Logeion | vanitas

vānĭtas, ātis, f. [vanus].

Lit., emptiness, nothingness, nullity, want of reality: nulla in caelo nec fortuna, nec temeritas, nec erratio, nec vanitas inest; contra omnis ordo, veritas, ratio, constantia, Cic. N. D. 2, 21, 56: ne vanitas itineris ludibrio esset, uselessness, purposelessness, Liv. 40, 22, 5: Romanis Gallici tumultus adsueti, etiam vanitates notae sunt, id. 38, 17, 5 Weissenb. —
- B Esp., falsity, falsehood, deception, untruth, untrustworthiness, fickleness, etc.
- - 1 Absol.: non pudet Vanitatis? Ter. Phorm. 525: imbuimur erroribus, ut vanitati veritas cedat, Cic. Tusc. 3, 1, 2: mercatura ... multa undique apportans, multisque sine vanitate impertiens, etc., id. Off. 1, 42, 151: nec vero quicquam turpius est vanitate, id. ib. 1, 42, 150: quamvis blanda ista vanitas apud eos valeat, etc., id. Lael. 26, 99: cum ad vanitatem accessit auctoritas, id. ib. 25, 94.—Plur.: Magicae vanitates, Plin. 26, 4, 9, § 18; cf. id. 27, 8, 35, § 57.—
  - 2 With gen.: quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? Cic. Off. 3, 14, 58: opinionum vanitas, id. Leg. 1, 10, 29: suum imperium minui per vanitatem populi, fickleness, Liv. 44, 22, 10: multa circa hoc non Magorum solum vanitate, sed etiam Pythagoricorum, Plin. 22, 8, 9, § 20 Jan.—
II Trop., vanity, vainglory: huic homini non minor vanitas inerat quam audacia, Sall. C. 23, 2; id. J. 38, 1: qui se propalam per vanitatem jactassent tamquam amicos Persei, Liv. 45, 31, 7: vanitas atque jactatio, Quint. 11, 2, 22: vanitas atque insolentia, Suet. Vit. 10: Quintius Atticus consul umbrā honoris et suāmet vanilate monstratus, Tac. H. 3, 73: nec Agricola prosperitate rerum in vanitatem usus, etc., id. Agr. 18 fin.: Statius veniam ... vanitate exitūs corrupit, id. A. 15, 71.

vānitās, ātis, f. (vanus), die Leere, im Gegensatz zur Wirklichkeit, I) im allg.: a) der leere Schein, die Gehaltlosigkeit, Unwahrheit, opinionum, leere, falsche Meinungen, Vorurteile, Cic.: veritas vanitati cedat, Cic. – b) der nichtige Erfolg, der Mißerfolg, das Mißlingen, die Vergeblichkeit, itineris, Liv. 40, 22, 5. – II) insbes., die Lügenhaftigkeit, Windbeutelei, Prahlerei, das eitle Vorgeben, nichtige Treiben, Cic. u.a.: vanitas ementiendae stirpis, Liv.: famam vanitatis metuere, den Ruf eines Schwindlers, Tac.: verb. vanitas atque imperitia legati, Sall.: orationis, Cic.: nihil turpius est vanitate, Cic.: non pudet vanitatis? Wortbrüchigkeit, Ter.: prosperitate rerum in vanitatem uti, Tac. – Plur., magicae vanitates, Plin. 26, 18 u. 27, 57: Manichaeorum vanitates, Augustin. conf. 5, 13 in.: Romanis Gallici tumultus assueti, etiam vanitates notae sunt, Liv. 38, 17, 5.

