About
Menu

moderari

moderari, ~are [CL] 1 to control. planetarum dispar volubilitas, quae praecipitem caeli vertiginem ‥ diverso linearum tramite moderantur [Hyadae] Aldh. Met. 3 p. 73; Vulcanus cātax quem fingunt igne potentem / torrida flammigeris moderantem fulmina frenis Id. VirgV 1350; ~atus, rectus GlC M 243; ~ari, regere Ib. M 290. 2 to govern, preside over; b (acad.); c (fig., gram., metr., & mus.). Arbiter ‥ qui ‥ / ‥ regale tribunal / disponis moderans aeternis legibus illud Aldh. Aen. pref. 3; Rectori magno, moderat qui saecula cuncta Æthelwulf Abb. 64; si Spiritus Sanctus ~atur vobis, legem carnaliter non observatis Lanfr. Comment. Paul. 283; Deum ‥ asserentes ‥ humanum ‥ genus in exordio et progressu fineque ~asse M. Par. Maj. I 84.  b 1565 senior ‥ in duabus quaestionibus respondebit; duo vero illi proximi in senioritate opponent, publicus theologie prolector ~abitur StatOx 383; 1594 quempiam ‥ doctorem ad suas disputaciones ~andas asciscant Ib. 452.  c quot tempora ~atur arsis et thesis? arsis trium temporum dominatur, thesis duorum Aldh. PR 133; Neckam DS X 127 (v. diesis). 3 to moderate, restrain. b to render less violent. c (pr. ppl. as adj.) moderating, restraining. d (p. ppl.) moderate, restrained. Stigandus ‥ posset ‥ numquam avaritiam suam ~ari W. Malm. GP I 23; sobria Cornubia, modus in qua se moderatur, / ‘Cornu’ namque ‘bria’ recta racione vocatur M. Cornw. Hen. 219; vix infirmatur post prandia qui spatiatur / aut declinatur in sompnum quem moderatur Garl. Mor. Scol. 414.  b cadunt ‥ qui noluerunt ~ari quid facerent in furore suo Nig. Ep. 18; asuager, ~are Gl. AN Ox. f. 153v..  c monachus est nobis quo non moderantior alter G. Amiens Hast. 273; moderantior [v.~l. moderatior] olim / mortali contenta jugo non astra coegit [Venus] J. Exon. BT II 422.  d sed moderata gestat cetram Patientia contra Aldh. VirgV 1631; erat ‥ homo simplicis ingenii ac ~atae naturae Bede HE V 12 p. 310; quanto major eris tanto moderatior esto Alcuin Carm. 62. 103; 1077 nullus rege nostro est honestior in loquendo, in comedendo urbanior, ~atior in bibendo P. Blois Ep. 66. 198C. 4 to measure, order; b (p. ppl.) moderate in size or extent. ~atis passibus ingrediuntur et salutato rege litteras ei ‥ optulerunt G. Mon. IX 15; 1232 venient cum familia ~ata et honesta, prout convenit honestati abbatis monasterii memorati Ch. Chester 431; †970 (13c) excepta ~ata expedicione et pontis arcisve restauratione CS 1258.  b yppomaratrum ‥ radicem habet ~atam Alph. 197. 5 to regulate, adjust, modify. b (spec.) to reduce, curtail, diminish. c (p. ppl.) curtailed, diminished. habet ‥ abas hujus rei ~andae facultatem si oboedientia ejus [sc. monachi] placita fuerit Deo et abati suo Gildas Pen. 4; ita auctoritas sacerdotalis circa infirmum ~etur Theod. Pen. I 15. 5; solebat enim reverendissimus pater pro etate et capacitate audientium ~ari sermonem W. Malm. Wulfst. I 1 p. 7; 1299 quod compareant ‥ quarto die juridico ‥ quem terminum propter diutine vacacionis periculum sic duximus ~andum Reg. Cant. 376; 1309 infra spacium duorum mensium ‥ quod sufficiens ~amur Ib. 1070; 1411 habitus fuit ~atus contractus cum W. R. Doc. Bev. 34; 1438 virum ‥ juxta leges ‥ armorum tempus ad hoc congruum ~are ‥ aptum dignaremur Bekynton I 201; 1445 universa que agere aut ~ari decreverim Ib. 259; 1559 in damnis et interesse, arbitrio ordinarii ~andis Conc. Scot. II 159.  b 1261 si aliquis recuperet versus nos aliquod tenementum vel terras, de tenementis et terris que R. ‥ dedit nobis ‥ fiet ei ~ata subtractio portionis sue annue quam recipit a nobis per visum legalium hominum Cart. Osney I 180; 1267 amerciamentum viginti solidorum ad quos ‥ Robertus nimis graviter amerciatus fuit coram te ‥ ~ari fecimus ad dimidiam marcam Cl 333; 1352 cum ‥ subsidium ad sex denar’ sterlingor’ de singuli marcis ‥ ad quatuor denar’ de marc’ duxerimus ~andum Conc. III 26b.  c tribulatio ‥ temporis brevitate ~ior (Ps.-Bede Matth.) PL XCII 103C.

Saved

Recent