illudo
illudo, to play at, sport with
- I Neutr., to play at or with any thing, to sport with, amuse one's self with (syn. colludo; cf. ludificor).
- A In gen. (very rare): illudo chartis, amuse myself with writing, Hor. S. 1, 4, 139: ima videbatur talis illudere palla, Tib. 3, 4, 35.—
- B In partic., pregn.
- 1 To make sport or game of, to jest, mock, or jeer at, to ridicule (class.).
- α With dat.: ut ne plane videaris hujus miseri fortunis et horum virorum talium dignitati illudere, Cic. Rosc. Am. 19, 54: ut semper gaudes illudere rebus Humanis! Hor. S. 2, 8, 62: illudere capto, Verg. A. 2, 64: discrimini publico, Suet. Tib. 2: inlusit Neroni fortuna, Tac. A. 16, 1 init.; cf. id. ib. 15, 72 fin.—
- β In aliquem or aliquo: ego te pro istis factis ulciscar, ut ne impune in nos illuseris, Ter. Eun. 942; cf.: quae cum dixisset in Albucium illudens, Cic. de Or. 3, 43, 171: adeon' videmur vobis esse idonei, In quibus sic illudatis? Ter. And. 758.—
- γ Absol.: illuseras heri inter scyphos, quod dixeram controversiam esse, etc., Cic. Fam. 7, 22. —
- 2 To sport or fool away a thing, i. e. to destroy or waste in sport; in mal. part., to violate, abuse (poet. and in post-Aug. prose).
- α With dat.: cui (frondi) Silvestres uri assidue capraeque sequaces Illudunt, Verg. G. 2, 375: pecuniae illudere, Tac. H. 2, 94 fin.: C. Caesar etiam matri ejus illusit, id. A. 15, 72: pueritiae Britannici, id. ib. 13, 17: feminarum illustrium capitibus, Suet. Tib. 45.—
- β Absol.: tum variae illudant pestes, Verg. G. 1, 181.—
- II Act. (in all the meanings of I.).
- A In gen., to play at or with any thing (poet. and very rare): illusas auro vestes, i. e. lightly interwoven, Verg. G. 2, 464 (dub. al. inclusas); imitated by Avien. Perieg. 1258; cf. the periphrase: illusa pictae vestis inania, Prud. στεφ. 14, 104.—
- B In partic., pregn.
- 1 To scoff or mock at, to make a laughing-stock of, to ridicule (so most freq.): satis superbe illuditis me, Ter. Phorm. 915: ut is, qui illusus sit plus vidisse videatur. Quid autem turpius quam illudi? Cic. Lael. 26, 99: miseros, id. de Or. 2, 58, 237: illusi ac destituti, id. Quint. 16, 51: facetiis illusus, Tac. A. 15, 68: pergisne eam, Laeli, artem illudere, in qua primum excello ipse? Cic. Rep. 1, 13: artes, Ov. M. 9, 66: ipsa praecepta (rhetorum), Cic. de Or. 1, 19, 87: illud nimium acumen (opp. admirari ingenium), id. ib. 1, 57, 243: voces Neronis, quoties caneret, Tac. A. 14, 52: verbis virtutem superbis, Verg. A. 9, 634.—
- 2 To destroy, ruin, violate, abuse (very rare): vitam filiae, Ter. And. 822: illusique pedes (i. e. crapulā) vitiosum ferre recusant Corpus, ruined, i. e. staggering, Hor. S. 2, 7, 108: corpus alicujus, Tac. A. 1, 71.
