recedo
recedo, to go back, fall back, give ground, retire, withdraw, recede
the troops withdrew from the spot
let’s surrender
- to go back, fall back, give ground, retire, withdraw, recede.
- A Lit. (class.; cf.: decedo, abscedo): pone nos recede, Plaut. Poen. 3, 2, 34 (611): ego abs te procul recedam, id. Mil. 2, 4, 4 (357): hinc, id. Bacch. 4, 1, 7 (579): illuc, id. Rud. 3, 5, 7 (786): recedere loco, id. Am. 1, 1, 84 (236); cf.: centuriones ex eo quo stabant loco recesserunt, Caes. B. G. 5, 43: non modo illum e Galliā non discessisse, sed ne a Mutinā quidem recessisse, Cic. Phil. 8, 7, 21: procul a telo veniente, Ov. M. 12, 359: de medio, Cic. Rosc. Am. 38, 112: ab hoste, Ov. P. 3, 1, 151: longius, Verg. G. 4, 191: tristis recedo, Hor. Ep. 1, 16, 35; id. C. 2, 19, 31: ab Illiturgi, Liv. 24, 41: in castra Corneliana, Caes. B. C. 2, 30 fin. —
- 2 In partic., to retire to one's bedchamber, go to rest, Petr. 85, 5; Ov. Ib. 239.—
- B Transf.
- 1 Of inanimate and abstract things: ut illae undae ad alios accedant, ab aliis autem recedant, Cic. Planc. 6, 15: verba movere loco, quamvis invita recedant, yield, Hor. Ep. 2, 2, 113: multa ferunt anni venientes commoda secum, Multa recedentes adimunt, the departing years, id. A. P. 176: abeant ac recedant voces illae, Plin. Pan. 2, 2.—
- 2 Of places, things, etc., to stand back, recede (i. e. to be distant or retired; freq., esp. after the Aug. per.): secreta parentis Anchisae domus arboribusque obtecta recessit, Verg. A. 2, 300; cf. Cat. 64, 43; and: etsi lata recessit Urbe domus, Stat. Th. 5, 242; Plin. Ep. 2, 17, 21: Palaestina vocabatur, quā contingit Arabas ... et quā recedit intus, Damascena, Plin. 5, 12, 13, § 66: Magna Graecia in tres sinus recedens Ausonii maris, id. 3, 10, 15, § 95; 4, 10, 17, § 33; Sen. Cons. ad Marc. 18.—Of nations: gens Cappadocum longissime Ponticarum omnium introrsus recedens, Plin. 6, 8, 8, § 24.—In a painting, etc.: pictor vi artis suae efficit, ut quaedam eminere in opere, quaedam recessisse credamus, Quint. 2, 17, 21; cf.: venter recessit, Plin. Ep. 3, 6, 2.—Poet., of places, which appear to recede by our departure from them: provehimur portu, terraeque urbesque recedunt, Verg. A. 3, 72: mea terra recedit, Ov. M. 8, 139; 11, 466; Sil. 3, 157; Stat. Th. 1, 549 al.—
- II In gen., to go away, withdraw, retire, depart from a place, to abandon a thing, = discedere.
- A Lit. (in good prose very rare), = discedere, haec effatu' pater, germana, repente recessit, vanished, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 48 Vahl.): nec vero a stabulis pluviā impendente recedunt Longius (apes), Verg. G. 4, 191; Plin. Ep. 1, 13, 2.—
- 2 Transf., of things, to separate from any thing (with which it was previously connected): in aliis ossibus ex toto saepe fragmentum a fragmento recedit, Cels. 8, 7, 1: carnes ab ossibus, Plin. 22, 8, 9, § 22; 19, 5, 23, § 67: caput e cervice, Ov. P. 2, 8, 65; for which also: caput cervice, id. H. 16, 153; cf. id. F. 6, 708; Luc. 8, 674. —
- B Trop., to withdraw, depart, desist (class.; esp. freq. in Cic. and Quint.): si quid vos per laborem recte feceritis, labor ille a vobis cito recedet, Cato ap. Gell. 16, 1, 4: avius a verā longe ratione recedit, Lucr. 2, 229: senes, ut in otia tuta recedant, aiunt, etc., Hor. S. 1, 1, 31: ab officio recedere, Cic. Off. 3, 4, 19; Auct. Her. 3, 3, 5; Cic. Caecin. 20, 58: ab armis, i. e. to lay them down, id. Rosc. Am. 6, 16: penitus a naturā, id. Fin. 4, 16, 43: ab eodem exemplo, Quint. 1, 6, 6; 2, 8, 13; 7, 3, 21: a sententiis ejus, ab omni voluntate, consiliisque, Cic. Att. 12, 4, 2: a vitā, i. e. to kill one’s self, id. Tusc. 4, 17, 40 (but Plin. 29, 1, 5, § 6, to die, in gen., a doubtful conjecture; Jahn, procedente vitā): a veritatis viā longe, Lact. 2, 8, 1: ab oppugnatione, Hirt. B. G. 8, 40.—Very freq. of inanimate and abstract subjects: postquam recessit vita patrio corpore, Plaut. Merc. prol. 73: (nomen hostis) a peregrino recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit, has lost the signification of foreigner, Cic. Off. 1, 12, 37; so, res a consuetudine, id. Quint. 21, 67; Quint. 2, 13, 11: figurae sententiarum ab illo simplici modo indicandi recedunt, id. 9, 2, 1: ab usu cotidiano, id. 10, 1, 44 et saep.—Poet., with simple abl.: sic nunquam corde recedit Nata tuo, departs, Stat. S. 3, 5, 55.—Absol., to vanish, pass away, disappear: et pariter Phoebes, pariter maris ira recessit, Ov. M. 12, 36: spes, Luc. 7, 688: quonam nostri tibi cura recessit? Verg. A. 2, 595: fortuna recessit, id. ib. 3, 53.— With in: in ventos vita recessit, passed away into the winds, Verg. A. 4, 705.— Hence, * rĕcessus, a, um, P. a. (acc. to I. B.), drawn back, receding: scaena recessior, standing farther back, Vitr. 5, 8.
