manubiae
manubiae, booty, money obtained by the sale of booty, prize-money
- I In milit. and legal lang.
- A Lit.: money obtained from the sale of booty (opp. praeda, the booty itself). Of this money, one part was put into the aerarium, one was given to the soldiers, and the remainder to the general; this last part was usually expended by the general on public buildings: aliud omnino praeda est, ut in libris rerum verborumque veterum scriptum est, aliud manubiae. Nam praeda dicitur corpora ipsa rerum, quae capta sunt: manubiae vero appellatae sunt pecunia a quaestore ex venditione praedae redacta, etc. ... Est tamen nonnusquam invenire, ita scripsisse quosdam non ignobiles scriptores, ut aut temere aut incuriose praedam pro manubiis et manubias pro praeda posuerint, etc. ... Sed enim, qui proprie atque signate locuti sunt, manubias pecuniam dixerunt, Favorin. ap. Gell. 13, 24, 25 sq.; Cato ap. Front. Ep. ad Anton. 1, 2 Mai.: qua ex praeda aut manubiis haec abs te donatio constituta est? Cic. Verr. 2, 3, 80, § 186; so with praeda, id. Agr. 1, 4, 13; 2, 22, 59; id. Fragm. ap. Gell. 13, 24, 6: qui manubias sibi tantas ex L. Metelli manubiis fecerit, id. Verr. 2, 1, 59, § 154: manubias alicui concedere, id. Rosc. Am. 37, 108: quae (rostra) censor imperatoriis manubiis ornarat, id. de Or. 3, 3, 10: (Tullus Hostilius) sepsit de manubiis comitium et curiam, id. Rep. 2, 17, 31: aedem Fortis Fortunae de manubiis faciendam locavit, Liv. 10, 46: de manubiis captarum urbium templum erexit, Flor. 1, 7, 8: delubrum Minervae ex manubiis dicavit, Plin. 7, 26, 27, § 97: sacratas ab Augusto manubias, i. e. the temple of Apollo, near Actium, Tac. A. 2, 53; cf. Suet. Aug. 18.—
- B Transf., in gen.
- 1 Booty, spoils taken from the enemy (ante-class. and post-Aug.; cf. above the passage from Gell. 13, 24, 25), Naev. ap. Non. 138, 17: partiri manubias, Petr. 79 fin.: contenti armorum manubiis, Flor. 2, 18, 6. —(The reading manubia machaera, Plaut. Truc. 5, 35 (927), is doubtless corrupt.)—
- 2 Unlawful gain, plunder: ad manubias et rapinas compulsus, Suet. Vesp. 16; id. Calig. 41.—
- II In the lang. of augurs, kinds of flashes or strokes of lightning, thunderbolts: tres manubias ... prima ... secunda .. tertiam manubiam, etc., Sen. Q. N. 2, 41, 1: fatales, Amm.17, 7, 3: Minervales, Serv. Verg. A. 11, 259: fulminis, id. ib. 8, 429; cf. Paul. ex Fest. p. 129, 16; p. 214, 25 Müll.; Mart. Cap. 9, § 896.
Saulus ‥ tipicus Benjamin crepusculo devorans praedas vesperi dirimens ~ias [gl.: praedas, ] ‥ cumulantem gazasherereaf
exclusere duos caesis ex hostibus amnes, / manubiis farti regis venere manipli, / dant stragem late, redeunt in colla catenae
~iis letus et palmae successibus
Salomith prefuit his qui de bellis et ~iis dabantur in thesauris
rex Anglorum omnem predam et ~ia in propios usus ‥ convertit
optatis vitae ~iis spoliatos
constat, Grecos tempestate laboravisse equinoctio vernali, sole in Ariete posito, quando ~ie Minervales, id est fulminum jactus, tempestates gravissimas commovent
cumque se et suos, deceptis ~iis, interius conjecisset
excubitores, vigiles, ~ie
➳ orth. manibiæ dans certains mss et dans des Inscr.