vanitas [CL] 1 quality or instance of being without (true) substance or basis, emptiness, hollowness; b (of speech, idea, or sim.); c (w. ref. to pomp, splendour, or sim.). in mundi ‥ ~ate omnis post idola proclive id temporis claudicare Gildas EB 69; 801 quia ~as ~atum [cf. Eccles. i 2] est hujus saeculi deliciae et falsi amores Alcuin Ep. 228; 847 hoc solum superesse homini ‥ in cunctis quae possidet diebus ~atis suae [cf. Eccles. vii 16] CS 451; ipse multotiens joculando et talia verba asserendo interludia fuisse ~atis V. II Off. 6; mundi volo vanitatem / et fortune levitatem / breviter describere Walt. Wimb. Van. 1; a1332 tractatus de mundo et ~ate seculi Libr. Cant. Dov. 41. b et in ejusdem modi fictis cernebam ~atibus quod infantes ab his hominibus ac feris in mari progenitos lactis mulgendi gratia cum conchis natare per undas putabant Lib. Monstr. II 32; abjecta superstitione ~atis Bede HE II 13; ab initio semper errores et ~ates dilexisti et coluisti Eccl. & Synag. 88; ut ~as (id est falsitas in mente) et mendacium in lingua longe fiant ab eo Andr. S. Vict. Sal. 85; quid aliud est ~as quam falsitas et vanum esse quam falsum esse et non secundum veritatem ambulare? Ib. 95; quasi fabulose narrationes, nichil in se continent nisi falsitatem aut ~atem Bald. Cant. Serm. 18. 14. 454B. c utquid enim saeculi pompulenta ~as in catholica Christi basilica intromittitur? Aldh. VirgP 55; 793 dum a pompis feminas prohibere curavit, de pretiosis vestimentis, quanto magis viros non decet ~as vestimentorum Alcuin Ep. 21; c795 melius est servis Dei animam ecclesiasticis ornare moribus quam corpus laicorum consuetudine pompatica vestire ~ate Ib. 85; de imperatoris et militis per palmam suam invisibilem unitate in patria tertium melum hunc ‥ formaturi, in primis et ante alia tres ~atum species seu unitates tres nobis sunt distinguende H. Bos. LM 1348A; unde et tres hic ~ates distinguimus, ut que sit illa imperatoris et militis nunc in patria unitas, quam prius inter ipsos in via tanta probavit conformitas, doceamus Ib.. 2 (w. ref. to act or sim., state or instance of) vanity, futility, pointlessness. esto stabilis, et relinque ~atem joci amare V. Cuthb. I 3; ne forte inveniatur frater accidiosus aut alicui ~ati [AS: ydelnesse] deditus RegulC 57; cetero comitatu variis prout libuit intendente ~atibus, sola virgo Christi jugiter in sanctis exercebatur meditacionibus V. Chris. Marky. 4; clericus vanus ‥ totum sibi usurpat, totum ad ~atem expendit, totum consecrat diabolo (O. Cheriton Cant.) AHDLMA XXXI 49; mundus [excitat] ad cupiditatem bonorum mundanorum, honorum et aliorum hujusmodi ~atum [ME: giuegauen] que decipiunt stultos ut diligant umbram AncrR 67; exclusis inutilibus nugacionibus ac eciam frustratoriis ~atibus ad rem non pertinentibus Plusc. prol.. 3 lack of sense or judgement, foolishness. b foolish or empty pride, vanity. ita ut Porphyrius rabidus orientalis adversus ecclesiam canis dementiae suae ac ~atis stilo hoc etaim adnecteret Gildas EB 4; heretici ‥ negant Jesum esse Christum ‥ neque eum talem confitentur qualem divina veritas docet, sed qualem ipsorum ~as fingit Bede Ep. Cath. 95C; propter quod, domini mei, obsecro, est ne aliquis qui ad tantam ~atem se a risu contineat? Eadmer Ep. ad Glast. 805B; ~as (id est stultitia) est et culpabilis et reprehensibilis Andr. S. Vict. Sal. 115; necesse erit ‥ sapientie ‥ emulatores ~ati hoc ac fatuitati ascribere J. Ford Serm. 23. 12. b c800 quid vobis vestimentorum pompa? ‥ ~as est enim et superbia, et nihil aliud, et perditio vitae regularis Alcuin Ep. 284; ~atis est si ancilla Christi intus in animo suo glorietur se nobilibus ortam natalibus Ailr. Inst. Inclus. 24; humiliat per districti judicii severitatem, ne per ~atis inflationem superbiant Ad. Scot TGC 840C; ut elate palmarum omni nevo elationis careant, et ab omni sint suspicione ~atis immunes J. Ford Serm. 15. 9. 4 (~as cerebri, med.) ? light-headedness. vena in fonte colli valet contra dolorem in spina ‥ contra ~atem cerebri J. Foxton Cosm. 55. 3.

