voluntas
voluntas, will, free-will, wish, choice, desire, inclination
he promised that he would do all things according to the wish of Sulla
good will toward Caesar
- I Lit.
- A In gen.: simul objecta species cujuspiam est, quod bonum videatur, ad id adipiscendum impellit ipsa natura: id cum constanter prudenterque fit, ejusmodi appetitionem Stoici βούλησιν appellant, nos appellamus voluntatem: eam illi putant in solo esse sapiente, quam sic definiunt: Voluntas est, quae quid cum ratione desiderat: quae autem adversus rationem incitata est vehementius, ea libido est vel cupiditas effrenata, quae in omnibus stultis invenitur, Cic. Tusc. 4, 6, 12; id. Rep. 1, 2, 3: talis est quaeque res publica, qualis ejus aut natura aut voluntas, qui illam regit, id. ib. 1, 31, 47: judicium voluntasque multitudinis, id. ib. 1, 45, 69: mentem voluntatemque suscipere, id. Cat. 3, 9, 22: quid esset suae voluntatis ostendere, Caes. B. C. 3, 109: has patitur poenas peccandi sola voluntas, Juv. 13, 208: sit pro ratione voluntas, id. 6, 223.—Plur.: ut ejus semper voluntatibus non modo cives assenserint, etc., Cic. Imp. Pomp. 16, 48.—
- 2 Adverbial phrases.
- a Suā (alicujus) voluntate, or simply voluntate, of one's own will, of one's own accord, willingly, voluntarily (cf.: sponte, ultro), Ter. Phorm. 785: ut verum esset, suā voluntate sapientem descendere, etc., Cic. Rep. 1, 6, 11: suā voluntate, nullā vi coactus, id. Fin. 2, 20, 65: dictus filius tuos vostrā voluntate, Ter. Heaut. 1025: tu coactus es tuā voluntate, id. And. 657: istuc, quod expetis, meā voluntate concedam, Cic. Div. in Caecil. 9, 27: reditus in patriam voluntate omnium concedi videretur, id. Fam. 13, 5, 2.—Alone: nisi voluntate ibis, rapiam te domum, Plaut. Mil. 2, 5, 40 (450): quod jus vos cogit, id voluntate impetret, Ter. Ad. 490: aequius erat id voluntate fieri, Cic. Off. 1, 9, 28: aliae civitates voluntate in ditionem venerunt, Liv. 29, 38, 1.—
- b Ad voluntatem, de, ex voluntate, according to the will, with the consent, at the desire of any one: ad voluntatem loqui, at the will of another, Cic. Quint. 30, 93; id. Par. 5, 2, 39: vultus et sermo ad aliorum sensum et voluntatem commutandus, Q. Cic. Petit. Cons. 11, 42: vix tamen sibi de meā voluntate concessum est, id. Att. 4, 2, 4: illud accidit praeter optatum meum, sed valde ex voluntate, id. Pis. 20, 46: ex Caesaris voluntate, id. Fam. 13, 29, 7; cf.: praeter legem et sui voluntatem patris studeat, etc., Ter. And. 880.—
- B In partic.