B) bildl.: 1) v. Pers.: in otia tuta, Hor. sat. 1, 1, 31. – 2) v. Lebl.: studia sapientiae in porticus et gymnasia primum, mox in conventus scholarum recesserunt, Quint.: verba movere loco, quamvis invita recedant, Hor.: anni recedentes, die wieder scheidenden (Ggstz. anni venientes), Hor. – Partiz. subst., haec recta et in nullos flexus recedentia, diese einfachen Sätze, die kein Ablenken vom rechten Wege gestatten, Quint. 10, 5, 12.
II) von irgendwo sich zurückziehen = abziehen, sich entfernen, fortgehen, etw. verlassen, A) eig. u. übtr.: 1) eig., v. leb. Wesen: nec vero a stabulis pluviā impendente recedunt longius (apes), Verg.: nec tamen permanent, sed ante finem recedunt, Plin.: im Bilde, a veritatis via longne, Lact. 2, 8, 1. – 2) übtr., v. lebl. Subjj.: a) sich von etwas (mit dem es früher verbunden war) trennen, in aliis ossibus ex toto saepe fragmentum a fragmento recedit, Cels.: si ab dentibus gingivae recedunt, Cels.: recedunt carnes ab ossibus, Plin.: recedit caput e cervice u. bl. cervice, Ov. – b) entweichen, entschwinden, postquam recessit vita patrio corpore, Plaut.: in ventos (die Lüfte) vita od. anima exhalata recessit, Verg. u. Ov.
B) bildl.: 1) von Pers.: a) von etwas sich entfernen, abgehen, abweichen, quam (formulam) si sequemur, ab officio numquam recedemus, Cic.: ut iam longius a verbo recedamus, ab aequitate ne tantulum quidem, Cic.: penitus a natura, Cic. – b) von etwas abtreten, zurücktreten,sich lossagen, etw. aufgeben, ab armis, die W. niederlegen, Cic.: a vita, sich den Tod geben, Cic.: a iudicio, Quint. – absol., recessit Licinianus, ist zurückgetreten (= hat die Verteidigung aufgegeben), Plin. ep. 4, 11, 12. – 2) übtr., v. Lebl., a) von etw. sich entfernen = abgehen, abweichen, nomen (hostis) a peregrino recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit, hat die Bedeutung Fremder verlassen, Cic.: res ab usitata consuetudine recedit, weicht ab, Cic.: u. so r. minimum ab usu cotidiano, Quint. – b) entschwinden, verschwinden, schwinden, m. bl. Abl., sic numquam corde recedit nata tuo, Stat. – absol., et pariter Phoebes pariter maris ira recessit, Ov.: spes numquam implenda recessit, Lucan. – c) rec. ab alqo, jmdm. verloren gehen, vom Besitztum usw., cum res (Vermögen) ab eo, quicum contraxisset, recessisset et ad heredem pervenisset, Cic.: sive remanserit (praedium) penes emptorem sive recesserit, ICt.
- 1. terugwijken, terugtreden, teruggaan, zich terugtrekken [de medio; ex eo loco; a Mutina; a conspectu suorum; thalamo; in otia tuta; in tergum achterwaarts]; ➤ nebulas ~ iussit (Ov.); (metaf.) anni recedentes jaren v. achteruitgang (Hor.);
- 2. (v. plaatsen) (poët.; postklass.) (a) ver weg zijn, verwijderd zijn; ➤ Anchisae domus recessit; longius a mari recedentia meer in het binnenland gelegen gebieden; (b) uit het gezicht verdwijnen; ➤ provehimur portu, terraeque urbesque recedunt (Verg.);
- 3. zich verwijderen, weggaan; ➤ apes a stabulis recedunt; postquam recessit vita patrio corpore (Plaut.);
- 4. (poët.) gaan slapen;
- 5. (poët.) oplossen; ➤ in ventos anima exhalata recessit (Ov.);
- 6. (Ov.) vergaan, verdwijnen; ➤ maris ira recessit;
- 7. (metaf.) afwijken van, afstand doen van, opgeven (m. ab; zelden de) [a caritate patriae; ab oppugnatione; ab officio; ab armis de wapens neerleggen; a vita zich overgeven aan de dood];
- 8. verloren gaan; ➤ res (vermogen) recedit ab eo.