- 1. (pre- en postklass.) oorlogsbuit;
- 2. opbrengst v.d. verkochte buit; ➤ porticum de -is Cimbricis fecit (Cic.); his ex -is arx Athenarum est ornata;
- 3. (metaf.) buit, onrechtmatig verworven bezit, ihb. door een magistraat; ➤ -as concedere alci; qui -as sibi tantas ex L. Metelli -is fecerit;
- 4. sg. manubia, ae f (postklass.) bliksem.
- manus, booty, money obtained by the sale of booty, prize-money: ex praedā ac manubiis donatio: (rostra) censor imperatoriis manubiis ornarat: aedem Fortis Fortunae de manubiis faciendam locavit, L.—Official perquisites, booty: qui manubias sibi tantas exL.Metelli manubiis fecerit.
-
…populum consuluit curiatim. Cuius excellens in re militari gloria magnaeque extiterunt res bellicae, fecitque idem et saepsit de manubiis comitium et curiam constituitque ius, quo bella indicerentur, quod per se iustissime inventum sanxit fetiali religione, ut…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…pirata nefarius reperiatur dubitamus quid iste in hostium praeda molitus sit, qui manubias sibi tantas ex L. Metelli manubiis fecerit, qui maiore pecunia quattuor columnas dealbandas quam ille omnis aedificandas locaverit exspectemus quid dicant ex Sicilia testes quis…
Cicero, in Verrem
-
…, exemplum praeclarissimum in posterum vindicandae seditionis de re publica sustulerunt, idemque postea non meum monumentum non enim illae manubiae meae, sed operis locatio mea fuerat, monumentum vero senatus hostili nomine et cruentis inustum litteris esse passi sunt…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…vectigalibus recipiatur, ea x viri utantur. nova porro vectigalia videt ea fore quae Pompeius adiunxerit. ita remissis manubiis vectigalibus eius virtute partis se frui putat oportere. parta sit pecunia, Quirites, x viris tanta quanta sit…
Cicero, de Lege Agraria
-
…sententia est interfectus ; eius domus eversa et publicata est ; in qua porticum post aliquanto Q. Catulus de manubiis Cimbricis fecit. ista autem fax ac furia patriae cum urbem Pisone et Gabinio ducibus cepisset, occupasset, teneret…
Cicero, de Domo sua
-
…cur quae reliqua sunt iste T. Roscius omnia cum Chrysogono communiter possidet nonne perspicuum est, iudices, has manubias Rosciis Chrysogonum re cognita concessisse venit in decem primis legatus in castra Capito. vos totam vitam naturam moresque hominis…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…Roma eiciuntur Glaucippus excipitur. non enim hac exceptione unus adficitur beneficio, sed unus privatur iniuria. sed cui manubias remittit, in huius vectigalia invadit. iubet enim pecunia, si qua post nos consules ex novis vectigalibus recipiatur…
Cicero, de Lege Agraria
-
…praetermissum sit, omnes urbes, agri, regna denique, postremo etiam vectigalia vestra venierint, accesserint in cumulum manubiae vestrorum imperatorum ; quantae et quam immanes divitiae x viris in tantis auctionibus, tot iudiciis, tam infinita potestate…
Cicero, de Lege Agraria
-
…mittuntur, cui ius imperatorium, quod semper omnibus imperatoribus est conservatum, soli eripitur, is excipitur unus ne manubias referre iubeatur Vtrum tandem hoc capite honos haberi homini, an invidia quaeri videtur remittit hoc Rullo Cn. Pompeius…
Cicero, de Lege Agraria
-
…atque Hellespontus, addicetur omnis ora Lyciorum atque Cilicum, Mysia et Phrygia eidem condicioni legique parebunt. praedam, manubias, sectionem, castra denique Cn. Pompei sedente imperatore x viri vendent. quae res aperte petebatur, ea…
Cicero, de Lege Agraria
MANU´BIAE
[SPOLIA.]See spolia.