rigor
rigor, stiffness, hardness, firmness, rigor
- I Lit.: tandem bruma nives affert pigrumque rigorem, Lucr. 5, 746: cervicis, stiffness, rigidity, Plin. 28, 12, 52, § 192; 32, 8, 28, § 89; cf.: immobilis faciei, Quint. 9, 3, 101: vultus (in portraits), Plin. 35, 9, 35, § 58: nervorum, i. e. a cramp, spasm, Cels. 2, 1 and 7; so too simply rigor; and in plur., Plin. 26, 12, 81, § 130; 35, 6, 27, § 46.—
- B Esp.
- 1 A straight course or direction: fluminis, Dig. 43, 12, 1, § 5; cf. stillicidii, ib. 8, 2, 41; hence, in the agrimensores, a straight line or course (opp. flexus), Front. Expos. Form. p. 38 Goes.; Aggen. Limit. p. 46 fin.; Sicul. Fl. p. 5; Front. Colon. p. 120 al.—
- 2 Hardness, firmness: auri, Lucr. 1, 492: ferri, Verg. G. 1, 143: saxorum, Ov. M. 1, 401 (with durities): lapidis, Plin. 36, 16, 25, § 126: arborum, Vitr. 2, 9; Plin. 16, 40, 77, § 209; Col. 4, 16, 4 al.—
- II Transf., the stiffness produced by cold, for cold itself, chilliness, Lucr. 5, 640; 6, 368 (opp. calor); 307 (opp. ignis); cf. Alpinus, Ov. M. 14, 794: septentrionis, Tac. A. 2, 23: caeli et soli, Plin. 17, 24, 37, § 217: recentissimus aquae, Col. 9, 14, 7: torpentibus rigore nervis, Liv. 21, 58 fin. et saep.—
- III Trop., hardness, inflexibility, stiffness, roughness, severity, rigor (cf.: severitas, asperitas, morositas): accentus rigore quodam minus suaves habemus, Quint. 12, 10, 33 (cf. rigidus, II. init.): te tuus iste rigor, positique sine arte capilli ... decet, rudeness, Ov. H. 4, 77: nocuit antiquus rigor et nimia severitas, Tac. H. 1, 18 fin.: animi, id. A. 6, 50; cf. Plin. 7, 19, 18, § 79; Sen. Ira, 1, 16, 13 (opp. constantia): disciplinae veteris, Tac. H. 1, 83: juris, Dig. 49, 1, 19.
~ore,heardnisse
hoc ille metu turbatus ‥ debilitato ‥ ~ore genuum, lapsus humo concidit
animam ‥ non lapideam sed carneam ‥ et nihil habentem in se ~oris vel duritie
ut ‥ dominus rex in populum vestrum ~orem gladii materialis exerceat
si superares adamanta rigore
ignavia est ~or et tarditas corporis honesti officii aggressionem reformidans
nervi quos ‥ morbus contraxerat extenduntur, meatus sanguinis quos venarum ~or obcluserat reserantur
nos videmus quoniam ~orem hunc patientes nimis frigent
mulierem sterilem faciunt ‥ et ~ore nimio menstrua stringunt
~or, rectitudo
precavere debetis ne me ‥ a ~ore rectitudinis deviare cogatis
hoc non ad quantitatem aque fluentis sed ad modum et ad ~orem cursus aque referendum est
sequendo sepem ultra karram usque in terram arrabilem ‥ illam karram profundam usque in ~orem de Urwel
concoquat in petram sali ‥ glaciei aspectui simillimam sed nil gelidi ~oris, nil salsi saporis habentem
~or, a frigore duritia et inflexibilitas
nec glacialem in hieme ~orem ‥ curans
cum vim fervoris ‥ tolerare non possent, prosiliebant miserae [animae ] in medium ~oris infesti
frigor, ‥ pruina, ~or, ‥ hiemps
de avibus ‥ quas hiemali exilio nature ~or relegare solet
districtio, ~or,stræc
condite sunt leges cum ~oris incremento super his qui ‥ dampna faciunt in alienis parcis
ut ‥ pro aliis eque potentibus esset ~or justitie exercendus
~ore justitie quod dexterum similiter pugnum cum pede amittat
in male meritos juris ~ore deseviens
per juris ~orem terra petita ‥ fuit recuperanda
de residuo uxor et pueri capiunt partem suam ex consuetudine et non de ~ore juris
plures semibreves quam tres pro uno tempore accipi non possunt de ~ore artis
de examinis ~ore
lex Dei passim violatur et ecclesiasticus ~or pene ab omnibus dissolvitur
perturbationes ‥ ordini ecclesiastico et ~ori monastico ‥ impedimento sunt
hic est nimirum ecclesiastice ~or pietatis quo percutit ut sanet
quia vero in ~ore capituli generalis, quod singulis apud Carthusiam annis convenientibus ‥ tenetur ~or totius ordinis
in te sit exemplum conversationis sanctissime, in te discipline ~or
illud autem quod in regula sequitur ‘extra horam qui petierit [librum ] non accipiat’, ~ori deputatur qui prelati dispensatione possit emolliri
qui se jactabant de ~ore abstinentie
gustus ab edacitate mortificandus per ~orem jejunii
genetrix ‥ ad suscepti ~orem propositi ‥ eos riget et informet exemplo
~or duritiaque cervicis rigidam solet iniquorum et indomabilem designare superbiam
attingens omnem tumentis ~orem superbie
- 1. (poët.) starheid, stijfheid, onbuigzaamheid [nervorum; ferri]; verstijving door kou;
- 2. koude, vorst [Alpinus; aquae]; ➤ membra rigore torpent;
- 3. rechtheid, rechte lijn;
- 4. (poët.; postklass.) (metaf.) hardheid, strengheid, onbuigzaamheid [animi; disciplinae militaris]; stugheid, ruwheid [rusticus].
