sermo

sermo, ōnis, m. [2. sero, qs. serta, conserta oratio], a speaking or talking with any one; talk, conversation, discourse: sermo est a serie: sermo enim non potest in uno homine esse solo, sed ubi oratio cum altero conjuncta, Varr. L. L. 6, § 64 Müll. (very freq. in prose and poetry).

• I Lit.
• • A In gen. (syn. colloquium): quoniam magna vis orationis est eaque duplex, altera contentionis, altera sermonis: contentio disceptationibus tribuatur judiciorum, contionum, senatus: sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur; sequatur etiam convivia, etc., Cic. Off. 1, 37, 132: quod mihi servus sermonem serat, Plaut. Curc. 1, 3, 37 (194): sermones serere, id. Mil. 3, 1, 106 (701): multa inter sese vario sermone serebant, Verg. A. 6, 160: sermonem nobiscum ibi copulat, Plaut. Poen. 3, 3, 42 (656): dum sermones fabulandi conferant, id. ib. prol. 34: caput et pes sermonis, id. As. 3, 3, 139 (729): cum ea tu sermonem nec joco nec serio Tibi habeas, id. Am. 3, 2, 25 (906); Ter. Hec. 607: ibi illa cum sermonem occipit, id. Eun. 622: dum sermones caedimus, id. Heaut. 242: sermonem cum aliquo conferre, Cic. Off. 1, 38, 136; id. Inv. 2, 4, 14: in nostris sermonibus collocutionibusque, id. Fam. 1, 9, 4: mature veniunt, discumbitur: fit sermo inter eos, id. Verr. 2, 1, 26, § 66: dum longior consulto ab Ambiorige instituitur sermo, Caes. B. G. 5, 37: sermonis aditum cum aliquo habere, id. ib. 5, 41: nullum tibi omnino cum Albinovano sermonem ullā de re fuisse, Cic. Vatin. 1, 3; id. de Or. 2, 73, 296: erat in ore, in sermone omnium, id. Phil. 10, 7, 14; cf.: memini in eum sermonem illum incidere, qui tum fere multis erat in ore, id. Lael. 1, 2: aestivam sermone benigno tendere noctem, Hor. Ep. 1, 5, 11: referre sermones deorum, id. C. 3, 3, 71 (cf.: consiliantibus divis, id. ib. 3, 3, 18): et euntem multa loquendo Detinuit sermone diem, Ov. M. 1, 683: nunc inter eos tu sermo es, you are the talk, Prop. 2, 21 (3, 14), 7: jucundus est mihi sermo litterarum tuarum, the conversing with you by letter, Cic. Fam. 7, 32, 3; cf.: littera sermonis fida ministra mei, Ov. Tr. 3, 7, 2.—
  • B In partic.
