ordinatio
ordĭnātĭo, ōnis, f. [ordino], a setting in order, regulating, arranging; an order, arrangement, regulation (mostly post-Aug.).
- I Lit.: architectura constat ex ordinatione, quae Graece τάξις dicitur, et ex dispositione. Ordinatio est modica membrorum operis commoditas separatim, universaeque proportionis ad symmetriam comparatio, Vitr. 1, 2.—Of vines, Col. 4, 29, 12.—
- II Trop.
- A In gen., an ordering, regulating, orderly arrangement: comitiorum, Vell. 2, 124, 3: anni, Suet. Aug. 31: vitae, Plin. Ep. 9, 28, 4: mundus est ornata ordinatio dei munere, Ap. Mund. 1, p. 251.—
- B In partic.
- 1 An orderly regulation of state affairs, rule, government: quid ordinatione civilius? ... quam turpe, si ordinatio eversione, libertas servitute mutetur? Plin. Ep. 8, 24, 8.—
- 2 An appointing to office, installation of magistrates, governors: cur sibi visum esset ordinatione proximā Aegypto praeficere Metium Rufum, Suet. Dom. 4.—
- 3 A regulation, ordinance, decree, edict of an emperor: cum rerum omnium ordinatio ... observanda sit, tum, etc., Plin. Ep. 10, 58 (66), 10. —
- 4 (Eccl. Lat.) Ordination: episcopalis, Sid. Ep. 7, 6 fin.: cleri, August. Bon. Conj. 24; Cassiod. Hist. Eccl. 9, 36.—
- 5 Transf.: dispositis ordinationibus, in ranks, rows, Ap. Met. 10, 29, 24.
ōrdinātio, ōnis, f. (ordino), I) aktiv = die Aufstellung der Reihe nach; übtr., die Anordnung, a) = τάξις, als t. t. der Architektur, die Anordnung, Anlage, Vitr. 1. 2. § 1 u. 2: Corinthiorum et Ionicorum operum ordinationes, Vitr. 4, 8, 5. – b) die Ordnung, Anordnung = Einrichtung, Regelung, Regulierung, α) übh., m. subj. Genet., dei ord., Vulg. Rom. 13, 2. – m. obj. Genet., ord. vitae nostrae (meiner Lebensweise), Plin. ep. 9, 28, 4: tantae disciplinae corpus ad perfectam ordinationem perducere, in eine systematische Ordnung bringen, Vitr. 4. praef. § 1: ordinatione tuā perseverat dies, Vulg. psalm. 118, 91. – β) im Staatsleben, comitiorum, Neugestaltung, Vell. u. Plin. ep.: anni, Suet.: orientis, die Regierung des O., Herrschaft über den O., Suet.: rerum omnium, Nerva in Plin. ep.: quid ordinatione civilius? die Verleihung einer neuen Verfassung, Plin. ep. – c) die Bestellung zu einem Amte, die Bestallung, Amtsbesetzung, proximā ordinatione Aegypto praeficere Maecium Rufum, Domit. bei Suet. Dom. 4, 2. – dah. auch die geistliche Weihe, die Ordination eines Priesters, Sidon. epist. 7, 6, 10 u.a. Eccl. – II) passiv = a) die Reihenfolge, Reihe, ord. vitium per fissuram insitarum, Colum. 4, 29, 12: dispositis ordinationibus decoros ambitus inerrare (v. Tanzenden), Apul. 10, 29. – honores et munera non ordinatione (nach der Reihenfolge), sed potioribus quibusque iniungenda, Paul. dig. 50, 2, 7 pr. – b) die getroffene Ordnung, Anordnung, ordinationem institutam conservare, Colum. 12, 3, 10: eorum (voluminum) ordinationes institui, ut etc., Vitr. praef. § 5: konkr., mundus est ornata ordinatio (ein geordnetes, geregeltes Werk), Apul. de mund. 1.
compositio, ~io
hanc quoque conjunccionem parcium vocant quidam composicionem, quidam construccionem, hec autem est congrua diccionum ~io
scolares in artibus ‥ sue questioni et ~ioni textus complete insistant
locus ‥ creature est esse sub Creatore secundum ~ionem Creatoris
~io caritatis etiam pro confirmatione posita recte possit intellegi
~io quippe caritatis moderatio discretionis est
tria sunt consideranda: sc. sonus, ~io, et modus. ‥ ~io hic sumitur numerus punctorum ante pausationem
~io principii primi aliorum modorum est ~io punctorum vel sonorum melorum
~io autem ipsius contrapuncti talis erit per octavam
Ysaac ‥ anhelitum et ~ionem distinguens dixit, si suspiria sunt ordinata et non angustiosa parva est infirmitas
nichil est autem quod utramque magis impugnet quam luxuria, quia omnis intemperantia ~ioni plurimum adversatur. ‥ ubi ordo non est, confusio locum habet
de ~ione sc. et de deordinacione hominis in Deum
omnis totius monasterii ~io ex ejus arbitrio pendeat
de regni ~ione ‥ provide tractare cepit
prior ‥ submisit ecclesiam ‥ ~ioni Hugonis
in ecclesiis, que ad ~ionem tuam pertinent
ad ~ionem belli dominus ‥ se contulit
abbati tuo cujus consilio et ~ioni animam tuam commisisti
fiat ei breve secundum sui ~ionem periculo suo(
ex prelocuta ~ione ‥ sunt ingressi
literas ‥ continentes presumptuosam Normannorum confederacionem seu ~ionem ad subversionem ‥ regis ‥ Anglie
cum ~ioni Dei resistere pertinaciter non auderem
qui potestati resistit, Dei ~ioni resistit
vanum est pugnare ‥ contra ~ionem divinam
presbiter, cum diocesim tenet de his, que emerit, ad ecclesie nomen scripturam faciat, ut ab ejus, quam tenet, ecclesie ~ione non discedat
~io domini ‥ episcopi de peccunia reposita in cista
potestatem ‥ faciendi infra seipsos laudabiles ~iones et composiciones(
~iones, constitutiones, seu injuncciones infrascriptas faciendas decrevimus
aliquo statuto, actu, sive ~ione in contrarium edito sive proviso non obstante
ordinatum est quod ‥ . ‥ quisque ‥ huic ~ioni contraveniens sic punietur ut aliis sit in exemplum
si ‥ decani ‥ ~ionis negligentes sint comperti
tales communi consilio secundum leges Anglicanas ediderunt composiciones, quas postmodum ~iones statuerunt appellari
prioris ~ionibus promulgatis et approbatis
post ~iones factas per prelatos, comites, et barones
habebunt ‥ cibum, sc. panem, potagium, et unum ferculum ad ~ionem servientis
absens fuit per ~ionem domini regis
imperator ex ~ione regia se direxit ad castrum de Ledes in Cantia
ad dicti domini abbatis ‥ limitacionem et ~ionem
in ~ione regum nullus permittat pravorum praevalere assensum(
nec liceat episcopo Cicestrensi ‥ ~iones aliquas ibidem facere
~iones, promociones, consecraciones ‥ ejus nullius essent momenti si jure divino esset papatu privatus
sermo [sc. habitus in Monte ] sequebatur ‥ ~ionem apostolorum
haec ‥ ab apostolo mandata et in die vestrae ~ionis lecta ut ea ‥ custodiretis
si non tuum judicium in ~ione episcoporum implere festinarent
si Eboracensis archiepiscopus obierit, is qui ei successurus eligitur ‥ Canturiam, vel ubi Canturiensi archiepiscopo placuerit, accedat, et ab ipso ~ionem canonico more suscipiat
ut ‥ proximo ~ionis tempore susciperet presbiteratus officium
inhibemus districte ne aliquis diaconus vel sacerdos alterius ~ionis admittatur in civitate vel diocesi ista ‥(
~iones monachorum vel clericorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi ‥ a diocesano suscipietis episcopo
quem abbatem electum esse mihi mandastis et cujus ~ioni me assensum praebere suadetis
potestas, que confertur ex vi ‥ ~ionis in sacerdotem
in die ~ionis Sancti Gregorii pape ‥ unctus est in regem
confirmatio hujus carte facta est ‥ in die ~ionis Sancti Gregorii iij nonas Septembris(
anno ‥ ~ionis ‥ Johannis archiepiscopi duodecimo
in die ~ionis Sancti Dunstani
vicesimo ‥ ~ionis sue anno mortuus est
in ordinac’ fratribus delib’
cum magna classe navium et aliis ~ionibus inauditis regnum nostrum ‥ invadere ‥ proponunt(
cum congrua ~ione et competenti familia
pro cariagio librellarum vocati gunnes et aliarum ~ionum
circumcidebant castrum cum obcidione metati sunt tres partes castelli cum librillis, Anglice gonnys,culveryns , et aliis ~ionibus artellerie ac architenentibus
officium supervisoris omnium et singulorum [sic ] ~ionum nostrarum ‥ tam infra Turrim nostram London’ quam alibi
officium magistri ~ionis et municionum suarum
ōrdĭnātĭō, (13) ōnis, f. (ordino), action de mettre en ordre, ordonnance, disposition, arrangement : Vitr. Arch. 1, 2 ; Col. Rust. 4, 29, 12 ; vitæ Plin. Min. Ep. 9, 28, 4, plan de vie ; anni Suet. Aug. 31, arrangement (mise en ordre) du calendrier || ordonnance, décret impérial : Nerva d. Plin. Min. Ep. 10, 58, 10 || organisation politique : quid ordinatione civilius ?... quam turpe, si ordinatio eversione... mutetur Plin. Min. Ep. 8, 24, 8, quʼest-ce qui révèle mieux lʼhomme dʼÉtat que lʼart dʼorganiser [une cité] ?... quelle honte si au lieu dʼorganiser on détruit... || distribution des charges : Suet. Dom. 4 || ordination [dʼun évêque] : Cassiod. Hist. eccl. 9, 36.
- 1. orde; ordening, regeling;
- 2. ambtsbenoeming, aanstelling;
- 3. (eccl.) priesterwijding; bisschopswijding.
Tam propter devocionem, quam ipse habebat(Primogenitor noster) tempore quo vivebat, ad Ordinationem Cartusiensem prædictum, quam nos etiam habemus ad eundem Ordinationem, etc.
Diebus juridicis, de mane ante audienciam, domini facient Ordinationes fiendas in causis ;... et si tot sint Ordinationes fiendæ, quod tempore illo expedire non possint verisimiliter, discretioni præsidentis relinquitur captare horam ante aliam diem juridicam, pro expeditione dictarum Ordinationum.
ordinaturseu sublimatur. Tabul. Major. monast. :
Anno ab incarnatione Domini 1093..... regnante Philippo rege, anno Ordinationis suæ xxxvj.
Anno autem Dom. Henrici III. regis, imperatoris II. Ordinationis ejusAlia ann. 1042. in Hœfer. Diario Diplomat. tom. 2. pag. 523 :XIX. regnantis quidemIX. imperantis autemII.
Anno autem Domni Heinrici III. ordinationis ejusVide ibidem pag. 525. 526. Henricum III. pater, cui successit ann. 1039. regem coronari fecerat ann. 1028.XV. regni veroIV. feliciter Amen.