promitto
promitto, to promise; to let go, put forth, let hang down, let grow
he promised that he would do all things according to the wish of Sulla
- I Lit., to let go forward, to send or put forth, to let hang down, let grow, etc. (rare; not in Cic.): ramos vel ferro compescunt vel longius promittunt, suffer to grow longer, Col. 5, 6, 11.—Reflex., to grow: nec ulla arborum avidius se promittit, Plin. 16, 26, 44, § 107.—Of the hair, the beard, to let hang down, let grow: satis constat multos mortales capillum ac barbam promisisse, Liv. 6, 16, 4; 5, 41; cf.: pogoniae, quibus inferiore ex parte promittitur juba, Plin. 2, 25, 22, § 89.—Transf.: (Sonus lusciniae) promittitur revocato spiritu, is drawn out, prolonged, Plin. 10, 29, 43, § 82; Gallia est longe et a nostris litoribus huc usque promissa, Mel. 1, 3; v. infra, P. a.—
- II Trop., of speech.
- A To say beforehand, to forebode, foretell, predict, prophesy (very rare): praesertim cum, si mihi alterum utrum de eventu rerum promittendum esset, id futurum, quod evenit, exploratius possem promittere, Cic. Fam. 6, 1, 5: ut (di) primis minentur extis, bene promittant secundis, id. Div. 2, 17, 38.—Of signs or omens, to forebode, portend: pari in meliora praesagio in Caesaris castris omnia aves victimaeque promiserant, Flor. 4, 7, 9: promittunt omina poenas, Val. Fl. 6, 730: clarum fore (Servium) visa circa caput flamma promiserat, Flor. 1, 6, 1; 1, 7, 9.—Also, in gen., to denote beforehand: stella ... vindemiae maturitatem promittens, Plin. 18, 31, 74, § 309.—
- B To promise, hold out, cause to expect, give hope or promise of, assure (class. and freq.; syn.: polliceor, spondeo, recipio), constr. with acc., an object-clause, or de: domum, Plaut. Most. 1, 3, 28 (184): sestertia septem, Hor. Ep. 1, 7, 81: carmen, id. Epod. 14, 7, dona, Ov. Tr. 4, 2, 7: auxilium alicui, id. M. 13, 325: opem, id. F. 5, 247: salutem, Luc. 4, 235: ea quae tibi promitto ac recipio, Cic. Fam. 5, 8, 5: si Neptunus quod Theseo promiserat, non fecisset, id. Off. 1, 10, 32: dii faxint, ut faciat ea quae promittit! id. Att. 16, 1, 6.— With inf. (usu. fut. inf.): promitto, recipio, spondeo, C. Caesarem talem semper fore civem, qualis hodie sit, Cic. Phil. 5, 18, 51; cf.: promitto, in meque recipio fore eum, etc., id. Fam. 13, 10, 3: quem inimicissimum futurum esse promitto et spondeo, id. Mur. 41, 90: surrepturum pallam promisit tibi, Plaut. As. 5, 2, 80 (930); id. Aul. 2, 2, 42 (219); cf. id. Men. 5, 4, 6 (894): promisit Apollo Ambiguam tellure novā Salamina futuram, Hor. C. 1, 7, 28; id. S. 1, 6, 34.—With inf. pres.: si operam dare promittitis, Plaut. Trin. prol. 5; id. Bacch. 4, 8, 79 (920); id. Rud. 2, 6, 56 (540): magorum vanitas ebrietati eas resistere promittit, Plin. 37, 9, 40, § 124; cf.: se remedium afferer tantamque vim morbi levaturum esse promisit, Curt. 3, 6, 2 monstrare, Amm.22, 7, 5: promittere oratorem, to give promise of becoming, Sen. Contr. 4, 29, 10; cf.: per ea scelera se parricidam, excite fears lest he become, Quint. Decl. 1, 6: me Promisi ultorem, Verg. A. 2, 96.—With de: de alicujus voluntate promittere, Cic. Fam. 7, 5, 1: de me tibi sic promitto atque confirmo, me, etc., id. ib. 3, 10, 1; Hor. S. 1, 4, 103: promittere damni infecti, i. e. to promise indemnification for, become answerable for the possible damage, Cic. Top. 4, 22.—
- C With ut and subj.: promiserat ut daret, Vulg. 2 Par. 21, 7.—Of things: terra ipsa promittit (aquas), gives promise of, leads one to expect water, Plin. 31, 3, 27, § 45: debet extremitas (picturae) sic desinere, ut promittat alia post se, to lead one to suppose, to suggest, id. 35, 10, 36, § 68; Sen. Hippol. 569.—
- 2 In partic.