  • • 1 Literary conversation, discourse, disputation, discussion (cf. oratio): tum Furius: Quid vos agitis? num sermonem vestrum aliquem diremit noster interventus? Minime vero, Africanus; soles enim tu haec studiose investigare, quae sunt in hoc genere, de quo instituerat paulo ante Tubero quaerere, Cic. Rep. 1, 11, 17; cf. id. ib. 1, 13, 19: in sermonem ingredi (just before: in disputationem ingredi), id. ib. 1, 24, 38: (Scaevola) exposuit nobis sermonem Laelii de amicitiā habitum ab illo secum ... Ejus disputationis sententias memoriae mandavi, etc.... ut tamquam a praesentibus haberi sermo videretur, id. Lael. 1, 3: rebus his, de quibus hic sermo est, id. Fin. 3, 12, 40: feci sermonem inter nos habitum in Cumano. Tibi dedi partes Antiochinas, etc., id. Fam. 9, 8, 1: in quo (circulo) de philosophiā sermo haberetur, Nep. Epam. 3, 3: Socratici sermones, Hor. C. 3, 21, 9; cf. Quint. 6, 3, 44; 2, 15, 26: in longum sermonem me vocas, Attice, Cic. Leg. 1, 4, 13: nunc enim sermo de naturā est, our subject, Plin. 11, 19, 21, § 67; 3, 1, pr. § 2; 16, 32, 58, § 134; Macr. Somn. Scip. 2, 17, 15; Capitol. Gord. 3, 3 init.—
    • • b Concr., a talk, speech, discourse (more informal and unpretending than oratio): meos multos et illustres et ex superiore et ex aequo loco sermones habitos, Cic. Fam. 3, 8, 2; Plin. Ep. 1, 8, 2; Quint. 11, 2, 24.—
    • 2 Ordinary speech, speaking, talking, the language of conversation (opp. contentio): sermo est oratio remissa et finitima cottidianae locutioni, Auct. Her. 3, 13, 23; cf. Cic. Off. 1, 37, 132: mollis est oratio philosophorum et umbratilis, etc.... Itaque sermo potius quam oratio dicitur, id. Or. 19, 64: in argumentis Caecilius poscit palmam, in sermonibus Plautus, i. e. in dialogue, Varr. ap. Non. 374, 9: soluta oratio, qualis in sermone et epistulis, Quint. 9, 4, 19: C. Piso, statarius et sermonis plenus orator, Cic. Brut. 68, 239: si quis scribat, uti nos, Sermoni propiora, Hor. S. 1, 4, 42: vocem sermoni proximam, Quint. 11, 3, 162: ut litigantes quoque a sermone incipiant, ad vociferationem transeant, Sen. Ep. 15, 6.—Of prose as opposed to poetry: comoedia ... nisi quod pede certo Differt sermoni sermo merus, Hor. S. 1, 4, 48: et tragicus plerumque dolet sermone pedestri Telephus et Peleus, etc., id. A. P. 95.—
    • • b Concr., of verses in a conversational style, a satire: ille (delectatur) Bioneis sermonibus et sale nigro, Hor. Ep. 2, 2, 60: Albi, nostrorum sermonum candide judex, id. ib. 1, 4, 1: nec sermones ego mallem Repentes per humum quam res componere gestas, id. ib. 2, 1, 250.—
    • 3 With reference to some particular object, common talk respecting any thing, report, rumor (syn.: fama, rumor): vulgi sermo, Cic. Fam. 3, 11, 1: nunc per urbem solus sermo est omnibus, eum, etc., Plaut. Ps. 1, 5, 4 (418): sermo est totā Asiā dissipatus, Cn. Pompeium, etc., Cic. Fl. 6, 14: mihi venit in mentem multum fore sermonem, me, etc., id. Att. 7, 23, 2: si istiusmodi sermones ad te delati de me sunt, non debuisti credere, id. Fam. 3, 8, 5 sq.: in sermonem hominum venire, id. Verr. 2, 4, 7, § 13: audita et percelebrata sermonibus res est, id. Cael. 29, 69; cf.: vix feram sermones hominum, si, etc., id. Cat. 1, 9, 23: vestrae perigrinantur aures, neque in hoc pervagato civitatis sermone versantur, this talk of the town, id. Mil. 12, 33: refrigerato jam levissimo sermone hominum, id. Fam. 3, 8, 1: sermones inimicorum effugere, id. Cael. 16, 38: sermones lacessere, reprimere, id. Fam. 3, 8, 7: retudit sermones, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 1: ne putet aliquid oratione meā sermonis in sese aut invidiae esse quaesitum, of slander, calumny, Cic. Fl. 5, 13: dabimus sermonem iis, qui, etc., give them something to talk about, id. Fam. 9, 3; so, materiam sermonibus praebere, Tac. H. 4, 4: cataplus ille Puteolanus, sermo illius temporis, Cic. Rab. Post. 14, 40 B. and K. dub.; v. Orell. N. cr.—