II) (= ἐμπαίζω) im üblen Sinne, mit jmd. od. etwas sein Spiel treiben, a) spottend, höhnend = mit jmd. od. etw. sein Gespött treiben, jmd. od. etwas verspotten, verhöhnen, α) mit Dat.: capto, Verg.: signis et aquilis (Romanorum) per superbiam, Tac. – alcis dignitati, auctoritati, Cic.: rebus humanis, Hor.: per lasciviam rebus Romanis, Tac. – β) m. in u. Akk.: ego te pro istis dictis et factis ulciscar, ut ne impune in nos illuseris, Ter. eun. 942. – γ) mit in u. Abl.: adeon videmur vobis esse idonei, in quibus sic illudatis? Ter. Andr. 758. – δ) m. Acc.: satis superbe illuditis me, Ter.: miseros illudi nolunt, Cic.: quid autem turpius quam illudi, Cic.: ill. probrosis sermonibus divum Augustum, Tac. – ill. relatum caput eius tamquam praematurā canitie deforme, Tac.: ipsa praecepta (rhetoricorum doctorum), Cic.: illud nimium acumen (Ggstz. admirari ingenium), Cic.: eam artem, Cic.: virtutem verbis superbis, Verg. – ε) absol.: hos sic illudere, daß diese so ungebunden ihr Spiel treiben, Cic.: illuseras heri inter scyphos, quod dixeram controversiam esse etc., Cic. – dah. illudens = spottend, ironisch, quae cum dixisset in Albutium illudens, Cic.: hanc sapientiam sibi ipsi detrahere, eis tribuere illudentem, qui eam sibi arrogant, Cic. – b) täuschend mit jmd. sein Spiel treiben = jmd. zum besten haben u. so täuschen, betrügen, α) mit Dat.: illusit dehinc Neroni fortuna per vanitatem ipsius, Tac. – β) m. Acc.: Cretenses omnes, Nep.: artem illusus deponas, Hor.: multis vadimoniis desertis saepe illusi ac destituti, Cic.: illusi pedes, die, wenn sie meinen stehen zu können, sich darin täuschen (dies nicht vermögen), die wackeligen, Hor. – γ) absol.: saevitiam Neronis per istiusmodi imagines illusisse, die Tyrannei des N. habe vermittelst Blendwerks solcher Art ihr (täuschendes) Spiel getrieben, Tac. – c) mißhandelnd, beschädigend, verletzend, verderbend mit jmd. od. etw. sein Spiel od. seinen Spott treiben, einem Ggstde. übel mitspielen, an einem Ggstde. seinen Mutwillen auslassen, sich mutwillig vergreifen, jmd. od. etw. mutwillig mißhandeln u. dgl., α) m. Dat.: cui (frondi) silvestres uri... illudunt (benagend benaschen), Verg.: tamquam in summa abundantia pecuniae illudere, das G. mutwillig vergeuden, mit dem G. spielen, Tac.: u. so viribus principis, Tac. – bes. im obszönen Sinne, v. der Schändung, matri alcis, Tac.: feminarum, et quidem illustrium, capitibus, Suet.: pueritiae alcis, Tac. – β) m. Acc.: Quintilii Vari corpus, Tac.: vitam (das Lebensglück) filiae, mutwillig, leichtsinnig aufs Spiel setzen, Ter. – im obszönen Sinne, nonnullas mulierculas, Min. Fel.: aetatulam alcis, Apul.: suum sexum profane ac petulanter, Lact.
I intr., ¶ 1 [au pr.], jouer sur, jouer avec [dat.] : ima videbatur talis illudere palla Tib. 3, 4, 35, le bas de sa robe longue semblait jouer autour de ses talons ; illudere chartis Hor. S. 1, 4, 139, sʼamuser à écrire ¶ 2 [fig.] a) se jouer de, se moquer de [avec dat.] : alicujus dignitati Cic. Amer. 54, se jouer de la dignité de qqn ; capto Virg. En. 2, 64, insulter à un prisonnier || [avec in acc.] : in aliquem Ter. Eun. 942, se jouer de qqn, ou Cic. de Or. 3, 171, se moquer de qqn ; [avec in abl.] Ter. Andr. 758 || [abst ] illudens Cic. Br. 292, en se jouant, par manière de plaisanterie, ironiquement ; illuseras heri inter scyphos, quod dixeram Cic. Fam. 7, 22, tu te moquais hier à table, parce que jʼavais dit... b) se jouer de, ne pas respecter, maltraiter : frondi uri illudunt Virg. G. 2, 375, les buffles maltraitent le feuillage ; pecuniæ illudere Tac. H. 2, 94, gaspiller lʼargent en se jouant || outrager, déshonorer : Tac. Ann. 13, 17 ; 15, 72.
II tr., ¶ 1 se jouer de : illusæ auro vestes Virg. G. 2, 464, étoffes dans lesquelles on sʼest joué avec de lʼor = brochées dʼor ¶ 2 se moquer de, railler, tourner en ridicule : miseros Cic. de Or. 2, 237 ; præcepta rhetorum Cic. de Or. 1, 87, se moquer des malheureux, des préceptes des rhéteurs, cf. Cic. Læl. 99 ; Rep. 1, 20 ; illusi pedes Hor. S. 2, 7, 108, pieds dont sʼamuse la goutte, vacillants ¶ 3 se jouer de, risquer, aventurer : vitam alicujus Ter. Andr. 822, risquer la vie de qqn, le bonheur de qqn || ne pas respecter : corpus alicujus Tac. Ann. 1, 71, insulter le cadavre de qqn.