- a To promise to come, to engage one's self to meet any one, to dine, sup, etc., Plaut. Stich. 3, 2, 19 (472) sq.; 4, 2, 16 (594): ad fratrem, Cic. de Or. 2, 7, 27: ad cenam mihi, Phaedr. 4, 23, 15; Petr. 10; so, tibi me promittere noli, to expect me, Ov. M. 11, 662.—
- b To promise something to a deity, i. e. to vow: donum Jovi dicatum atque promissum, Cic. Verr. 2, 5, 72, § 184: nigras pecudes Diti, Tib. 3, 5, 33; Juv. 13, 233; Petr. 88; Flor. 1, 11, 4.—
- c To offer as a price (post-Aug.): pro domo sestertium millies promittens, Plin. 17, 1, 1, § 3.
- —Hence, prōmissus, a, um, P a.
- A Lit., hanging down, long; of the hair: coma, Varr. ap. Non. 362, 32; Liv. 38, 17, 3; Ov. Tr. 4, 2, 34: Britanni capillo sunt promisso, Caes. B. G. 5, 14; so, capillus, Nep. Dat. 3, 1: barba, Verg. E. 8, 34; Liv. 2, 23, 4: barba omnibus promissa erat, id. 5, 41, 9; Plin. Ep. 2, 7, 7; Just. 4, 4, 1.—Of the dewlap: boves palearibus amplis et paene ad genua promissis, Col. 6, 1, 3.—Of the belly: sues ventre promisso, Col. 7, 9, 1.—
- B Subst.: prōmissum, i, n., a promise (very freq. in prose and poetry; cf. promissio, pollicitatio), Cic. Verr. 2, 5, 53, § 139: voto quodam et promisso teneri, id. Att. 12, 18, 1: constantia promissi, id. ib. 4, 17, 1: promissum absolvere, Varr. R. R. 2, 11, 1: facere, Cic. Off. 1, 10, 31; 3, 25, 95: exigere, id. ib. 3, 25, 94: ludere aliquem promisso inani, Ov. F. 3, 685.—In plur.: pacta et promissa servare, Cic. Off. 3, 24, 92: illis promissis standum non est, quae, etc., id. ib. 1, 10, 32: promissis manere, Verg. A. 2, 160: promissa firmare, Ov. M. 10, 430: multa fidem promissa levant, Hor. Ep. 2, 2, 10: dic aliquid dignum promissis, id. S. 2, 3, 6: quo promissa (Ennii) cadant, i. e. the expectations which he raises, id. Ep. 2, 1, 52: promissa dare, to make promises, Cat. 63, 239; to fulfil, Ov. M. 2, 51.
I pr., ¶ 1 faire aller en avant [rare] : arbor se promittit Plin. 16, 107, lʼarbre se lance, se développe ; sonus promittitur Plin. 10, 28, le son se prolonge ¶ 2 laisser aller en avant : capillum, barbam Liv. 6, 16, 4, laisser croître les cheveux, la barbe ; ramos Col. Rust. 5, 6, 11, laisser pousser les rameaux.
II [fig.] ¶ 1 assurer, prédire [rare] : Cic. Att. 9, 7, 5 ; Fam. 6, 1, 5 ; Plin. 18, 309 || Val. Flacc. 6, 730 ¶ 2 promettre, garantir, assurer : a) aliquid (alicui), qqch. (à qqn) : Cic. Att. 16, 1, 6 ; Off. 1, 32 ; se ultorem Virg. En. 2, 96, sʼengager à être le vengeur || aliquid promittere de se Hor. S. 1, 4, 102, promettre qqch. en sʼengageant personnellement ; aliquid a se Cic. de Or. 1, 111, promettre qqch. de soi-même, de sa propre initiative || aliquid de aliqua re Cic. Planc. 101, promettre qqch. en se basant sur qqch., cf. Fam. 7, 5, 1 || damni infecti promittere Cic. Top. 22, prendre un engagement du chef de (pour) dommage éventuel ; b) [avec inf.] : si operam dare promittitis Pl. Trin. 5, si vous promettez dʼy mettre du vôtre, cf. Pl. Bacch. 920, etc.; c) [avec prop. inf., dʼordin. inf. fut. actif] : Cic. Mur. 90 ; Phil. 4, 110 ; Fam. 13, 9, 3, etc. ; [inf. prés.] Pl. Merc. 631 ; Rud. 531 ; Plin. 20, 244 ; [les deux constr. à la fois] Curt. 3, 6, 2 ; [inf. prés. pass.] Cic. Quinct. 29 ; d) [pass. constr. pers.] aliquid promittitur prædicare Plin. 37, 168, on promet quʼune chose prédit...; e) [abst ] faire des promesses : Cic. Div. 2, 38 ; Fam. 7, 5, 1 ; [pass. imp.] cui promissum est Cic. Off. 1, 32, celui à qui on a fait une promesse ; [en part.] ad aliquem promittere Cic. de Or. 2, 27, promettre dʼaller chez qqn, cf. Pl. St. 483 ; ad cenam alio promisi Pl. St. 596, jʼai promis dʼaller dîner ailleurs, chez un autre.