- 1 Disposition towards a person or thing, good or bad: erratis, si senatum probare ea ... putatis, populum autem esse in aliā voluntate, Cic. Agr. 1, 9, 27: offensā in eum militum voluntate, Nep. Dion, 8, 3: celans, quā voluntate esset in regem, id. Dat. 5, 5: legati, qui de ejus voluntate explorarent, id. Hann. 2, 2.—And with bona: neque bonae voluntatis ullum signum erga nos tyranni habemus, Liv. 38, 14, 7: quid nunc mihi prodest bona voluntas, Sen. Ben. 4, 21, 6; 5, 3, 2; 5, 4, 1; id. Ep. 81, 8: non nudum cum bonā voluntate, sed cum facultatibus accedere ad patriae auxilium, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 8, 2. —
- 2 More freq. voluntas alone = bona voluntas, good-will, favor, affection (syn. benignitas): voluntas erga Caesarem, Cic. Q. Fr. 3, 1, 6, § 20; Caes. B. C. 2, 17: summa in se (with summum studium), id. B. G. 1, 19: mutua, Cic. Fam. 5, 2, 1: aliena a te, id. Lig. 2, 6: voluntas vestra si ad poëtam accesserit, Ter. Phorm. 29: singularis voluntas Campanae vicinitatis, Cic. Rab. Perd. 3, 8: mansisset eadem voluntas in eorum posteris, etc., id. Rep. 1, 41, 64. —
- 3 A last will, testament: defensio testamentorum ac voluntatis mortuorum, Cic. de Or. 1, 57, 242; Plin. Ep. 2, 16, 2; 4, 10, 3; 5, 7, 2; Tac. H. 1, 48; Amm.21, 15, 5; 28, 1, 35; 28, 4, 22; called also ultima, Dig. 35, 1, 6; cf.: per testamentum aut per aliam quamlibet ultimam voluntatem, other expression of his will, Just. Inst. 1, 5, 1.—
- 4 An object, purpose: cum sint in dicendo variae voluntates, Cic. Brut. 21, 83; cf.: quantam voluntatem habent ad hunc opprimendum, id. Font. 18, 40 (14, 30).—
- II Transf. (acc. to 1. volo, I. E. 4. b.), of speech, meaning, sense, signification, import (only post-Aug.; esp. freq. in Quint.; syn. vis): verbis legum standum sit an voluntate, Quint. 7, 10, 6; so (opp. verba) id. 7, 1, 49; 7, 5, 4; cf.: quaestio juris omnis aut verborum proprietate aut voluntatis conjectura continetur, id. 12, 2, 19; 6, 2, 9: verborum vi aut voluntate, id. 8, praef. 10: legis, id. 3, 6, 99: nominis, id. 7, 10, 1.
licita amixtio conjugis sine ~ate carnis fieri non potest(
aliquid de portione terre nostre in subsidiis servorum Dei devotissima ~ate debeamus offerre
hi tenent absque ~ate presbiteri
hec ~as, que dicitur affectio, est ad tempus quasi sopita
omnia ‥ ad nutum et ~atem ejus affluebant
animum ‥ magis applicavi ‥ deliciis quam duritiis, Veneri quam virtuti, voluptati quam ~ati
velle est a vi concupiscibili. sed illud quod est a vi concupiscibili est in vi concupiscibili; ergo ~as est in vi concupiscibili
nec ego ‥ nec heredes mei ‥ sine consenu [sic ] et mera ~ate ‥ Willelmi ‥ aliquid juris ‥ poterimus exigere
idem E. filius E. regis dedit domino Petro de Gaviston’ comitatum Cornubie contra ~atem regni Anglie
cui rex: ‘ipse resignavit cum bona ~ate’. et magister: ‘non resignasset si fuisset liber’
absque nostro scitu, ~ate, et assensu(
si habet scientiam sed ~atem operandi non habuerit ‥
utinam necessitatem faciendi ~as antecedat, et cohercionem mera liberalitas preveniat
ex hiis ‥ viris quibus est ignita voluntas / ‥ Veneris celebrare furorem
nausea est ~as evomendi sine effectu
bona ~as in die examinationis pro bono opere reputabitur
quantum distat inter volentem et facientem seu inter ~atem et opus
qui ~ate obsceno liquore maculatus fuerit dormiendo ‥
qui semetipsum occiderit propria ~ate ‥
ut munuscula ab aecclesiis ‥ a subditis minime exigantur, nisi amore et ~ate praeberentur
spontanea ~ate concessisse
donum illud liberaliter et bona ~ate sine aliqua coactione concessit
heredes quicunque Dei ~atis fuerit quod illi sint
vestre non exstitit ~atis exercitum ducere in regnum Scocie
nostre ~atis existit quod summa ‥ tradatur ‥ Antonio
dicimus nostre esse intencionis et ~atis quod ‥
mee ~ati non fuit nec etiam conscientie quod ‥ Henricus inciperet
utrumque fieri liceat, prout fuerit poete ~as
Lanfrancus ‥ regis et suam ~atem omnibus pandit
illi qui Dei ~atem faciunt ‥ corpus Christi efficiuntur