• II Transf., a manner of speaking, mode of expression, language, style, diction, etc. (cf. lingua): sermone eo debemus uti, qui notus est nobis, ne, ut quidam Graeca verba inculcantes jure optimo rideamur, Cic. Off. 1, 31, 111: cujus (Terentii) fabellae propter elegantiam sermonis putabantur a C. Laelio scribi, id. Att. 7, 3, 10: et sane quid est aliud vetus sermo quam vetus loquendi consuetudo? Quint. 1, 6, 43; 12, 2, 3.—
• • B A language, the speech of a nation, etc.: cui (Catulo) non solum nos Latini sermonis, sed etiam Graeci ipsi solent suae linguae subtilitatem elegantiamque concedere, Cic. de Or. 2, 7, 28: in Latino sermone, id. ib. 3, 11, 42: quae philosophi Graeco sermone tractavissent, ea Latinis litteris mandaremus, id. Fin. 1, 1, 1: patrii sermonis egestas, Lucr. 1, 832; 3, 260: cum lingua Catonis et Enni Sermonem patrium ditaverit, Hor. A. P. 57: aves, quae sermonem imitantur humanum ... Agrippina turdum habuit imitantem sermones hominum ... lusciniae Graeco atque Latino sermone dociles, Plin. 10, 42, 59, § 120.—
  • C Of a single expression: si quis ita legaverit: Fructus annuos, etc., perinde accipi debet hic sermo, ac si, etc., Dig. 7, 1, 20; 11, 7, 2, § 1; 28, 5, 29.— Hence, of a single word (late Lat.): δέος sermo Graecus est, Cassiod. in Psa. 21, 1.

sermo, ōnis, m. (1. sero), die zwischen mehreren gewechselte Rede, die Unterredung, Unterhaltung, das Gespräch (s. 1. VarroLL. 6, 64), I) eig.: A) im allg.: a) eig.: iocus, ludus, sermo (Gekose), Plaut.: sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur, Cic.: cum in sermone cotidiano, tum in senatu palam sic egit causam tuam, ut etc., Cic.: esse in ore, in sermone omnium, Cic.: memini in eum sermonem illum incĭdere, qui tum fere multis erat in ore, Cic.: iucundus mihi est sermo litterarum tuarum, die briefliche Unterredung (Unterhaltung) mit dir, Cic.: sermonem arripere, Cic.: sermonem conferre cum alqo, Cic.: sermonem instituere cum alqo, Cic.: sermones u. alqd sermonibus serere, s. 1. sero no. II: texere longos sermones, Plaut.: sermonem quaerere, anfangen zu schwatzen, zu kosen, Ter.: sermonem ordiri, Cic.: oritur sermo de alqa re, Hor.: inde ortus sermo percunctantibus utrimque, Sall. fr.: in istum sermonem delabi, Cic.: sermonem habere cum alqo, Cic.: dare se in sermonem, in die Unterhaltung eintreten, Poët. bei Cic.: se familiariter in eorum sermonem insinuare ac dare, Cic.: longior ab alqo instituitur sermo, Caes.: discumbitur, fit sermo inter eos, Cic.: quaecumque eis rebus de quibus hic sermo est nomina imponis, Cic.: de Alexandrinis esse video sermonem, quem ego non refuto, Cic.: multa ibi totā die in concilio sermonibus iactata erant, war hin u. her besprochen worden, Liv.: abrumpere sermonem, s. ab-rumpo no. II, 2, b: interrumpere sermonem, Plaut.: sermonem incīdere (v. einer Frage), Liv.: dabimus sermonem iis, qui etc., wir werden denen etwas zu reden geben, die usw., Cic.: nullā sermonum vice, ohne ein Wort zu wechseln, Amm. – b) meton., das Gespräch = der Gegenstand des Gespräches, filius