➳ pf. sync. promisti Ter. Ad. 940 ; Catul. 110, 3 ; promisse Catul. 110, 5.
- 1. haar en baard (lang) laten groeien [crinem; barbam];
- 2. (postklass.) laten stromen [lacrimas];
- 3. (metaf.) beloven, toezeggen, verzekeren, garanderen (m. acc.; ook de; m. adv.; m. aci. fut.; [Plaut.] m. inf.) [auxilium; opem; dona; salutem; carmen; se ultorem met wraak dreigen, wraak zweren; se socios fugae; de alcis voluntate; sibi reditum bij zichzelf hoop op terugkeer wekken]; ➤ donum Iovi dicatum atque promissum (Cic.) plechtig beloofd;
- 4. ad alqm of ad cenam ~ een uitnodiging aannemen, toezeggen te zullen komen;
- 5. (als zeker) voorspellen; garanderen, instaan voor; ➤ id futurum, quod evenit, ~ posse.
抛。尥。許。決言。伸。留。嚇呼。— longius tela 射箭於遠。— barbam 留鬚。— ei ad coenam 許赴其席。— vadimonium 約至限日前來。— damni infecti 約賠所致之害。當後患。— ad fratrem 許赴兄弟之席。Nulla arbor se avidius promittit 無他樹更早結果。
Suggest a Translation
See an image
- (prōmīstī for prōmīsistī, T., Ct., prōmīsse, Ct.), missus, ere, to let go, put forth, let hang down, let grow: capillum ac barbam, L. —Fig., to set in view, assure beforehand, foretell, predict: mihi alqd de eventu rerum promittendum: ut (di) primis minentur extis, bene promittant secundis.—To set in view, promise, hold out, cause to expect, give hope of, assure: dicebam omnia te promissurum: carmen, H.: opem, O.: ea quae tibi promitto ac recipio: tibi me promittere noli, i. e. do not expect me, O.: domum Iovi promissum, vowed: Laribus cristam galli, Iu.: me ultorem, V.: promitto, spondeo, Caesarem talem semper fore civem, etc.: se remedium adferre tantamque vim morbi levaturum esse promisit, Cu.: de me tibi sic promitto atque confirmo, me, etc.: si quid promittere de me Possum, H.—Ellipt.: qui damni infecti promiserit, i. e. became responsible for possible damage.—To make an engagement, promise to come: ad fratrem: ad cenam mihi, Ph.
-
…cellulam ad te patris penum omnem congerebam clanculum. Age, inepte. Hoc hercle factum est fac sis nunc promissa appareant ; Sive adeo digna res est ubi tu nervos intendas tuos. Haud similis virgo est virginum nostrarum quas…
Terence, Eunuchus
-
…paret populandas tradere terras. Talia quaerentes sibi enim fore cetera curae rex superum trepidare vetat subolemque priori dissimilem populo promittit origine mira. Iamque erat in totas sparsurus fulmina terras sed timuit, ne forte sacer tot ab ignibus aether…
Ovid, Metamorphoses
-
…aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…feceris, si curaris ut is intellegat hanc commendationem sibi magno adiumento fuisse ; ipsumque virum optimum gratissimumque cognosces. promitto tibi te ex eius amicitia magnam voluptatem esse capturum. praeterea a te peto in maiorem modum pro nostra amicitia…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…per operas concitatas quemvis civem nominatim tribuni plebis concilio ex civitate exturbari quae vero promulgata illo anno fuerint, quae promissa multis, quae conscripta, quae sperata, quae cogitata, quid dicam qui locus orbi terrae iam non erat…
Cicero, pro Sestio
-
…video, quale sit, cum disceptatio versatur in scriptis. P. Recte intellegis ; isto enim exposito munus promissi omne confecero. Sunt igitur ambigui duobus adversariis praecepta communia. Vterque enim eam significationem qua nitetur ipse dignam scriptoris…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…liberius de istius improbitate atque nequitia. quod isti simul ac renuntiatum est, hominem iubet Lilybaeum vadimonium Venerio servo promittere. promittit ; Lilybaeum venitur. cogere eum coepit, cum ageret nemo, nemo postularet, sponsionem mille nummum…
Cicero, in Verrem
-
…istius improbitate atque nequitia. quod isti simul ac renuntiatum est, hominem iubet Lilybaeum vadimonium Venerio servo promittere. promittit ; Lilybaeum venitur. cogere eum coepit, cum ageret nemo, nemo postularet, sponsionem mille nummum facere cum…
Cicero, in Verrem
-
…sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus ; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…tu velim confirmes gratumque mihi fecisse dicas quod et venerit ad me et hoc mihi praetereaque si quid opus esset promiserit. confirmavi ad eam causam etiam Furnium nostrum quem ad annum tribunum pl. videbam fore. habuimus in Cumano…
Cicero, Epistulae ad Atticum