noxa
noxa, hurt, harm, injury
- I Lit.: QVANDOQVE HICE HOMINES ... NOXAM NOCVERVNT, an old fetial formula in Liv. 9, 10 fin.; so, too, perhaps, SI SERVVS FVRTVM FAXIT NOXAMVE NOCVIT, Fragm. XII. Tab. in Dig. 9, 4, 2, § 1 (al. NOXIAMVE): servus, qui noxam nocuit, Dig. 35, 2, 63: si eadem (terra) ad noxam genuit aliqua, injurious, Plin. 2, 63, 63, § 158: tristes pellere a foribus noxas, Ov. F. 6, 129: ab noxā curculionum conditas fruges defendere, Col. 1, 6, 15: nihil eam rem noxae faturam, Liv. 34, 19: rempublicam non extra noxam modo, sed etiam extra famam noxae conservandam esse, id. 34, 61: sine ullius noxā urbis, id. 36, 21: prava incepta consultoribus noxae esse, Sall. Or. Phil. contr. Lep.: sine ullā noxā, Cels. 7, 26, 4: veram noxam concipere, i. e. sickness, Col. 12, 3, 7.—
- II Transf.
- A An injurious act, i. e. a fault, offence, crime, = delictum: noxae appellatione omne delictum continetur, Dig. 50, 16, 238, § 3: aliquem tenere in noxā, Plaut. Cas. 2, 8, 71 (507): hic in noxā est, Ter. Phorm. 266: in noxā esse, Liv. 32, 26; 7, 4: noxae damnatus, id. 8, 35: reus ejus noxae, id. 5, 47: capitalis, id. 3, 55: neve ea caedes capitalis noxae haberetur, id. 3, 55: qui in furto aut in latrocinio aut aliquā noxā sint comprehensi, * Caes. B. G. 6, 16: graviorem noxam fateri, Ov. P. 2, 9, 72: noxa caput sequitur, Paul. Sent. 2, 31, 8 sq.; cf. also Paul. ex Fest. under noxia init.—
- B Punishment (not ante-Aug.; most freq. in jurid. Lat.): noxam merere, Liv. 8, 28, 8 Drak.: aliquem noxā pecuniāque exsolvere, id. 23, 14, 3; 2, 59, 6; 26, 29, 4: noxae dedere aliquem, to deliver one up for punishment, Dig. 4, 3, 9; so ib. 7, 1, 17, § 2; cf. ib. 9, 4, 19; hence: mergi freto, satius illi insulae (Siciliae) esse, quam velut dedi noxae inimico, Liv. 26, 29, 4; and: rem rusticam pessimo cuique servorum, ut carnifici noxae dedimus, Col. 1 prooem.: quod ajunt aediles: noxā solutus non sit (servus) sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari, nullam eum noxam commisisse, sed illud, noxā solutum esse, hoc est noxali judicio subjectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxā solutus videtur, Dig. 21, 1, 17, § 17: non noxae eximitur Q. Fabius, qui contra edictum imperatoris pugnavit; sed, noxae damnatus, donatur populo Romano, Liv. 8, 35, 5: noxae accipere aliquem, to receive one for the purpose of punishing him, Dig. 7, 1, 17, § 2.— —
- C Concr., that which commits an offence, an offender, criminal (jurid. Lat.): noxa est corpus, quod nocuit, id est servus; noxia ipsum maleficium, veluti furtum, damnum, rapina, injuria, Just. Inst. 4, 8, 1: aut noxiam sarcire aut noxam dedere oportet, the guilty thing, Dig. 9, 1, 1, § 11; so, noxae deditio, ib. 9, 4, 4.
~am, dare
[mures ] nulli tamen ~am vicariam referebant
qui prius doctor esse desiderat quam discat stultitiae ~am
morbos absterge, noxas minue / nosque fac interesse gaudiis / beatorum
epatis complexio si fuerit calida cognoscitur ex amplitudine venarum et ex siccitate ~e
si epar fuerit frigide complexionis ‥ ~a semper erit tenera
~a, morbus,hedwert
nil unquam fuit in quo continue ~am egritudinis [(medici ] temperarent
þe bychdoghter , epialtis, epialta, ~a
solvere jam scelerum noxas dignare nefandas
sincero tibi corde illam ~am indulgeo
et genibus flexis veniam deposcere noxis(
hujus ~e crimine infamatus abbas ‥ deportatus est
an proprii operis [Ovidii ] ~a deportationem meruerit
Moyses ‥ orat, ut dimittat populo ~am
quia paenitet se ~a primae praevaricationis animae simul et corporis morte constringi
illamque justae severitatis sententiam protoplasti prevaricationis ~am evasisse
per Ade ~am
quid non ante, post ~am nuditate confusi sunt, maxime genitalium
Christus per lignum crucis aufert mundi noxam(
~am,gylt
hec ~a ‥ i. culpa
quia nullius ~e conscius est, nullas timet insidias
rex et martyr Albertus innocenter et sine ~a extinctus
hec condiccio tantum domino competit, et adversus furem tantum et heredes ejus, licet non contrectaverint. item, mixta est, quod probatur quia datur in peculium, ergo est ex negotio: datur ad ~am, ergo est ex delicto. unde dominus servum ~e dedere cogetur
a wyche ‥ incantatrix ‥ ~a
- 1. schade; ➤ -ae esse schaden;
- 2. schuld, misdrijf, aansprakelijkheid; ➤ in -a esse schuldig zijn;
- 3. schadevergoeding, straf; ➤ -ā liberari, exsolvi; -am merere; -am pecuniā luere; -ae dedere een schuldige (slaaf of kind) als schadevergoeding overleveren.