meus sermo est per urbem, ist das Stadtgespräch, Plaut.: nunc inter eos tu sermo es, Prop.: Cataplus ille Puteolanus, sermo illius temporis, Cic. – B) insbes.: 1) die gelehrte Unterredung, Disputation, der Dialog, sermo oritur ab alqa re, Cic.: princeps Crassus eius sermonis ordiendi fuit, Cic.: in sermonem ingredi, teilnehmen an der U., Cic.: vocare alqm in longum sermonem, auffordern zu usw., Cic.: sermonem cum alqo habere de amicitia, Cic.: num sermonem vestrum aliquem diremit noster adventus? Cic.: sermones, quos scripsit (Plato), Gell. – 2) die gewöhnliche Rede, die Umfangssprache, das ruhige-, gelassene Gespräch, der ruhige-, gelassene Gesprächston (Ggstz. contentio, s. Cornif. rhet. 2, 23. Cic. de off. 1, 132), sermonis plenus orator, Cic.: litigantes a sermone incipiant, ad vociferationem transeant, Sen.: supra modum sermonis attolli, Quint.: vox sermoni proxima, Quint.: scribere sermoni propiora, Hor. – dah. meton.: a) bei Horaz, seine Briefe u. Satiren, als dem gewöhnlichen Gesprächston sich annähernde Sprachdarstellungen, im Gegensatz zu dem erhabenen poetischen Ausdruck, Hor. ep. 1, 4, 1 u. 2, 2, 60 (von den Satiren); u. ibid. 2, 1, 250 (von den Briefen). – b) die sich dem Gesprächston annähernde kunstlose Rede, ut rursus vaces sermoni, quem apud municipes meos habui, Plin. ep. 1, 8, 2. – c) übh. gesprochene Worte, getane Äußerung, hic sermo Abdalonymi, Curt. 4, 1 (4), 26: multi et illustres et ex superiore et ex aequo loco sermones habiti, meine vielen unzweideutigen, auf der Gerichtsbühne u. im gewöhnlichen Leben getanen Äußerungen, Cic. ep. 3, 8, 2. – 3) mit Beziehung auf ein gewisses Objekt, die Rede der Menge über etw., das Gerede, das Gerücht, verb. sermo atque fama, Cic.: vulgi, hominum, Cic.: sermones lacessere, G. hervorrufen, zu G. Veranlassung geben, Cic.: dare sermonem alci, jmdm. zu reden geben, Cic.: ebenso sermones praebere aliis, Liv.: materiam sermonibus praebere, Tac.: ne putet aliquid oratione meā sermonis in sese aut invidiae esse quaesitum, übler Nachrede, Cic. – II) übtr.: 1) die Sprache = die Sprech-, die Rede-, Ausdrucksweise, der Ausdruck, a) eig.: s. rusticus (der Bauern), urbanus (der Städter), Liv.: s. proletarius, Plaut., plebeius, Cic.: s. cotidianus, Quint.: s. lenis minimeque pertinax, Cic.: antiquior est huius (Catonis) sermo, Cic.: delicatus, festivus, elegans, Cic.: sermonis elegantia, Cic.: s. tenuis exsanguisque, Cic.: sermonis error, irrtümliche Ausdrucksweise, Cic.: fuit ergo in Catulo sermo Latinus, Cic.: est igitur tropus sermo a naturali et principali significatione translatus ad aliam, Quint. – b) meton., die besonders gesprochenen oder geschriebenen Worte, der Ausdruck, Satz, s. Ulp. dig. 7, 1, 20; 11, 7, 2. § 1. Pompon. dig. 28, 5, 29 u. ö. bei den ICt.: Plur., non possum exprimere sermonibus, ich finde nicht Worte, Min. Fel. 2, 2. – 2) die Sprache, die jmd. redet, u. im Ggstz. zu einer anderen die Mundart, der Dialekt, patrii sermonis egestas, Lucr.: sermone debemus uti, qui natus est nobis, unserer Muttersprache, Cic.; vgl. nativus ille sermo commercio aliarum gentium exolevit, Curt.: sermoni Persarum se dedidit, Nep.: quae philosophi Graeco sermone tractassent, Cic.: sermonem humanum imitari, v. Vögeln, Plin. – lusciniae Graeco atque Latino sermone dociles, Plin. – 3) der Sprachgebrauch, rectus, ICt.: vulgi sermone mors significatur, ICt. – ➳ Das o im Nom. von Natur lang, Lucr. 4, 535. Hor. sat. 1, 10, 23: später verkürzt, Iuven. 6, 193; 8, 39.