- 1. (poët.) spelen met, spelen rond (m. dat.); ➤ ima videbatur talis ~ palla; (metaf.) illusae auro vestes speels met goud doorwéven; ~ chartis met papier spelen (Hor.);
- 2. (metaf.) een spel spelen met, belachelijk maken, bespotten (m. dat.; acc.; in m. acc.) [capto; dignitati alcis; miseros; praecepta rhetoricorum; voces Neronis]; abs. spotten;
- 3. misleiden, bedriegen (m. acc.; dat.);
- 4. (poët.; postklass.) lelijk te pakken nemen, beschadigen, zich vergrijpen aan (m. dat.; acc.) [pecuniae moedwillig erdoor jagen; matri; vitam filiae].
譏誚。欺。騙。孤迷。— corpori mulieris 辱婦。— nostris miseriis 誚我之艱。挪揄吾艱。Praecepta illudo 藐親命令。Ejus fortunis illudo 損其財。Pene illusit vitam filiae 幾斃女命。Ut ne impune in nos illuseris 使汝不得空誚我。
Suggest a Translation
See an image
- (inlūsseris, C.), sus, ere, to play at, sport with: haec Inludo chartis, sportively throw on paper, H.: Inlusae auro vestes, gayly inwrought, V. (al. inclusae).—To make sport, make game of, mock, jeer at, ridicule: quod dixeram controversiam esse, etc.: me, T.: miseros: artem, in quā excellis: verbis virtutem superbis, V.: artem inlusus omittas, baffled, H.: Inlusi pedes, i. e. staggering, H.: horum virorum dignitati: rebus Humanis, H.: capto, V.: impune in nos, T.: dicere in Albucium inludens: idonei, In quibus sic inludatis, T.—To fool away, waste, ruin, abuse: tum variae inludant pestes, V.: vitam filiae, T.: cui (frondi) uri adsidue Inludunt, V.
-
…est, timide tamen et pedetemptim istuc descendunt vi ac necessitate coacti, inviti, multis vadimoniis desertis, saepe inlusi ac destituti ; considerant enim quid et quantum sit alterius bona proscribere. iugulare civem ne iure quidem quisquam bonus…
Cicero, pro Quinctio
-
…, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem…
Cicero, de Oratore
-
…et scelere iuncta nec rursus miseria insignis agitata ridetur facinerosos enim maiore quadam vi quam ridiculi vulnerari volunt ; miseros inludi nolunt, nisi se forte iactant ; parcendum autem maxime est caritati hominum, ne temere in eos dicas ,…
Cicero, de Oratore
-
…commissam non persequebantur quae causa, quae ratio est una illa, iudices, quam videtis, quod ultro etiam inlusos se et inrisos ab iudicio discessuros videbant. etenim quod esset iudicium, cum ex Verris turpissimo flagitiosissimoque comitatu tres…
Cicero, in Verrem
-
…habent aliquid excusationis, non illius quidem iustae, sed quae probari posse videatur contemni se putant, despici, illudi ; praeterea in fragili corpore odiosa omnis offensio est ; quae tamen omnia dulciora fiunt et moribus bonis et artibus…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…atque adfui multo maiorem partem sententiarum sale tuo et lepore et politissimis facetiis pellexisti, cum et illud nimium acumen inluderes et admirarere ingenium Scaevolae qui excogitasset nasci prius oportere quam emori ; cumque multa conligeres et ex legibus et ex…
Cicero, de Oratore
-
…mollissimis effeminamur, ut, si ante mors adventet quam Chaldaeorum promissa consecuti sumus, spoliati magnis quibusdam bonis, inlusi destitutique videamur. quodsi expectando et desiderando pendemus animis, cruciamur, angimur, pro di inmortales, quam illud…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Rosci, post repromissionem recentem hanc Fanni HS ccciↃↃↃ Fannium a. Q. Flavio Panurgi nomine abstulisse tamen diutius inludere viri optimi existimationi, Q. Rosci, audebit Paulo ante quaerebam, id quod vehementer ad rem pertinebat ,…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…teneret, ex qua, si quando opus esset, ab inferis locupletissimos testis excitaret, nemo qui breviter arguteque inluso adversario laxaret iudicum animos atque a severitate paulisper ad hilaritatem risumque traduceret, nemo qui dilatare posset atque a propria…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…esse componendum, ut ita caelum possideant, ut uterque possederit. Tum Manilius Pergisne eam, Laeli, artem inludere, in qua primum excellis ipse, deinde sine qua scire nemo potest, quid sit suum, quid alienum…
M. Tullius Cicero, De Republica