quicquid in agro mensori operis causa ad finem rectum fuerit ; quicquid vero ad horum imitationem in forma scribitur, linea. Idem Frontinus :
Rigor est, quicquid inter duo signa, vel in medio lineæ rectum perspicitur.Vetus Inscriptio 711. 3 :
Huic cedat in Rigorem maceriæ et furcarum, et ara in qua fur cepem.
de FloireMS. :
Babiloine est cité moult fort, Si est assise en un Regort.
Regorthic laudatum : Sinus quippe est ibi, vulgo
- REG-, stiffness, hardness, firmness, rigor: ferri, V.: saxorum, O.—Cold, chilliness: Alpinus, O.: torpentes rigore nervi, L.— Fig., hardness, roughness, rudeness: Te tuus iste rigor decet, O.: disciplinae veteris, Ta.
-
…lapides sua post vestigia mittunt. Saxa quis hoc credat, nisi sit pro teste vetustas ponere duritiem coepere suumque rigorem mollirique mora mollitaque ducere formam. Mox ubi creverunt naturaque mitior illis contigit, ut quaedam, sic non manifesta…
Ovid, Metamorphoses
-
…rota triverat Histrum, exclamat gladios malo et sollemne quieta quod frigus de morte venit ; mea torpor inerti membra rigore ligat, quodam mihi corpus adustum frigoris igne perit, sequimur sine fine labori instantem iuvenem ; quisquis fortissimus ille…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…fletus in viridem verti coeperunt membra colorem, et modo qui nivea pendebant fronte capilli, horrida caesaries fieri sumptoque rigore sidereum gracili spectare cacumine caelum. Ingemuit tristisque deus lugebere nobis lugebisque alios aderisque dolentibus inquit. Tale nemus vates…
Ovid, Metamorphoses
-
…at hercule reliquis omnibus per singulas membrorum partes, qualiter nullis aliis animalibus, certis pestifer calor remeat horis aut rigor, neque horis modo, sed et diebus noctibusque trinis quadrinisve, etiam anno toto. atque etiam morbus est…
Pliny the Elder, Natural History
-
…quod perseverans tam resistit nequiter sacris vetustis, nec dolorum spiculis victum fatiscit, fitque poenis fortius. quis hunc rigorem pectori iniecit stupor mens obstinata est, corpus omne obcalluit, tantus novelli dogmatis regnat furor hic nempe vester Christus…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…anserino aut cera cypria. fit et oleum ex eo semine madefacto in oleo expressoque, quo utuntur ad nervorum rigores lumborumque et coxendicum et perfrictiones. sinapis naturae esse effectusque eosdem habere traditur adarca inter silvestria dicta, in cortice…
Pliny the Elder, Natural History
-
…ora Medusae. Virga recens bibulaque etiamnum viva medulla vim rapuit monstri tactuque induruit huius percepitque novum ramis et fronde rigorem. At pelagi nymphae factum mirabile temptant pluribus in virgis et idem contingere gaudent seminaque ex illis iterant iactata per…
Ovid, Metamorphoses
-
…uestigia cornu, ungula perfossis haesit compressa pruinis. nec pestis lapsus simplex abscisa relincunt membra gelu, fractosque asper rigor amputat artus. bis senos soles, totidem per uulnera saeuas emensi noctes optato uertice sidunt castraque praeruptis suspendunt ardua…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…severi intrabis trepidantibus Camenis tam censorius haud fuit vel ille quem risisse semel ferunt in aevo ; sed gaudere potes rigore docto hic si te probat, omnibus placebis. hinc te suscipiet benigna Brivas, sancti quae fovet ossa Iuliani…
Sidonius Apollinaris, Carmina
-
…maxime modum coit. Ibi foramine relicto superne lumen admittunt. Vites et arbores, si quae in tanto terrae rigore durare potuerunt, obruunt penitus hieme defossae latent, cum discussa aperire humum coepit, caelo solique redduntur. Ceterum…
Curtius Rufus, Quintus, Historiae Alexandri Magni