dicit quod comitatus ~atem suam dicit de predicto recordo
suprema ~as dicitur stilus si scripta sit, si non scripta dicitur arbitrium
sicut diligunt quod ~ates eorum ultime adimpleantur
ut ipsi presens testamentum et ultimam ~atem meam fideliter exequantur
testamentum suum ‥ et alios codicillos sue ~atis ultime testativos eis ostendit
si pecunia legata in ultima ~ate suis servientibus non fuerit in larga habundancia distributa ‥
crudelitatis eorum ~atem in eo exercere
ut abbas ‥ de terra sua quam tenes suam ~atem faciat
dominus rex ~atem suam faciat de residuo terrarum
ipsam ibidem rapuerunt ‥ et ~atem suam de ea fecerunt
rex ‥ et alii qui mecum conventionem fecerunt ‥ in ~ate mea sunt et extra conventionem filiorum meorum
tenuit Alricus de dominico victu monachorum et inde faciebat servitium ad ~atem eorum
divorcium factum fuit ‥ ad perquisitionem et ~atem ‥ Alicie
concesserunt quod corpora et ‥ bona ‥ sua sint ad ~atem domini regis
Ricardus de G. ‥ custumarius ‥ debet gersumare filiam suam et fieri prepositum ad volontatem domini
mittit ei Deus pisces maris ad ~atem suam
in terris tenencium ad terminum annorum vel ad ~atem
tenentes ad ~atem
tenentes ad ~atem alias(gale tenauntes
quia bona ~as et sincera devotio in vobis erga me non frigescit
quidam vassus ‥ mala ~ate plenus erat cupiens de rebus sancti ‥ auferre
murmuraverunt amici ‥ Roberti et habuerunt malam ~atem versus ‥ regem et abbatem pro terra illa
incepit mala ~as inter parcennarios et dispensarios
per ~atem suam, non per judicium nec per narrationem vel responsum dare, reddidit ei seisinam
disseisitus fuit per ~atem et non per judicium
idem J. per ~atem suam fecit capere duos denarios ubi non cepit cervisiam
de ~ate sua carcavit eos ‥ de xl li. de panagio ‥ unde non debent nisi xix li.
videtur eidem Johanni ‥ quod quedam ~as facta fuit ei ‥ et non lex
cum ‥ puer regnat, ~as sola regnat, ratio recessit, constancia fugata est
munus quod libero spontaneae [gl.: voluntarie ] ~atis arbitrio offertur
inest ‥ animo ‥ ad imperium divinae ~atis totam ex integro mentem vitamque transferre
contra eos maxime qui unam in Christo operationem et ~atem praedicabant
anima tres in se habet naturas, viz. ‥ rationem, ~atem, appetitum ‥ nam recta ‥ que volumus secundum ~atem volumus
que ~as nostra potest velle et non velle libere vult, quia est domina illorum actuum
triplex est potentia, quedam activa. et hec est duplex, quedam est naturalis ‥ alia est que est volumptas
aliter ‥ ~as mea diligeret Deum infinite. tamen ~as libera conformatur rationi recte et naturali, non ‥ semper ~ati naturali
habuit in ~ate iter arripiendi in peregrinatione sua versus terram Jerosolim'
fuimus in ~ate quod P. C. promoveretur ad episcopatum
sperans se longo tempore vivere, sicut longe ~atis fuit a peregrinatione civitatis Jerusalem
[operarii ] fuerant in ~ate recedendi
hic ‥ cum ad presbiterum accersisset et in ~ate confitendi positum cognovisset ‥ inquit ‥
quas quidem litteras predictus Jacobus in ~ate existit nobis restituendi cancellandas
cum ‥ major et communitas ‥ ad omnes ‥ lites ‥ sedandas in ~ate existant
- 1. wil, wens, verlangen; voornemen, besluit [regis; patrum; optimatum]; ➤ voluntate desgewenst; de, ex voluntate of ad voluntatem alcis op iems. wens of verzoek; ex voluntate alqo uti iem. naar willekeur kunnen gebruiken; de mea voluntate; voluntatem suscipere een besluit nemen; alqm ad suam voluntatem perducere iem. voor zijn doel winnen; ambitiosis voluntatibus cedere;
- 2. vrije wil, bereidwilligheid; vrije keuze, instemming; — voluntāte (a) vrijwillig, gewillig, graag; ➤ meā (tuā enz.) voluntate uit eigen vrije wil; (b) met instemming, goedkeuring: ➤ summā Catuli voluntate met uitdrukkelijke instemming v. Catulus; voluntate patrum regnavit;
- 3. bedoeling, intentie [legis];
- 4. (ook plur.) gezindheid, stemming [vulgi; secunda in alqm]; gunstige gezindheid [in parentes; provinciae erga Caesarem]; ➤ confisus municipiorum voluntatibus;
- 5. laatste wil(sbeschikking) [mortui].
