pudor
pudor, a shrinking from blame, desire of approval, shame, shamefastness, modesty, decency, propriety
bashfulness proceeds from shame, paleness from terror
- I Lit.: ibi eos pudor deserit, Plaut. Ep. 2, 1, 1 (166); id. Am. 2, 2, 210 (842): patris, before a father, Ter. And. 262: pudor deūm, Sil. 1, 58: ex hac parte pugnat pudor, illinc petulantia: hinc pudicitia, illinc stuprum, Cic. Cat. 2, 11, 25: ut pudorem rubor, terrorem pallor consequatur, id. Tusc. 4, 8, 19: moderator cupiditatis pudor, id. Fin. 2, 34, 113: adulescentuli modestissimi pudor, id. Planc. 11, 27: pudore a dicendo et timiditate ingenua refugisti, id. de Or. 2, 3, 10; Plin. 19, 8, 43, § 152: civium, respect for one's fellow-citizens, Enn. ap. Non. 160, 6 (Trag. v. 369 Vahl.): famae, Cic. Prov. Cons. 6, 14: pudore fractus, id. Tusc. 2, 21, 48; cf.: quem paupertatis pudor et fuga tenet, shame on account of poverty, Hor. Ep. 1, 18, 24: stultorum incurata pudor malus ulcera celat, id. ib. 1, 16, 24: pudor ignominiae maritimae, Liv. 35, 27: adeo omnia regebat pudor, id. 5, 46: quae tibi membra pudorem Abstulerunt, Ov. M. 6, 616: defunctae pudorem tueri, honor, Plin. Ep. 5, 1, 6: pudor est promissa precesque (meas) referre, I am ashamed, Ov. M. 14, 18: sit pudor, be ashamed! for shame! Mart. 8, 3, 3; 8, 64, 15; 11, 50, 11: omnium qui tecum sunt pudor, sense of propriety, scrupulousness, Cic. Q. Fr. 1, 1, 6, § 18; Quint. 8, 3, 39: si pudor quaeritur, si probitas, si fides, Mancinus haec attulit, Cic. Rep. 3, 18, 28: pudor Curioni suadet ut, etc., Flor. 4, 2, 34.—
- II Transf.
- A Shame, a cause for shame, ignominy, disgrace (not in Cic.): vulgare alicujus pudorem, Ov. H. 11, 79: turpique onerata pudore, id. M. 11, 180: amicitia, quae impetrata, gloriae sibi, non pudori sit, should not be a disgrace, Liv. 34, 58: ne tibi pudori essem, Liv. 40, 15: o notam materni pudoris, Just. 3, 4: pro pudor! oh shame! Petr. 81; Stat. Th. 10, 874; Mart. 10, 68, 6; so, o pudor, Val. Fl. 8, 267; Flor. 2, 6, 30.—
- B A blush: desit famosis quae notet ora pudor, Ov. Am. 3, 6, 78; so, in gen., a redness of the skin, Claud. Nupt. Hon. et Mar. 268; cf. pudoricolor.
qui de suae vitae maculis erubescens procidendo in faciem humilitatis ‥ et ~oris indicia praefert, jure a suo praeceptore meretur erigi
Anselmus ~ore caput demissus silentium premebat
scitis quia in genis ostenditur ~or
‘pudet domini’, i. ~or est michi quod sum sub tali domino
sobrietas servat memoriam ‥ integrat ~orem, mitigat vitia
Lucia salvo ~oris [gl.: castitatis, pudicitie ] signaculo ‥ gloriosum martirii triumphum meruit
artus virgineos sic texit parma pudoris
~or, verecundia,forscamung
ut nullus hoc nisi religioso carens ~ore ‥ tolerare queat
numquam ‥ aliqua tabe castimoniam prodidit sed integri ~oris palmam in celum tulit
quedam que ‥ ~or reticenda persuaderet
heu ~or sordentis iniquitatis, in praesentia nitentis sanctitatis
proh ~or! interierunt
comes Gloecestre ‥ fugere ~ori et citra dignitatem suam estimat
siquidem et ~or crucifixi ~oris nostri damna restaurat
mundi rector voluit pro suis servis pati tales ~ores, irrisiones ‥ [ME: ]schenles
abbas non vellet habere ~orem quem episcopus ei fecit pro c libris nec dampnum pro c marcis. et episcopus defendit dampnum et ~orem
ut plenius vindicarent ~orem domini regis ‥ apposuit ignem domibus ipsius Warini et eas combussit
parcum fregerunt et lingna ‥ succiderunt et feras seperunt ‥ ad dampnum ipsius A. xx. marcarum et ad ~orem regis c. librarum
ad grave dampnum ipsius Roberti et ~orem xl s.