sermo [CL] 1 word. ab ea ‥ ~onum serie quae in tribracho ‥ coacervavimus Aldh. PR 121; ut leo sic formica vocor sermone Pelasgo Id. Aen. 18 (Myrmicoleon) 2; ‘ausculto’ ‥ et ‘audio’ ex uno Graeco ~one vertuntur, quod est ἀκούω Bede Orth. 8; delectat ‥ pro ejus caritate ‥ paucis ~onibus dicere, quo ordine migraret a saeculo Cuthb. Ob. Baedae clx; 990 (11c) haec donatio quae in ista cartula Saxonicis ~onibus apparet CD 674; Balsh. AD 42 (v. communis 10a). 2 remark, saying, utterance. sanctus apostolicae cecinit dum sermo loquelae / ‘nescitis quod fana Dei sunt ilia vestra?’ Aldh. VirgV 149; uno concludam ~one Gosc. Milb. 202; fraudulentis ~onibus ejus gloriam regi coepit admirando enarrare Eadmer Wilf. 26; quibus, ut multa brevi sermone concludamus, nihil penitus adest, nihil deest, boni Ad. Scot QEC 854D; ex his perpendi ~onibus potest J. Ford Serm. 63. 10; Democritus contra totam multitudinem ‥ dixit ‥ ~onem contrarium illis T. Sutton Gen. & Corrupt. 59; isti ~ones sunt simul veri Ib. 60; hec est interpretacio ~onis (Ergome) Pol. Poems I 165; amphorismus est ~o brevis integre rei perfectum sensum demonstrans SB 10. 3 talk, conversation. b message. Constantina ‥ ad ‥ coronam castitatis colloquio incitavit, ~one [gl.: i. sermocinatione, of motunge] suasit, exemplo instigavit Aldh. VirgP 48; [Augustinus] non est de Deo, neque nobis ejus ~o curandus Bede HE II 2; post comestionem cenae ‥ cavillatio et incongruus ~o exortus est Ord. Vit. VI 10 p. 99; cum aliquando ~o fieret de aliquo paupere ‥ episcopo Gir. GE II 27; rex ‥ erat ‥ verax in ~one, equus in judicio, et firmus in fide (Ruadanus 17) VSH II 247; Eva longum fecit ~onem [ME: tale] cum serpente AncrR 16.  b Buamundus iteratis ~onibus Pirrum interpellavit Ord. Vit. IX 9 p. 536. 4 (as formal composition): a address, speech; b (in a play). c colloquy. d account, narrative, story. e (in mus. composition) text, words. a Smyrnae ‥ et ceteris per Asiam ecclesiis septupla ~onum serie [Johannes] scripsisse perhibetur Aldh. Met. 2 p. 65; stupentes hoc ~one corroborat W. Malm. GR III 268; eum in hunc allocutus est ~onem G. Mon. IV 10; ~o namque rhetorum aliquando obscurus est Alb. Lond. DG 9. 4.  b prima pars continet ~ones triginta Trevet Troades 18.  c explicit hic sermo Latinus calce quiescens / a Bata Ælfrico dispositus monacho Ælf. Bata 4. 32 p. 66.  d de his tibi pauca ~o depromet beluis Lib. Monstr. II pref.; jubendo de memoria ‥ Ceolfridi ‥ fieri ~onem Hist. Abb. Jarrow 1; quae historicus eorum Gildas flebili ~one describit Bede HE I 22; brevitatem ~onis ineruditio meae linguae facit Cuthb. Ob. Baedae clxiv; hec igitur ‥ inelaborato et celeri ~one convolvo quia ‥ mala dicere erubesco W. Malm. GR IV 316; cognatus ejus de quo nobis est ~o Gir. SD 104.  e puncta materialia ‥ prout significant melos et tempora supradictorum duplici acceptione accipiuntur: uno modo ‥ absolute sine ~one adjuncto Mens. & Disc. (Anon. IV) 40. 