
Fabulam fingit, quod Guntrannus Rex capere vellet Turonicam civitatem.
Fabulas eremitarum eis sæpius exponebat.
Vos, vos, inquam, qui dicimini Pastores, Abbates, Rectoresque Ecclesiarum, vos, hæc Fabula, non fabula, sed res veraciter gesta respicit, vos instruit, vos ammonet, etc.
- 1 FA-, a narration, narrative, account, story, tale: poëticae, L.: longa, H.: de te Fabula narratur, H.: et fabula fias, the common talk, H.: volgaris, O.: nova, news, Iu.: a diverticulo repetatur fabula, let us return to our story, Iu.: fabulae conviviales, conversation, Ta.— An affair, concern, matter, talk: quam mihi surdo narret fabulam, how deaf I am to his talk, T.: quae haec est fabula?what does this mean?T.— A fictitious narrative, tale, story, fiction, fable: ut ad fabulas veniamus: fabulis credere: a fabulis ad facta venire: non fabula rumor Ille fuit, O.: fabulae!tales!T.: fabulae Manes (i. e. fabulosi), H.—A dramatic poem, drama, play: in primā fabulā, when the play opens, T.: primus fabulam docuit: Securus, cadat an stet fabula, H.: neu sit quinto productior actu Fabula, H.: in fabulis persona.—A fable, story with a lesson: fabularum genus, Ph.: quae (res) vel apologum, vel fabulam contineat.—Prov.: Lupus in fabulā, talk of the devil(of a person who comes while talked about), T.—A plot, action, story(of a play or poem), H.
-
…. Exclamat furem non poetam fabulam Dedisse, et nihil dedisse verborum tamen ; Colacem esse Naevi et Plauti veterem fabulam ; Parasiti personam inde ablatam et militis. Si id est peccatum, peccatum imprudentia est Poetae ; non qui…
Terence, Eunuchus
-
…, Perfecit sibi ut inspiciendi esset copia. Magistratus cum ibi adessent occepta est agi. Exclamat furem non poetam fabulam Dedisse, et nihil dedisse verborum tamen ; Colacem esse Naevi et Plauti veterem fabulam ; Parasiti personam inde ablatam…
Terence, Eunuchus
-
…Colax, Et miles gloriosus ; eas se non negat Personas transtulisse in Eunuchum suam Ex Graeca ; sed eas fabulas factas prius Latinas scisse sese id vero pernegat. Quod si personis iisdem uti aliis non licet, Qui magis…
Terence, Eunuchus
-
…ostendi monstrari portendi praedici, ex quo illa ostenta monstra portenta prodigia dicuntur. Quod si ea ficta credimus licentia fabularum, Mopsum Tiresiam Amphiaraum Calchantem Helenum quos tamen augures ne ipsae quidem fabulae adscivissent, si res omnino repudiarent ,…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…gerentibus patribus bonis interdici solet, sic ilium quasi desipientem a re familiari removerent iudices. tum senex dicitur eam fabulam quam in manibus habebat et proxime scripserat, Oedipum Coloneum, recitasse iudicibus quaesisseque num illud carmen desipientis videretur ,…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus ; ex tribus…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…Truculento Plautus, quam Pseudolo vidi etiam senem Livium, qui, cum sex annis ante quam ego natus sum fabulam docuisset Centone Tuditanoque consulibus, usque ad adulescentiam meam processit aetate. quid de P. Licini Crassi et pontifici…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…et, si meus stilus ille fuisset, ut dicitur, mihi crede, non solum unum actum sed totam fabulam confecissem. quamquam si interfici Caesarem voluisse crimen est, vide, quaeso, Antoni, quid tibi futurum sit…
Cicero, Philippicae
-
…. Quod si ea ficta credimus licentia fabularum, Mopsum Tiresiam Amphiaraum Calchantem Helenum quos tamen augures ne ipsae quidem fabulae adscivissent, si res omnino repudiarent, ne domesticis quidem exemplis docti numen deorum conprobabimus Nihil nos P. Clodi…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…hac sententia fueris ut a continentibus tuis scriptis, in quibus perpetuam rerum gestarum historiam complecteris, secernas hanc quasi fabulam rerum eventorumque nostrorum. habet enim varios actus mutationesque et consiliorum et temporum. ac non vereor ne adsentatiuncula quadam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
FA´BULA[COMOEDIA]