vānĭtās, (11) ātis (vanus), f. , état de vide, de non-réalité : ¶ 1 vaine apparence, mensonge : opinionum Cic. Leg. 1, 29, opinions trompeuses || paroles creuses, trompeuses : blanda vanitas Cic. Læl. 99, mensonges flatteurs || tromperie, fraude (cf. Gell. 18, 4, 10, défin. du mot vani ) : Cic. Off. 1, 150 ; 1, 151 ; 3, 58 ; Tusc. 3, 2 ¶ 2 vanité, frivolité, légèreté : populi Liv. 44, 22, 10, légèreté du peuple || inutilité : itineris Liv. 40, 22, 5, voyage stérile ¶ 3 vanité, jactance, fanfaronnade : Sall. C. 23, 2 ; J. 38 ; Liv. 45, 31, 7 ; Tac. Agr. 18 ; H. 3, 73.

vānitās, ātis f (vanus)

1. nietigheid, schijn, leegheid;
2. mislukking, nutteloosheid, zinloosheid [itineris];
3. leugenachtigheid; leeg gezwets;
4. domheid;
5. ijdelheid, opschepperigheid.

Gloss. Græc. Lat. : Φαντασία, vana visio, imago, Vanitas, visus. Glossæ antiquæ MSS. : Filacteria, Vanitas. Qua postrema notione vocem hanc usurpat Gaudentius Brixiensis Tract. 4 : Veneficia, præcantationes, suballigaturæ, Vanitates, auguria, sortes, etc. Vanitatem, pro mendacio, usurpasse Ciceronem, Tacitum, et alios, observatum ab Octavio Ferrario in Orig. Linguæ Ital. in Bugia. Wain, pro Phantasma, in Mirac. MSS. B. M. V. lib. 1 : Li deables ki tost brocha, A l'encontre si rest veuns, Com uns grans Wains noirs et velus. Vide Umbræ. , pro Vanitas, apud Ammianum lib. 21. pag. 180. , Lassitudo, virium defectio, Gall. Abatement. Consuet. Fontanell. MSS. : Nobis autem conceditur post matutinas redire ad lectum, ne somnum quem corpori fragili subtraheremus, resumere per diem lassitudine et Vanitate compelleremur. Nostri Etre vain eodem intellectu dicunt. MS. : Mais sa biele fille la bloie Ne fait de nul deduit samblant : Ains a le cuer Vain et dolant. Hinc Vain, pro Languidus, in Lit. remiss. ann. 1384. ex Reg. 125. Chartoph. reg. ch. 9 : Laquelle Perenelle, qui estoit laisse et Vaine, tant pour ce qu'elle n'avoit mengié de tout le jour, comme pour ce qu'elle estoit malade.

vānitās ātis, f

vanus, emptiness, aimlessness, absence of purpose: nulla in caelo nec fortuna . . . nec vanitas inest: Romanis Gallici tumultūs ad sueti, etiam vanitates notae sunt, L.—Falsity, falsehood, deception, deceit, untruth, untrustworthiness, fickleness: ut vanitati veritas cedat: nec vero est quicquam turpius vanitate: orationis, i. e. deceitful speeches: populi, fickleness, L.—Fig., vanity, vainglory: non pudet Vanitatis?T.: tanta in te: prosperitate rerum in vanitatem usus, etc., Ta.

vanitas

Saved

Recent