vocalis
vocalis, uttering a voice, articulate, sounding, sonorous, speaking, crying, singing, vocal
- I Lit.
- A Adj.: aves cantu aliquo aut humano sermone vocales, Plin. 10, 51, 72, § 141: ranae (opp. mutae), id. 8, 58, 83, § 227: scarabaei nocturno stridore, id. 11, 28, 34, § 98: piscis, id. 9, 19, 34, § 70: ora (vatis), Ov. M. 5, 332; 11, 8: nympha (of Echo), id. ib. 3, 357: Orpheus, Hor. C. 1, 12, 7: chordae, Tib. 2, 5, 3: carmen, Ov. M. 11, 317: boves, endowed with speech, Tib. 2, 5, 78: genus instrumenti, i. e. slaves (opp. semivocale and mutum), Varr. R. R. 1, 17, 1: ne quem vocalem praeteriisse videamur, speaking, talking, Cic. Brut. 69, 242; cf. Val. Max. 1, 8, ext. 4: antra, in which oracles were given, Stat. Th. 1, 492: terra, Dodonis, Ov. M. 13, 716: genus signorum, Veg. Mil. 3, 5.—Comp.: vocaliora sunt vacua quam plena, Sen. Q. N. 2, 29; cf.: sunt aliis alia (verba) jucundiora, vocaliora ... verba e syllabis magis vocalia (corresp. to melius sonantes syllabae), more vocal, clearer, Quint. 8, 3, 16.—Sup.: eligere vocalissimum aliquem, qui legeret, i. e. with the most powerful voice, Plin. Ep. 4, 7, 2.—
- B Substt.
- 1 vōcālis, is, f. (littera), a vowel, Cic. Or. 23, 77; Auct. Her. 4, 12, 18; Quint. 1, 4, 6; 1, 5, 20; 1, 7, 14; 1, 7, 26.—
- 2 vōcāles, ĭum, m. (homines), vocalists, singers (late Lat.), Lampr. Alex. Sev. 34; Sid. Ep. 1, 2 fin.—
- II Transf.: causative, making vocal, causing or inspiring speech or song (rare and poet.): Castaliae vocales undae, Stat. S. 5, 5, 2: de Pieriis vocalis fontibus unda, id. ib. 1, 2, 6.—Adv.: vōcālĭter, with a loud cry, loudly (post-class.), Ap. Met. 1, 22, 3; Tert. adv. Prax. 3.
tunc puer argutus vocali mole solutus / dat sonitum facilem more suo gracilem / de specula
precepit papa Reingero Lucensi episcopo ut ~i sonoritate cuncta enuntiaret in vulgus
vir, ~is offitii expers, eodem anno ‥ ad festum venit
due arterie magne ‥ et dicuntur a Grecis neumatice quasi ~es
due vene magne in collo ex utraque parte gutturis et epigloti ‥ que sunt ~es vel organice
sicubi vocem audieris, ibi aliquid ~e esse intelligas quamvis minime videas
si bursa sit vocalis / erit culpa venialis / et festuca levior
felix pectus quod tot ~es melodias emiserit
~ia ‥ vel mentalia cantata est hic cantilena que proculdubio discantabitur
hec dictio divina non sono ~i facta est ‥ quia frustra fieret sonus audibilis cum nondum erat auris corporalis
aliquociens devocionem magis excitat oracio ~is, aliquociens oracio mentalis
idem J. W. fatebantur ‥ se audivisse ex ‥ doctrinis hereticorum ‥ confessionem ~em nulli presbitero fore faciendam nisi soli Deo
per ~issimum in exercitu testatus se ne unum quidem ‥ in exercitu superesse passurum. Picticus miles ea voce territus ‥ stupore defixus constitit
si iste sicut eidem suasi a sue presentationis ~i jure recedat
per informacionem vestram ~em nobis factam
saepissime a poetis per sincopam ~is U exploditur
sonus ei ~is adponitur cujus temperamento ejus levigetur asperitas
nomen ejus sanctum ‥ apud Hebraeos quattuor litteris ~ibus scribi solet, hoc est ioth he vav he
musica vocales licet in systemata ducat / que pueros alit ars has elementa vocat
vulgus ‥ convertit se ad ‥ curiositatem, sc. ‥ per consonantias ineptas verborum et clausularum et per concordantias ~es, in quibus est sola vanitas verbosa
omnis sillaba media vel finalis incipiens a ~i precedentem in ~em terminari exigit
non solum punctant ~es ‥ set consonantes
ecce omnis sillaba est ~is vel ex ~i et consonante resultans
residue difficultates sunt ~es propter equivocacionem hujus vocabuli ‘creari’
labor major est circa ‥ concordancias ~es textuum quam circa declaracionem rerum utilium
propter tales etiam fictos et falsos ac fraudulentos et ~es amicos
in tam frequenti ~i benevolentia ‥ experiebatur perraram realem amicitiam
eidem J. cito post Pasca tradita fuit [sc. ecclesie ] custodia, que realem sapiebat institucionem et si non ~em
~em principem ‥ ad partes easdem redire permisit; successores suos principatus nomine sententialiter semper privans
Madok, ~is princeps [Wallensium ]
recognicio recepcionis [sc. pecunie ] fuit ~is sed non realis
ille ‥ obdormivit et ecce ~e signum matutinorum intonuit
imperium ~e Christi, quo precipiet mortuis resurgere
- 1. met een stem; sprekend, pratend, geluid voortbrengend [terra; nympha babbelend];
- 2. klankrijk, klinkend, welluidend [carmen; chorda; sonus; ranae]; II. subst. is f (vul aan: littera) klinker.