5 (eccl.) sermon. b (acad., ~o examinatorius) examinatory sermon. c (~onem facere, habere, or sim.) to preach (a sermon); v. et. habere 21a, facere 17z. d preaching. curabat ‥ omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare ~onibus Bede HE III 19; episcopus in ~onibus componendis facundus habetur Ord. Vit. V 9 p. 340; ~o Dominicus in monte ‥ a paupertate exordium sumpsit (Lit.) M. Rievaulx 64; in eodem capitulo ‥ predicavit quidam frater contra contractionem debitorum ‥ et approbatus fuit ~o a capitulo Eccleston Adv. Min. 46; c1340, 1526 (v. 1 dies 8d); 1431 StatOx 237 (v. collator 2a).  b 1317, 1421, 1462, 1516 (v. examinatorius 1b).  c cum ‥ sermonem ‥ idem pater habuisset, copiosam turbam ‥ in penitentiam egit Eadmer HN p. 55; die Natalis Domini ‥ archiepiscopus ‥ ~onem habens ad populum, excommunicavit Nigellum Diceto YH 272; s1258 fratres faciunt ~ones in diebus Dominicis Ann. Burton 435; 12‥ qui habet dicere ~onem ‥ incipiat ~onem ad cornu altaris Conc. Scot. II 4 (= Reg. Aberd. II 4); Joannes in domo fratrum Predicatorum ~onem faciens ad clerum Trevet Ann. 211; diu flagitatus fuerat et rogatus pro ~one [ME: sarmun] faciendo AncrR 119.  d Philippus apostolus ‥ trans oceanum ~onis semina jecit W. Malm. GR I 19 add.. 6 (~o Dei or sim.) the word of God. ut ~o Dei currat et clarificetur ‥ per vitam ‥ anniti J. Ford Serm. 64. 10; fratrem Johannem ‥ benigne paternitatis provisiva circumspectio ‥ suscipiat in Omnipotentis ~one Ad. Marsh Ep. 187; in contemptum ~onis divini R. Bury Phil. 6. 94; Wycl. Sim. 51 (v. difficultare a). 7 language, speech; b (dist. acc. group of speakers); c (dist. acc. register or style). ipse pro timore hostium vel ~onis ignorantia cavebat accedere W. Malm. GR III 303; 1358 petit quod precipiatur priori quod novicii remaneant in custodia donec sciverint ~onem DCDurh. 1. 9. Pont. 1b.  b civitas Constantini quod Graeco ~one interpretatur Constantinopolis Aldh. VirgP 25; in loco qui ~one Pictorum Peanfahel ‥ appellatur Bede HE I 12; conscripta Anglorum ~one Ib. II 5; leges patrio ~one tulit W. Malm. GR I 9; ait Anglico ~one “myn sunendæge dohter”, quod Latine dicitur “mea Dominice diei filia” V. Chris. Marky. 41; substantiam pro subsistentia ‥ secundum Greci ~onis ydioma ‥ accipiat J. Cornw. Eul. 12.  c vestis vulgi sermone vocabor Aldh. Aen. 33 (Lorica) 6; ne quis obscuritate verborum se causetur a cognitione rerum reici, erit ~o cotidianus et levis W. Malm. GR IV 352; allegat catholicos sensus ~o facundus Id. GP V 196; agresti licet ~one Ib. V 212; Balsh. AD rec. 2 20 (v. collocutivus a); quis ego sum ut casto et puro ~one sicut oportet ‥ eloqui sufficiam? Bald. Cant. Sacr. Alt. 641C. 8 act of speaking or of producing language. accentus est anima verborum sive vox syllabae, quae in ~one plus sonat de ceteris syllabis Bonif. Met. 109; 789 (12c) quamvis ~o solus ad testimonium sufficere possit Ch. Roff. 14; Lanfrancum ~one et actu spiritum Dei redolentem W. Poit. I 52; venit ad domum parentum, pulsans ad hostium, pro ~one dans mugitum Mir. Cuthb. Farne 6; nil in hujusmodi animarum sanctarum ‥ ~one vel gestu lubricum sit aut tortuosum J. Ford Serm. 61. 