損。虧。罪愆。罰。Penes te est noxa 汝之罪也。Nocere noxam 犯罪。Noxae (dat.) eximere 免其罰。Concipere vel contrahere noxam 得毛病。
Suggest a Translation
See an image
- 1 NEC-, hurt, harm, injury: quandoque homines noxam nocuerunt, L.(old form.): tristes pellere a foribus noxas, O.: sine ullius noxā urbis, L.—An injurious act, fault, offence, crime: quiin eā noxā erant, L.: capitalis, L.: in aliquā noxā conprehensi, Cs.: Unius ob noxam, V.: graviorem noxam fateri, O.—Punishment: noxam merere, L.: non noxae eximitur Fabius, L.: quantum noxae sit ubique repertum, O.
-
…; quam cupiens falsam summo delabor Olympo et deus humana lustro sub imagine terras. Longa mora est, quantum noxae sit ubique repertum, enumerare minor fuit ipsa infamia vero. Maenala transieram latebris horrenda ferarum et cum Cyllene gelidi…
Ovid, Metamorphoses
-
…Italia Teucrorum avertere regem Quippe vetor fatis. Pallasne exurere classem Argivum atque ipsos potuit submergere ponto, unius ob noxam et furias Aiacis Oilei Ipsa, Iovis rapidum iaculata e nubibus ignem, disiecitque rates evertitque aequora ventis, illum…
Vergil, Aeneid
-
…incontinenter contra consuetudinem adsumit. Item neque ex nimio labore subitum otium neque ex nimio otio subitus labor sine graui noxa est. Ergo cum quis mutare aliquid uolet, paulatim debebit adsuescere. Omnem etiam laborem facilius uel puer uel…
Celsus, De Medicina
-
…nuntio qui circumsideri ipsos et, ni subveniretur, artas res nuntiaret. noctem adeo quietam egit ut digredi sine noxa potuerit quippe miles Vitellii adversus pericula ferox, laboribus et vigiliis parum intentus erat, et hibernus imber repente fusus…
Tacitus, Historiae
-
…fuit. inter quae Haterius Agrippa consules anni prioris invasit, cur mutua accusatione intenta nunc silerent metum prorsus et noxae conscientiam pro foedere haberi ; at non patribus reticenda quae audivissent. Regulus manere tempus ultionis seque coram principe executurum…
Tacitus, Annales
-
…pro consule Asiam curaverat, absolvitur, comperto ficta in eum crimina per Vibium Serenum. neque tamen id Sereno noxae fuit, quem odium publicum tutiorem faciebat. nam ut quis destrictior accusator, velut sacrosanctus erat leves ignobiles poenis…
Tacitus, Annales
-
…si ulli essent inferi, iam profecto illos avaritiae atque luxuriae cuniculi refodissent. et miramur, si eadem ad noxam genuit aliqua ferae enim, credo, custodiunt illam arcentque sacrilegas manus. non inter serpentes fodimus et venas auri…
Pliny the Elder, Natural History
-
…inculta ianuam intravit, cumque diu mecum esset locuta et me accersito sermone lassasset, ultimo coepit dicere, te noxam meruisse daturumque serviles poenas, si laesus in querella perseverasset. .. Nondum querellam finieram, cum Chrysis intervenit…
Petronius, Satyricon, Fragmenta, and Poems
-
…nocentissimos esse, cur a vobis ipsis aliter tractamur quam pares nostri, id est ceteri nocentes, cum eiusdem noxae eadem tractatio deberet intervenire Quodcunque dicimur, cum alii dicuntur, et proprio ore et mercenaria advocatione utuntur ad innocentiae…
Tertullian, Apologeticum
-
…auctores belli, quia uiuos non potuimus, perfunctos iam fato dedidimus ; bona eorum, ne quid ex contagione noxae remaneret penes nos, Romam portauimus. quid ultra tibi, Romane, quid foederi, quid dis arbitris foederis…
Livy, ab Urbe Condita
NOXA[NOXALIS ACTIO]
See noxalis actio.