mutuare

mutuare, ~ari [CL] 1 to borrow: a (trans. or absol.); b (money); c (artefact); d (animal or land); e (word, name, style, or sim.); f (abstr.); g (iron. or facet.). a in hoc peccator est, quia ~atur et non solvit Bald. Cant. Serm. 15. 77. 560.  b misit ergo ~atos solidos xx, statimque restituta est omni suo nitori Gosc. Lib. Mild. 7; pauca quae mecum tuli et multa quae ~atus sum, quorum adhuc sum debitor, expendi Anselm (Ep. 210) IV 106; quod videns domina sua, uxor sc. Roberti de Northweia, et ab illo sepius pecuniam ~ata Mir. Wulfst. II 16 p. 169; 1266 per denarios ~atos de abbate de Dunfermelin ExchScot 31; c1290 ~ata fuit quadraginta solidos de quodam Judeo State Tri. Ed. I 12.  c abbas ‥ Beccensis ~avit a servo vestro fratre Anselmo aurum quod pro calice misistis Anselm (Ep. 90) III 217; non habuit [Christus] sepulcrum nisi ~atum, nec sudarium nisi misericorditer ei datum Alex. Bath Mor. IV 30 p. 148; securibus ‥ amplis ‥ quas a Norwagiensibus ‥ sunt ~ati Gir. TH III 10 p. 151; 1231 ~avit pannos ad lectum BNB II 403; 1409 liberavit Radulpho ‥ in recompensacione tot petras ferri ab ipso ~atas pro instrumentis ferreis Ac. Forge Durh. 529.  d a1122 sciatis me concessisse priori ‥ tres hidas terre ‥ quas W. rex pater meus ~avit ab eis de victu eorum ad opus W. E. quamdiu ipse W. viveret (Ch. Wint.) EHR XXXV 392; 1293 J. dicit se nullam bestiam propriam habere unde possit arrare nisi ex mutuo unde ‥ allegat quod quamdiu bestias ~averit ad arrandum non debet domino respondere de aliqua arrura SelPlMan 111.  e theatrum: locus ab spectaculo vocabulum ~ans Bede Acts 1040; sanctissimi Ambrosii morientis dictum ~atus W. Malm. GR I 61; spei felicis infans felici auspicio utrorumque parentum nomen ~atur Id. Wulfst. I 1; tollo ‥ ~at preteritum et supinum a verbo fero Osb. Glouc. Deriv. 588; quia in nulla omnino parte sonum retinet, qui est fix, sed ~at sonum hujus littere que est Y Ib. 629; formam ‥ et modum hunc scribendi ab illo ore aureo communis patris nostri venerabilis Gilleberti Londoniensis episcopi ~avi P. Cornw. Panth. prol. 40.  f hec gratie plenitudo, de qua totus mundus gratiam ~avit quando verbum caro factum est Ailr. Inst. Inclus. 29; illa [stella] ‥ inter Martem posita et Saturnum, ab utroque temperiem ~ari putatur Alb. Lond. DG 3. 3; claretum a melle dulcedinem ~at [Trevisa: borweþ] et saporem Bart. Angl. XIX 56.  g discordia que versabatur inter regem Stephanum, ut dicam regem ~atum qui Henrico regi primo latenter successit in regnum Gerv. Cant. Imag. 44. 2 to lend: a (trans. or absol.); b (money or gold); c (with interest); d (artefact). a faeneror, ~or, praesto GlH F 265–7 (v. faenerare); ‘dives imperat pauperibus’ ‥ quia ~atur eis et ita illos sibi servire compellit Andr. S. Vict. Sal. 70; quidam libentius ~ant debitoribus nunquam mutuum soluturis P. Blois Ep. 12. 38C; et ideo, si nos ~amur aliquid alicui, non vult quod ab eo expectemus remunerationem, sed a solo Deo T. Chobham Praed. 226.  b c1163 mercatores ‥ asserentes se ‥ fratribus ‥ pecuniam ~asse Reg. Malm. I 374; 1254 trescentis ‥ marcis solidis et denariis ‥ quos ‥ nobis ~averunt pro negociis nostris expediendis RGasc I 301b; ~ans ‥ pecuniam in eum cui ~at pecunie transfert dominium Ockham Pol. I 311; rex misit Londoniensibus ut aurum sibi ~arent Eul. Hist. Cont. 387.  c 1290 cum ‥ ordinaverimus ‥ quod nullus Judeus ‥ extunc aliquid sub usura Christiano alicui ~aret super terris, redditibus, seu rebus aliis (Ch.) SelPlJews xl.  d 1267 pro duobus doliis vini que ‥ ~avit regi Cl 318. 3 to acquire (by exchange or payment). ~averunt pro eis alia [sc. jugera] sed ab eodem domino, alteramque reddiderunt cartarum altera retenta Map NC I 25 f. 20v; totam terram habuit quam pro Normannia optinuit ~andam Flor. Hist. II 456; quod homo ~at suam libertatem coram majore et aliis aldermannis cum camerario civitatis Ann. Lond. 86. 4 to alternate, (~ata vice) alternately. a797 festinavi obviam vestrae dulcedinis praesentiae, et ecce ~ata vice pro laetitia visionis vestrae tristitiae cartula advenit Alcuin Ep. 55. 5 to replace. crucifixorum capita abscissa super cesorum corpora ponebant, mortuorum vero capita ~antes super crucifixa reponebant Meaux I 121. 6 to make known, communicate. intellecto et nobis intimato [v. l. mutuato] quod ‥ Ad. Mur. Chr. 185.