4. 9 capacity to produce speech, power of speech. b ability, skill, or facility in speaking or producing language, quality of (someone's) speech. auditus surdis, ~o mutis restituitur Gosc. Werb. 107A; cui licet ~o defuisset, sanum tamen corde sapiebat Mir. Cuthb. Farne 6; genere paralitici languoris corripitur et spumis ex ejus ore profluentibus ~onis officio vexata privatur (Mir. Ed. Conf.) Anal. Boll. XLI 128; est memoriae proditum, cuidam sacerdoti post ‥ linguam praecisam Dei nutu ~onem fuisse restitutum P. Verg. X 176.  b erat ‥ aspectu angelicus, ~one nitidus V. Cuthb. II 1; microcosmus homo ‥ vultu sublimi gaudens et ~one Gir. TH I 13; quorum infructuosa mens est, aridus certe ~o J. Ford Serm. 45. 6.

sermō, (7) ōnis, m. (sero 2), ¶ 1 paroles échangées entre plusieurs personnes, entretien, conversation : Cic. Off. 1, 132 ; sermonem cum aliquo conferre Cic. Off. 1, 132, sʼentretenir avec qqn, ou habere Cic. Fam. 16, 22, 2 ; sermonem serere, v. sero ; fit sermo inter eos Cic. Verr. 2, 1, 66, la conversation sʼengage entre eux ; alicui sermo est cum aliquo Cic. Vat. 3, qqn a une conversation avec qqn ; esse in sermone omnium Cic. Phil. 10, 14, être lʼobjet de toutes les conversations || [en part.] propos [surtout malveillants] : sermo vulgi Cic. Fam. 3, 11, 1, les propos de la foule, cf. Cic. Fam. 3, 8, 1 ; dare sermonem alicui Cic. Fam. 9, 3, donner prise aux propos de qqn ; in sermonem incidere Cic. Fam. 9, 3, ou venire Cic. Verr. 2, 4, 13, faire parler de soi ; pl., sermones hominum Cic. Cat. 1, 23, les critiques de la foule ; sermones lacessere, reprimere Cic. Fam. 3, 8, 7, provoquer, arrêter des propos (les faire taire); de aliquo habere Cic. Verr. 2, 5, 102, tenir des propos sur qqn || [avec prop. inf.]: mihi venit in mentem multum fore sermonem me... fecisse Cic. Att. 7, 23, 2, jʼai songé quʼon dirait partout que jʼai fait..., cf. Cic. Fl. 14 ¶ 2 conversation littéraire, dialogue, discussion : sermonem de amicitia habere cum aliquo Cic. Læl. 3, disserter de lʼamitié avec qqn, cf. Cic. Rep. 1, 17 ; in sermonem ingredi Cic. Rep. 1, 38, entrer dans la discussion, commencer à disserter ; omnem sermonem tribuimus M. Catoni Cic. CM 3, jʼai mis tout lʼexposé dans la bouche de M. Caton, cf. Cic. Fam. 9, 8, 1 ; Leg. 1, 13 ; Fin. 3, 40 ¶ 3 langage familier, ton de la conversation : Her. 3, 23 ; Cic. Off. 1, 132 ; Or. 64 ; sermonis plenus orator Cic. Br. 239, orateur chez qui abonde le langage familier ; sermoni propiora scribere Hor. S. 1, 4, 42, écrire des vers assez voisins du parler quotidien, cf. Hor. P. 95 || Hor. appelle sermones ses Ep. et ses Sat. : Hor. Ep. 1, 4, 1 ; 2, 2, 60 ; 2, 1, 250 ¶ 4 