離别。避。退。— ab officio 離職守。失貴。— a vita 死。逝。— a sententia ejus 不同其意。— in se 自悟。醒。Recessit venter 肚減下。Domus recessit 家始遠。
Suggest a Translation
See an image
- to go back, fall back, give ground, retire, withdraw, recede: ex eo quo stabant loco, Cs.: procul a telo veniente, O.: de medio: tristis recedo, H.: ab Iliturgi, L.: in castra Cornelia, Cs.—Poet, to go to rest, retire, O. —To recede, fall back, give way, give place, depart: Verba movere loco, quamvis invita recedant, yield, H.: anni, Multa recedentes adimunt, H.—To stand back, recede, be distant, be retired Provehimur portu, terraeque urbesque recedunt, V.: mea terra recedit, O.—To go away withdraw, retire, depart, part: Haec ecfatu' pater recessit, vanished, Enn. ap. C.: a stabulis recedunt (apes), V.: Caesa recesserunt a cute membra suā, O.—Fig., to withdraw, depart, retire, desist: senes ut in otia tuta recedant, H.: ab officio: ab armis, i. e. lay down: penitus a naturā: a vitā, i. e. kill oneself: quā ratione res ab usitatā consuetudine recederet, deviate: (nomen hostis) a peregrino recessit, has lost the meaning of ‘foreigner.’—To vanish, pass away, disappear: Phoebes ira recessit, O.: in ventos vita recessit, V.: cum res ab eo recessisset, was lost to him.
-
…non repperit, aut ego fallor, aut ego laedor ait, delapsaque ab aethere summo constitit in terris nebulasque recedere iussit. Coniugis adventum praesenserat inque nitentem Inachidos vultus mutaverat ille iuvencam. Bos quoque formosa est. Speciem Saturnia…
Ovid, Metamorphoses
-
…sua quisque regant diverso flamina tractu, quin lanient mundum tanta est discordia fratrum. Eurus ad Auroram Nabataeaque regna recessit Persidaque et radiis iuga subdita matutinis ; vesper et occiduo quae litora sole tepescunt, proxima sunt Zephyro Scythiam septemque…
Ovid, Metamorphoses
-
…non accesserit deicior ego, inquis, si quis meorum deicitur omnino. iam bene agis ; a verbis enim recedis et aequitate uteris. nam verba quidem ipsa si sequi volumus, quo modo tu deiceris, cum servus tuus…
Cicero, Pro Caecina
-
…, ut mare profundum et immensum, sic effervescunt quodam quasi aestu ut ad alios accedant, ab aliis autem recedant, tamen nos ; in ; impetu studiorum et motu temeritatis modum aliquem et consilium et rationem requiremus…
Cicero, pro Plancio
-
…haberent aurum imperare. poteratne tantus animus efficere non iucundam senectutem sed venio ad agricolas, ne a me ipso recedam. in agris erant tum senatores, id est senes si quidem aranti L. Quinctio Cincinnato nuntiatum est eum…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…, quis tam neglegens, quis tam tui, Sexte, dissimilis qui, cum res ab eo quicum contraxisset recessisset et ad heredem pervenisset, non heredem, cum primum vidisset, certiorem faceret, appellaret, rationem adferret ,…
Cicero, pro Quinctio
-
…currus, sic exspectabat populus atque ore timeba ; rebus utri magni victoria sit data regni. interea sol albus recessit in infera noctis. exin candida se radiis dedit icta foras lux, et simul ex alto longe pulcherrima praepes…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…illorum forte dubitabitur, convincatur. quid tandem, quaeso, iudices num aut ille lanista omnino iam a gladio recessisse videtur aut hic discipulus magistro tantulum de arte concedere par est avaritia, similis improbitas, eadem impudentia, gemina…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…, tibi sunt ante gerendae aerumnae, post ex fluvio fortuna resistet. haec effatu pater, germana, repente recessit nec sese dedit in conspectum corde cupitus, quamquam multa manus ad caeli caerula templa tendebam lacrumans et blanda voce…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…sint enim tria genera bonorum, ut iam a laqueis Stoicorum, quibus usum me pluribus quam soleo intellego, recedamus, sint sane illa genera bonorum, dum corporis et externa iaceant humi et tantum modo, quia sumenda sint…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes