privo
privo, to bereave, deprive, rob, strip
- To bereave, deprive, rob, strip of any thing (class.; cf.: orbo, viduo).
- α With abl.: haec meretrix meum erum ... privavit bonis, luce, honore, Plaut. Truc. 2, 7, 20 (570): donis privatus sum, id. ib. 2, 7, 56 (606): aliquem approbatione, Cic. Ac. 2 (Luc.), 19, 61: praepositio in privat verbum eā vi, quam haberet, si in praepositum non fuisset, id. Top. 11, 48: aliquem somno, id. Att. 9, 10, 1: se oculis, id. Fin. 5, 29, 87: aliquem vitā, id. Phil. 9, 4, 8: aliquem communi luce, id. Quint. 23, 74: patriam aspectu suo, id. Fam. 4, 9, 3: cibo, Lucr. 1, 1038: lumine, Ov. P. 1, 1, 53: fide, Stat. Th. 2, 695.—
- β With gen. (anteclass.): me cum privares tui, Afran. ap. Non. 498, 17 (Com. Rel. p. 156 Rib.).—
- γ With acc. (ante-class.): quod res vis hunc privari pulcras quas uti solet? Nov. ap. Non. 500, 16 (l. l. p. 224 Rib.).—
- II To free, release, deliver from any thing; with abl.: aliquem injuriā, Cic. Agr. 1, 4, 13: exsilio, id. Att. 1, 16, 9: molestiā, id. ib. 12, 26, 2: dolore, id. Fin. 1, 11, 37: dolore, Lucr. 1, 60: dominis superbis, id. 2, 1091: formidine, Hor. S. 2, 7, 77.—Hence,
- A prīvantĭa, ĭum, n., privatives, a transl. of the Gr. στερητικά: sunt enim alia contraria, quae privantia licet appellemus Latine, Graece appellantur στερητικά, Cic. Top. 11, 48.—
- B prīvātus, a, um, P. a.
- I Apart from the State, peculiar to one's self, of or belonging to an individual, private (opp. publicus or communis; cf. domesticus; class.): nihil privati ac separati agri, Caes. B. G. 4, 1: utatur privatis ut suis, Cic. Off. 1, 7, 20: privatus illis census erat brevis, Commune magnum, Hor. C. 2, 15, 13: vestem mutare privato consensu, opp. publico consilio, Cic. Sest. 12, 27: de communi quicquid poterat, ad se in privatam domum sevocabat, id. Quint. 3, 13: res quae ipsius erant privatae, private property, id. ib. 4, 15: privatae feriae vocantur sacrorum propriorum, velut dies natales, Fest. p. 242 Müll.—
- B Esp., of persons, not in public or official life, private, deprived of office: cum projectis fascibus et deposito imperio, privatus et captus ipse in alienam venisset potestatem, Caes. B. C. 2, 32; Liv. 3, 41: vir privatus, a private individual, one who is not a magistrate, or in any public office: privato viro imperium extra ordinem dare, Cic. Phil. 11, 10, 25: Bibulus ex iis, qui privati sunt, id. Fam. 1, 1, 3: privatus an cum potestate, id. Inv. 1, 25, 35: privati, opp. reges, id. Div. 1, 40, 89.—
- C Of things: aedificia, isolated, apart from the villages, Caes. B. G. 1, 5: vita privata et quieta, a private life, withdrawn from State affairs, Cic. Sen. 7, 22.—
- D Neutr. absol. in the phrases in privato, in private, opp. in publico, in public, Liv. 39, 18: in privatum, for private use: tabernas vendidit in privatum, id. 40, 51: ex privato, from one's private property: tributum ex privato conferre, id. 30, 44.—
- E Subst.: prīvātus, i, m. (sc. homo), a man in private life, citizen (opp. magistratus): hic qualis imperator nunc privatus est, Plaut. Capt. 1, 2, 63 (172): an vero P. Scipio pontifex maximus Ti. Gracchum privatus interfecit; Catilinam nos consules perferemus? Cic. Cat. 1, 1, 3.—Plur., Cic. Leg. 3, 19, 43: consilium dedimus Sullae, privatus ut altum Dormiret, Juv. 1, 16.—
- II In the time of the emperors, private, i. e. not imperial, not belonging to the emperor or to the imperial family: id sibi (Domitiano) maxime formidolosum, privati hominis (i. e. Agricolae) nomen supra principis attolli, Tac. Agr. 39: ut summum fastigium privati hominis impleret, cum principis noluisset, Plin. Ep. 2, 1, 2: spectacula, not given by the emperor, Suet. Ner. 21.—Adv.: prīvā-tō, at home (very rare for the class. privatim, q. v.): privato nos tenuissemus, Liv. Fragm. ap. Prisc. p. 1009 P.
- 1. beroven (van: abl.) [alqm vitā, donis, cibo]; ➤ alqm patriā ~ de toegang tot, het verblijf in het vaderland ontnemen;
- 2. van een kwaad bevrijden [alqm iniuriā, molestiā].
- privus, to bereave, deprive, rob, strip: civi rem p.: Sulpicium vitā: nauarchi vitā privandi: lumine, O.—To free, release, deliver: privari iniuriā: dolore: formidine, H.
-
…calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvit. Qua in re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri L. ; Pisonis avum, L. ; Pisonem legatum, Tigurini…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eam rem paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt ; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores…
Julius Caesar, Gallic War
-
…enim per se divum natura necessest immortali aevo summa cum pace fruatur semota ab nostris rebus seiunctaque longe ; nam privata dolore omni, privata periclis, ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri, nec bene promeritis capitur nec…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, quam, me dius fidius, veram licet cognoscas. Iniuriis contumeliisque concitatus, quod fructu laboris industriaeque meae privatus statum dignitatis non obtinebam, publicam miserorum causam pro mea consuetudine suscepi, non quin aes alienum meis nominibus ex…
Sallust, Catilina
-
…natura necessest immortali aevo summa cum pace fruatur semota ab nostris rebus seiunctaque longe ; nam privata dolore omni, privata periclis, ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri, nec bene promeritis capitur nec tangitur ira. Quod…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…sapere, sic divinare regale ducebant. ut testis est nostra civitas, in qua et reges augures et postea privati eodem sacerdotio praediti rem publicam religionum auctoritate rexerunt. Eaque divinationum ratio ne in barbaris quidem gentibus neglecta est ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…consule mitteretur Missus est. quo quidem tempore cum esset non nemo in senatu qui diceret non oportere mitti hominem privatum pro consule, L. Philippus dixisse dicitur non se illum sua sententia pro consule sed pro consulibus mittere .…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…, ut neminem mireari oporteret Nonis Decembri tantum vel animi fuisse in illo ordine vel auctoritatis, idemque memineram nobis privatis usque ad Caesarem et Bibulum consules, cum sententiae nostrae magnum in senatu pondus haberent, unum fere e sensum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…esse alii comites noluissent. qua re necesse est, quod mihi consuli praecipuum fuit praeter alios, id iam privato cum ceteris esse commune. neque ego hoc partiendae invidiae, sed communicandae laudis causa loquor ; oneris mei partem…
Cicero, pro Sulla
-
…, et in publicis et in privatis rebus acta Caesaris rescidit. in publicis nihil est lege gravius ; in privatis firmissimum est testamentum. leges alias sine promulgatione sustulit, alias ut tolleret promulgavit. testamentum inritum fecit, quod…
Cicero, Philippicae