ipsos verberavit ad dampnum et ~orem decem solidorum et plus
magnum dampnum et ~orem ea occasione sustinuit
hanc planetam famuli tui ‥ seu ~orem, albam ac stolam ‥ purificare digneris
- 1. schaamte(gevoel), schroom (over, voor, wegens iets, voor iem.: gen.) [paupertatis over de armoede; famae over kwaadsprekerij; civium]; ➤ ~ est (mihi) en pudori est (m. inf.) ik schaam me of men schaamt zich: pudor est promissa referre; se ipse interfecit, pudore magis quam necessitate;
- 2. eergevoel, rechtschapenheid; ➤ homo summo pudore; omnia regebat ~ (Liv.);
- 3. zedigheid, kuisheid; ➤ pudorem pudicitiamque defendere; oblita pudoris; — personif. Pudor (Verg.) als godheid;
- 4. bedeesdheid, verlegenheid [adulescentis];
- 5. eerbied, respect, achting (voor, jegens: gen.) [patris];
- 6. (Plin. Min.) goede naam, eer [defunctae];
- 7. smaad, schande, beschimping; ➤ pudori esse schande veroorzaken; removere pudorem; pro pudor! schande!; famosus pudor schaamrood (Ov.).
Ejus namqueFormula 14. ex Baluzianis :(Abraham Vicedomini) ut fertur, sepultura tota in circuitu per octo dies ardebat, et tota terra in circuitu flamma et igne consumebatur, et ingenti Pudore totum illud monasteriolum replebatur.
Non est homo, hic miser talis latrat, sed non ut canis,... fleumas jactat in Pudore, etc.
- 4 PV-, a shrinking from blame, desire of approval, shame, shamefastness, modesty, decency, propriety: patris, before a father, T.: ex hac parte pugnat pudor, illinc petulantia: ut pudorem rubor consequatur: detractandi certaminis, L.: pudore fractus: paupertatis pudor et fuga, a poor man's modesty, H.: ignominiae maritimae, L.: pudor est promissa referre, I shrink from telling, O.—Person.: Ante, Pudor, quam te violo, modesty, V.—A sense of right, conscientiousness, honor, propriety: qui (pudor) ornat aetatem: oratio digna equitis Romani pudore: omnium qui tecum sunt: adeo omnia regebat pudor, L.—Shame, a cause for shame, ignominy, disgrace: nostrum volgat clamore pudorem, O.: amicitia, quae impetrata gloriae sibi, non pudori sit, should not be a disgrace, L.: sed enim narrare pudori est, Quā, etc., O.—A blush: famosus, O.— Chastity, modesty: laesus, O.
-
…inter se confligunt contendere velimus, ex eo ipso quam valde illi iaceant intellegere possumus. ex hac enim parte pudor pugnat, illinc petulantia ; hinc pudicitia, illinc stuprum ; hinc fides, illinc fraudatio ; hinc pietas ,…
Cicero, in Catilinam
-
…fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, ut temporibus rei publicae cedas non est postulandum. neque enim is es, Catilina, ut te aut pudor a turpitudine aut metus a periculo aut ratio a furore revocarit. quam ob rem, ut saepe iam dixi…
Cicero, in Catilinam
-
…causa inlata, quam sibi ad proficiscendum necessariam esse diceret, petebat ut eius voluntate discedere liceret ; non nulli pudore adducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant abditi in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…blanditias illis et silices et possint cedere quercus, nedum tu possis, spiritus iste levis. quare, si pudor est, quam primum errata fatere dicere quo pereas saepe in amore levat. O iucunda quies, primo cum…
Propertius, Elegies
-
…adulescentulus initio, sicuti plerique, studio ad rem publicam latus sum ibique mihi multa advorsa fuere. Nam pro pudore, pro abstinentia, pro virtute audacia, largitio, avaritia vigebant. Quae tametsi animus aspernabatur insolens malarum artium…
Sallust, Catilina
-
…desinat inquiri. Petit hanc Saturnia munus. Quid faciat crudele suos addicere amores, non dare suspectum est. Pudor est qui suadeat illinc, hinc dissuadet amor. Victus pudor esset amore ; sed leve si munus sociae generisque…
Ovid, Metamorphoses
-
…non tulit Inachides, matri que ait omnia demens credis et es tumidus genitoris imagine falsi. Erubuit Phaethon iramque pudore repressit et tulit ad Clymenen Epaphi convicia matrem ; quo que magis doleas genetrix, ait ille ego liber ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…suos addicere amores, non dare suspectum est. Pudor est qui suadeat illinc, hinc dissuadet amor. Victus pudor esset amore ; sed leve si munus sociae generisque torique vacca negaretur, poterat non vacca videri. Paelice donata…
Ovid, Metamorphoses
-
…illis testis signatoresque falsos commodare ; fidem, fortunas, pericula vilia habere, post, ubi eorum famam atque pudorem attriverat, maiora alia imperabat. Si causa peccandi in praesens minus suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvenire…
Sallust, Catilina