願。愛欲。主意。愛人。向人。— ejus 其遺書。— nominis 字義。— erga eum 爱彼。— vestra si ad poetam accesserit 若汝等向詩人。Ultima voluntas 遺書。Ex vel de voluntate 如意。隨便。Voluntate 甘心。Ad voluntatem loqui 諂媚。
Suggest a Translation
See an image
Ministrare debet idem pittanciarius ..... salsas croceas vel virides secundum naturam et Voluntatem carnium.
Ipsa Perrota, quæ erat fortis conditionis et status...... et alias erat mulier suæ Voluntatis, etc.Vide supra Voluntarium.
- 1 VOL-, will, free-will, wish, choice, desire, inclination: voluntas est, quae quid cum ratione desiderat: quid esset suae voluntatis ostendere, Cs.: has patitur poenas peccandi sola voluntas, Iu.: ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, etc.—Abl, of one's own will, of one's own accord, willingly, voluntarily: Quod ius vos cogit, id voluntate inpetret, T.: aequius erat id voluntate fieri: aliae civitates voluntate in dicionem venerunt, L.: Ut suā voluntate id quod est faciendum faciat, T.: suā voluntate, nullā vi coactus: istuc, quod expetis, meā voluntate concedam.—In phrases with prepositions: ad voluntatem loqui, at the will of another: vix tamen sibi de meā voluntate concessum est, with my consent: praeter optatum meum, sed valde ex voluntate, greatly to my satisfaction: aliquid facere minus ex Caesaris voluntate, against Cœsar's wishes: contra voluntatem eius dicere.—An object, purpose, aim, desire: cum sint in dicendo variae voluntates.—A disposition, inclination: populum autem esse in aliā voluntate, to be otherwise inclined: celans, quā voluntate esset in regem, N.: neque bonae voluntatis ullum signum erga nos tyranni habemus, L.—Good-will, favor, affection: voluntas erga Caesarem: summa in se, Cs.: Voluntas vestra si ad poëtam accesserit, T.: mansisset eadem voluntasin eorum posteris, etc.—A last will, testament: defensio testamentorum ac voluntatis mortuorum.
-
…non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse ; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos ; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. quid est ecquid attendis, ecquid animadvertis horum silentium patiuntur, tacent. quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis at si hoc idem huic adulescenti optimo P. Sestio, si fortissimo viro M. Marcello dixissem…
Cicero, in Catilinam
-
…neque enim tibi haec res adfert dolorem, sed quandam incredibilem voluptatem. ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit, fortuna servavit. numquam tu non modo otium sed ne bellum quidem nisi nefarium concupisti. nactus es…
Cicero, in Catilinam
-
…quid ei a Caesare gravius accidisset, cum ipse eum locum amicitiae apud eum teneret, neminem existimaturum non sua voluntate factum ; qua ex re futurum uti totius Galliae animi a se averterentur. Haec cum pluribus verbis flens a…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iudicassent, reliquasque civitates stipendiarias haberent. Petierunt uti sibi concilium totius Galliae in diem certam indicere idque Caesaris facere voluntate liceret sese habere quasdam res quas ex communi consensu ab eo petere vellent. Ea re permissa diem concilio constituerunt…
Julius Caesar, Gallic War
-
…militari usum habebant quorum alius alia causa inlata, quam sibi ad proficiscendum necessariam esse diceret, petebat ut eius voluntate discedere liceret ; non nulli pudore adducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium non posse eius imperia, diutius sustineri. Nisi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberent nullum rogare ut eius voluntate id sibi facere liceat. Caesar, quod memoria tenebat L. ; Cassium consulem occisum exercitumque eius ab Helvetiis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, se iterum paratum esse decertare ; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cogitasset, tamen latrocinantem se interfici mallet quam exsulem vivere. nunc vero, cum ei nihil adhuc praeter ipsius voluntatem cogitationemque acciderit, nisi quod vivis nobis Roma profectus est, optemus potius ut eat in exsilium quam queramur .…
Cicero, in Catilinam