ignire

ignire [LL < CL ignitus] 1 to set on fire, (pass.) to catch fire; b (fig.). c (carbo ~itus or sim.) a live coal. sit itaque unus ignis in quo diversi generis materies ponantur. omnes ~iuntur sed alia plus alia Alex. Cant. Dicta 5 p. 139; an aer interclusus vi collisionum et silicis ~iatur Neckam NR I 17 p. 59; cum [radii solis] exeunt ex alia parte crystalli, magis subtiliantur et a se invicem inculcantur et ~iuntur Quaest. Salern. B 142; sicut ex ventorum concursu contrario, aer interpositus colliditur et ~itur, ex collisione tonitrua, ex ignitione corruscationes Ib. 176; Gros. Cess. Leg. III 1 (v. ignibilis); de causis putredinis. ‥ [humores] calorem accidentalem concipiunt ‥ et ~iuntur, inde fumi resoluti petunt cor Gilb. I 5v. 2; sicut carbo primo ~itur Gad. 29v. 1.  b ingenii nostri igniculum ‥ ~ire Mir. Wulfst. I 43 (v. igniculus 4b).  c carbonem ~itum Anselm I 239 (v. 1 deserere 1b); Gilb. V 221v. 2; Higd. VII 52 (v. carbo 1b). 2 to set light to, light (lamp; in quot., fig.). 1281 vere caritatis incendio constat ~iri lampadas, quarum flammas ventus majestatis ardere non extinguit Peckham Ep. 192 p. 228. 3 to make red hot. b (p. ppl. ~itus) red hot. tum vero athleta Christi ‥ tenacula quibus ferrum tenebat fortiter ~ire Osb. V. Dunst. 14.  b ~itum carbonibus ferrum Lantfr. Swith. 25 (v. ferrum 4a); s1098 judicantur injectam calumniam examine ~iti ferri a se propulsare debere Eadmer HN 116; ~itis forcipibus W. Malm. GP I 19; sagittam ~iti ferri in insulam arcu premiserunt Gir. TH II 12; Quaest. Salern. C 6, etc. (v. exstingere 1d); ferrum ‥ ~itum Bacon NM 551 (v. inceratio); s1327 cum ferro plumbarii ‥ ~ito Baker 107b (v. ductilis 1b); quidam clericus Scotus, Gilbertus nomine, ‥ furia pene prolapsus, ~itum velut ferrum excandens Fordun Cont. VIII 26; Robertus ‥ quem idem Henricus vinculaverat et ~ita pelvi obcecaverat Capgr. Hen. 65. 4 (fig.) to fire, excite (w. emotion or sim.). quae nos solet scientiae / lustrare flamma ac lampade / dilectionis intimae / ignire nostra pectora Bede Hymn. 7. 7; dulce est majorum inherere gratie eorumque exemplis ~ire memoriam W. Malm. GR I 31; ad opus ‥ consummandum et desiderium ~ivit et illexit affectum Ailr. Ed. Conf. 744C; concepte fidei spes successit, et cor pavidum charitas ~ivit Ib. 786D; si Veneris stimulis tua mentula sit stimulata, / levem tractatum digitorum nesciat illa, / nesciat ignita preputia ducere palma D. Bec. 1993; fervor igniat, ornet amor Neckam DS I 6; [eruca] pruritus canis excitat, ignit, alit Ib. VII 190; ~itis compunctionibus P. Blois Ep. 142. 426D; adhuc non cessat incendere plures illius [sc. S. Pauli] ~ita locutio Id. Opusc. 898C (cf. id. Ep. 102. 315A: ~itum eloquium); Gilbertus ‥ lucrandarum in Deo animarum zelo ~itus Trevet Ann. 21; 1437 pro ‥ pacis ‥ ecclesie conservacione ‥ Domini exercituum ~iri zelo Bekynton II 87. 5 (p. ppl. as adj.) fiery, assoc. w. or resembling fire; b (serpentes ~iti, w. ref. to Num. xxi 6); c (jacula ~ita, cf. Eph. vi 16: ignea tela); d (fig.). 717 splendidior auro, ‥ ~itior carbunculo Bonif. Ep. 9; putidum de naribus ignem / oreque spirantes ignitis Alcuin SS Ebor 947; 801 ~itas doctrinae catholicae spargere scintillas ad inluminandum ecclesiarum faces Id. Ep. 234; ~itos ‥ globos G. Steph. 24 (v. densanter); sicut ~itum cor, ~ita et facies videbatur H. Bos. Thom. V 7 p. 479; igniti celi celestem linquimus ignem Neckam DS II 37.  b Dominus inmiserit in illum ~itos serpentes Bede Hom. II 18. 201; s1191 navem quandam ‥ inspexit ‥ ignis Greci, serpentium ignitorum plena vasa plurima continentem Diceto YH 93 (cf. Itin. Ric. II 42 p. 206: ducentos serpentes perniciosissimos in exitium Christianorum procuratos); ab ~itis serpentibus temptacionis Spec. Incl. 3. 1.  c ~ita jacula inimici Egb. Pont. 119; ~ita diaboli jacula Alch. Ep. 299; diabolus, castitatis inimicus, ‥ ~ita jacula mittens V. Chris. Marky. 43 p. 114; cogitans quomodo tales infestaciones, talia jacula ~ita ‥ possem extinguere Eul. Hist. I 2.  d divini nuntii fervorem virginis, ut oleo flamme affuso, adurebant ~ito eloquio Domini [cf. Psalm. cxviii 140] Gosc. Edith (I) 58; s1066 insilit ~ita collisio galearum et ensium H. Hunt. HA VI 30. 6 characterized by the element fire. apostema factum de ~ita colera Gilb. IV 204. 2 (v. erysipelatus); basilicus vel basilica ‥ virtutem habet calidam et proprie ~itam Alph. 18. 7 (med.) having a fiery sensation, inflamed. per quod magna pars pedis predicti ad nervos et ossa ejusdem ~ita, corrosa, et mortificata fuit Reg. Brev. Orig. 112.