Nam omnes pueri Vocales fibulas in naturis habent, ne coëant.Alios vide apud Savaronem ad Sidonium lib. 1. Epist. 2. et lib. 8. Epist. 9. et Salmasium ad Hist. August. pag. 211. Ex recentioribus hos addo. Chronicon Trudonense lib. 8. de Pueris in Monasteriis :
Et si qui forte eorum Vocales essent, tropos, qui tunc temporis apud nos cantabantur, aut graduale sive alleluya cantarent.Beletus de Divinis Offic. cap. 35 :
Paulus Historiographus, Diaconus Romanæ Curiæ, Monachus Casinensis, cum die quodam Paschalem cereum consecraret, fauces ejus raucæ factæ sunt, cum prius esset satis Vocalis.
Vocalem Principem diligenter instructum ad partes easdem redire permisit, successores suos Principatus nomine sententialiter privans.Idem ann. 1294 :
Post hæc Morganus de tribu Wallensium, et alter nomine Mandocus, Vocalis Princeps eorum, etc.Anno 1301 :
Sedit ergo in tristitia fidelium Ecclesia, deducta per Vocales tutores suos miserabiliter sub tributo.Denique ann. 1304 :
Quique præcaventes in futurum, ut Rex Angliæ, non quasi Vocalis eorum, et regni Regis Franciæ Dominus quidquam constitueret, verum etiam ipsum tanquam advocatum, dominum, et realem possessorem omnibus castellis, civitatibus,...... ipsum per dies 40. pacifice saisiarunt, etc.
Vocales, tam capitulorum generalium, quam provincialium, ab eisdem absque urgenti necessitate, non se alienent... Fratres Vocales ad capitula spectantes, mutuo associati ad illa procedant.Vide Vox 3.
- vox, uttering a voice, articulate, sounding, sonorous, speaking, crying, singing, vocal: nympha, i. e. Echo, O.: Orpheus, H.: ne quem vocalem praeteriisse videamur, i. e. who had a voice: terra Dodonis, O.—As substf. (littera).
-
…, quae stores celeriter facti sunt, oppidano quodam et incondito genere dicendi. Addamus huc etiam, ne quem vocalem praeterisse videamur, C. Cosconium Calidianum, qui nullo acumine eam tamen verborum copiam, si quam habebat ,…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…non ut licenter videatur errare. Verba etiam verbis quasi coagmentare neglegat. Habet enim ille tamquam hiatus et concursus vocalium molle quiddam et quod indicet non ingratam neglegentiam de re hominis magis quam de verbis laborantis. sed erit videndum…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…eorum verborum, quorum eaedem erant postremae duae litterae, quae sunt in optimus, postremam litteram detrahebant, nisi vocalis insequebatur. Ita non erat ea offensio in versibus quam nunc fugiunt poetae novi. Sic enim loquebamur qui est…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…ignavos, ignaros dicere quam ut veritas postulabat. Ex usu dicunt et e re publica, quod in altero vocalis excipiebat, in altero esset asperitas, nisi litteram sustulisses, ut exegit, edixit ; refecit, rettulit ,…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…est, ut eam quotannis, ut scis, illo die recitari necesse sit. In ea est crebra ista vocalium concursio, quam magna ex parte ut vitiosam fugit Demosthenes. sed Graeci viderint ; nobis ne si cupiamus .…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…auris, quarum est iudicium superbissimum. Quod quidem Latina lingua sic observat, nemo ut tam rusticus sit qui vocalis nolit coniungere. in quo quidam etiam Theopompum reprehendunt, quod eas litteras tanto opere fugerit, etsi idem magister…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…aurium morigerari debet oratio. quin ego ipse, cum scirem ita maiores locutos esse, ut nusquam nisi in vocali aspiratione uterentur, loquebar sic, ut pulcros, Cetegos, triumpos, Cartaginem dicerem ; aliquando, idque sero…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…in vada ponti. hoc idem nostri saepius non tulissent, quod Graeci laudare etiam solent. Sed quid ego vocalis sine vocalibus saepe brevitatis causa contrahebant, ut ita dicerent multi modis, in vas argenteis, palmi crinibus ,…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…ponti. hoc idem nostri saepius non tulissent, quod Graeci laudare etiam solent. Sed quid ego vocalis sine vocalibus saepe brevitatis causa contrahebant, ut ita dicerent multi modis, in vas argenteis, palmi crinibus, tecti fractis…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harena saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum vocales et fulicae matutino clangore, item mergi anatesque pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in…
Pliny the Elder, Natural History