manuale
mănŭāle, is, n. (manualis), étui de livre : Mart. 14, 84 (in lemmate) || livre portatif [manuel] : Gloss. Scal.
- 1. (Mart.) boekfoedraal;
- 2. plur. (jur.) handboek.
Manualem quo oculos fuerat ligaturus, in partes duas discidit, etc.Acta S. Cypriani :
Linteamina vero et Manualia fratribus ante eum mittebantur.Mox :
Qui cum lacinias Manuales ligare sibi non potuisset, etc.Vita S. Pelagiæ meretricis cap. 3. in Vitis Patrum :
Posuit faciem super genua sua, et Manuale sanctum quod tenebat sanctis manibus suis.vocant Græci. Germanus Patr. CP. in Theoria Myst. :Ἐγχείριον
Τὸ δὲ ἐγχείριον τὸ ἐπὶ τῆς ζώνης ἐστὶ τὸ ἀπομάξαν τὰς χεῖρας αὐτοῦ λέντιον.
Habendo stolam super humerum, et Manuale in brachio, sicut Diaconus.Liber Anniversarior. Ecclesiæ Vaticanæ fol. 144 :
Item tres stolas, et tria Manualia de opere Cyprensi.Ita etiam usurpat Hist. Episcoporum Autissiod. cap. 49. pag. 450.
Jubeas demum talia quæ viderentur congrua, proprio inserereSupraManuali .
Enchiridiivoce usus est. Mox sub finem Epistolæ :
Tale fieri jussistis opus quod paulisper manu gestetur, non quod in armario vel in scrinio reservetur.Liudgerus in Vita S. Gregorii Traject. n. 20 :
Librum S. Augustini tradidit, quem Enchiridion, id est, Manuale ipse nuncupavit.Idem Augustin. lib. Retract. cap. 63 :
Cum a me postulasset, ut aliquod opusculum haberet meum de suis manibus non recessurum : quod genus Græci Enchiridion vocant.Idem in Enchir. ad Laur. cap. 5 :
Tu autem Enchiridion a nobis postulas, id est, quod manibus possit adstringi, non quod armaria possit onerare.Cathwlphus in Epistola ad Carolum M. Regem Franc. :
Post fidem Dei, et amorem et timorem, ut sæpius habeas Enchiridion, quod est librum Manualem, legem Dei tui scriptam in manibus tuis, ut legas illam omnibus diebus vitæ tuæ.Adelbertus Abb. Heidem. præfat. Relat. etc. :
Quædam ex plurimis collegi, et in quoddam minutum opusculum, et, ut ita dicam, in quoddam Manuale redegi.
Manuale psalterium, in Vita B. Mariani Abb. Ratisp. n. 9. Editus est Ingolstadii ann. 1583 :
Liber orationum, quem KarolusUbi nemo non videt scribendumpiissimus Rex Hludovici Cæsaris filius colligere atque sibi Manuelem scribere jussit.
manualem. Libellus, et liber Manualis, in Epistola Taionis Episcopi Cæsaraug. ad Quiricum Barcinonensem Antistitem, et in Vita B. Mathildis Reginæ n. 1. Alcuinus in Præf. ad Libr. de Virtutibus :
Ut habeas jugiter inter manus Manuales paternæ ammonitionis sententias, in quibus teipsum considerare debuisses, atque ad æternæ beatitudinis excitare studium.Isidorus in Prologo in libr. Geneseos :
Veterum Ecclesiasticorum sententias congregantes, veluti ex diversis pratis flores collectos ad manum fecimus, etc.
Manuale, Liber in quo continetur
ordo servitii, Extremæ Unctionis, Catechismi, Baptismi, et hujusmodi, in Statutis synodalibus Odonis Episcopi Parisiensis, in Concilio Budensi ann. 1279. cap. 42. et in Synodo Bajocensi ann. 1300. c. 25. et apud Lindwodum ad Provinciale Cantuariensis Ecclesiæ lib. 3. tit. 27. pag. 361.
Libros ecclesiasticos, scilicet psalterium, comitem, antiphonarium, Manuale orationum, passionum, sermonum, ordinum, precum et horarum.Statuta Eccles. Nannet. apud Marten. tom. 4. Anecd. col-934 :
Librum qui dicitur Manuale habeant singuli presbyteri parochiales, ubi continetur ordo servitii mortuorum, baptismatis, catechismi, extremæ-unctionis.
Et dictus Apostolus in forma humana præsentavit ipsi Beatæ unum Manuale rosarium satis pulchrum, in quo erant rosæ viginti.
Item unum succinctorium vel Manuale rubeum et endicumVide Manuale 2.(sic) cum nodis et manipulis.
Hæc sunt donentalia et Manualia, quæ dominus Offreducius de Miranda assignavit domino Batono castellano Mirandæ.Quæ Charta sic inscribitur :
Instrumentum donitaliarum et Manualium rocæ Mirandæ.
Notarii... acta inter partes eorum manibus descripta ordinent,... et ipsorum finito officio ipsa Manualia eisdem futuris notariis in dicto officio eis succedentibus restituere teneantur.
Quod receptor generalis,... nec non idem contrarotulator tenebuntur fideliter scribere in eorum papiris et Manualibus omnes receptas per eos factas.Stat. colleg. de Marchia ann. 1423. fol. 89 :
Inipso collegio habeatur Manuale seu dietarium commune,... in quo scribantur omnes misiæ saltem extraordinariæ et omnes receptæ.