manière de sʼexprimer : a) style : sermo plebeius, quotidianus, vulgaris Cic. Fam. 9, 21, 1 ; Or. 67 ; Ac. 1, 5, le parler du peuple, le style ordinaire, courant, de la conversation ; illius ætatis sermo Cic. Br. 60, le style de ce temps-là, cf. Br. 68 ; de Or. 1, 255 ; Arch. 3 ; Off. 1, 134 ; b) langue, idiome : consuetudo sermonis nostri Cic. Læl. 21, lʼusage de notre langue ; Latinus sermo Cic. de Or. 3, 42, la langue latine, cf. 2, 28 ; Græcus Cic. Fin. 1, 1, langue grecque ; usitatus Cic. Br. 259, langue usuelle ; est actio quasi sermo corporis Cic. de Or. 3, 222, lʼaction oratoire est comme le langage du corps ; voltus, qui sermo quidam tacitus mentis est Cic. Pis. 1, le visage qui est comme le langage muet de lʼesprit ; c) une expression, une phrase, des mots : Dig. 7, 1, 20, etc.

➳ au nomin. o est long, cf. Lucr. 4, 535 ; Hor. S. 1, 10, 23 ; abrégé d. Juv. 6, 193 ; 8, 39.

sermo , onis. m.
一片講論。字文。— pedestris 淺談。Accuratus sermo 純文。Caput et pes sermonis 一論之首尾。In sermonem hominum venire 招人議論。Abrumpere sermonem 斷論。Caedere sermones 彼此談論。

Suggest a Translation
See an image

sermō ōnis, m

• 1 SER-, continued speech, talk, conversation, discourse: vis orationis est duplex, altera contentionis, altera sermonis: Multa inter sese vario sermone serebant, V.: illa cum illo sermonem occipit, T.: sermones caedimus, T.: in nostris sermonibus: longior, Cs.: familiaris et cottidianus: erat in sermone omnium: Referre sermones deorum, H.: Detinuit sermone diem, O.: sermo litterarum tuarum, conversation by correspondence with you.—A set conversation, learned talk, discourse, disputation, discussion: num sermonem vestrum aliquem diremit noster interventus?: rebus iis de quibus hic sermo est: inter nos habitus: de philosophiā, N.—An utterance, declaration, speech, remark: sermones (eius) ansas dabant, quibus reconditos eius sensūs tenere possemus: qui (voltus) sermo quidam tacitus mentis est, i. e. expression: refertur eius sermo ad Apronium: hic sermo Abdalonymi, Cu.—Ordinary speech, talk, conversational language: oratio philosophorum sermo potius quam oratio dicitur: si quis scribat, uti nos, Sermoni propiora, H.—Prose: comoedia nisi quod pede certo Differt sermoni, sermo merus, H.—Conversational verse, satire: (delectari) Bioneis sermonibus, H.: sermones Repentes per humum, H.—Common talk, report, rumor: numquam de vobis eorum gratissimus sermo conticescet: sermo totā Asiā dissipatus, Cn. Pompeium, etc.: in sermonem hominum venire: in hoc pervagato civitatis sermone versantur, this talk of the town: sermones iniquorum effugere: aliquid oratione meā sermonis in sese esse quaesitum, calumny: dabimus sermonem iis, qui, etc., occasion for talk.—A manner of speaking, mode of expression, language, style, diction: sermone eo uti, qui innatus est nobis: elegantia sermonis.— A language, speech: cives et sermonis et iuris societate iuncti: in Latino sermone: patrius, H.