obtenebrare

obtenebrare [LL] 1 to darken, cover in darkness, obscure; b (light of day or luminous object); c (eye or sight); d (artefact); e (absol. or intr.). dicuntur tenebre quasi tenentes umbram ‥ et componitur ~o, -as Osb. Glouc. Deriv. 569.  b avertit sol oculos, abscondit radios, ~avit diem W. Fitzst. Thom. 142; ~atus est dies hora sexta, ipso rege transfretante R. Niger Chr. II 165; qua de parte ruit alata superbia, turbo / pulveris erigitur obtenebratque diem Garl. Epith. IX 128; s1121 luna ~ata est M. Par. Min. I 231; s1230 dies obnubilabatur, sol ~atur Eul. Hist. III 116; missilium et sagittarum imbribus ~ato aere irruentibus Itin. Ric. I 31.  c fumus ‥ oculos ledit et visum ~at T. Chobham Praed. 212; spumabunt labia, ~abuntur oculi, facies ut testa pallescet P. Blois Ep. 117. 348B; albedo ‥ intensa ‥ nervum opticum ~at [gl.: enoscuret] vel obnervat Neckam Ut. 117; triduo ‥ ante obitum hominis adeo jam ~atur claritas pupille ut ‥ Id. NR II 154 p. 239; quemadmodum infirmi oculi a sole leduntur et ~antur, sani ‥ oculi ab eodem sole ‥ illustrantur Gros. Cess. Leg. IV 7 p. 183.  d 1233 picturam ~atam Cal. Liberate 194.  e sciendum quod oracio egrotos sanat, de hoste triumphat, ~antes illuminat, celum penetrat Spec. Laic. 59. 2 (pass.) to lose clarity, be unclear: a (of urine); b (of mind or intellect); c (p. ppl. as adj., of written work) obscure, unclear. hoc enim est tornari urinam, i. eam obscurari vel ~ari Gad. 70v. 1.  b ~atur sensus et turbatur ratio Gilb. I 14v. 2; sicut sensus deficit in extremis, ‥ ita intellectus ~atus deficit Butler 404.  c 1408 tractatus ipse [sc. de extirpando schismate] obscuratus est et ~atus Conc. III 295b. 3 to darken, overshadow (fig., as the result of sin or moral error). secundum interdictum veracis Dei ~atus est homo et in esuriem prostratus J. Sal. Pol. 819B; 1197 mutue dilectionis sinceritatem nunquam nubes aliqua fictionis ~averit Ep. Cant. 424; maculam totum decus ‥ tanquam nubibus ‥ ~antem Gir. Spec. II 34 p. 116; nihil est quod adeo vitam hominis cito ~et aut illustret sicut pontificalis auctoritas P. Blois Ep. 15. 54B; ingluvies ‥ mortificat animam et interioris hominis lumen ~at Ib. 85. 259D; is quem ~avit perfidie caligo Ad. Marsh Ep. 143 p. 272; hec sunt abhominationes Egiptiorum, mentium sc. carnalitate ~atarum Peckham Paup. 90; vitanda sunt ‥ ea que fidem Jesu Christi destruunt, obnubilant vel ~ant R. Wesham Inst. 151; homo ‥ propter peccatum ~atur in intellectu et efficitur cecus Chaundler Apol. f. 29b. 4 to leave in the shade (fig.), surpass. ipsa per antifrasin hoc modo nomen habet / solis enim radius dum vixit Honorius ille / in tenebris radians obtenebravit eam / sole suo radiisque suis orbata priorem / plangit et a cantu cantica mesta silet Nig. Poems f. 4rb; in re militari Scotos omnes majores suos Kennedus ~avit Major II 14 p. 85.