πούς

πούς, ὁ, ποδός, ποδί, πόδα (not ποῦν, Thom.Mag. p.257 R.): dat.pl. ποσί, Ep. and Lyr. ποσσί (also Cratin. 100 (lyr.)), πόδεσσι, once πόδεσι S. Fr. 240 (lyr.): gen.and dat. dual ποδοῖν, Ep. ποδοῖιν Il. 18.537:—Dor. nom. πός (cf. ἀρτίπος, πούλυπος, etc.) Lyr.Adesp. 72, but πούς Tab.Heracl. 2.34 (perh. Hellenistic); πῶς· πός, ὑπὸ Δωριέων, Hsch. (fort. πός· πούς, ὑ.Δ.); Lacon. πόρ, Id. (on the accent v. Hdn.Gr. 2.921, A.D. Adv. 134.24):—

• foot, both of men and beasts, Il. 7.212, 8.339 (both pl.), etc.; in pl., also, a birdʼs talons, Od. 15.526; arms or feelers of a polypus, Hes. Op. 524: properly the foot from the ankle down wards, Il. 17.386; ταρσὸς ποδός 11.377, 388; ξύλινος π., of an artificial foot, Hdt. 9.37: but also of the leg with the foot, as χείρ for the arm and hand, Il. 23.772, Od. 4.149, Luc. Alex. 59.
• • • 2 foot as that with which one runs, πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς Il. 1.215, al.; or walks, τῷ δʼ ὑπὸ ποσσὶ μέγας πελεμίζετʼ Ὄλυμπος 8.443; freq. with reference to swiftness, περιγιγνόμεθʼ ἄλλων πύξ τε . . ἠδὲ πόδεσσιν Od. 8.103; ποσὶν ἐρίζειν to race on foot, Il. 13.325, cf. 23.792; πόδεσσι πάντας ἐνίκα 20.410, cf. Od. 13.261; ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο Il. 9.124, etc.; ποδῶν τιμά, αἴγλα, ἀρετά, ὁρμά, Pi. O. 12.15, 13.36, P. 10.23, B. 9.20; ἅμιλλαν ἐπόνει ποδοῖν E. IA 213 (lyr.): the dat. ποσί (ποσσί, πόδεσσι) is added to many Verbs denoting motion, π. βήσετο, παρέδραμον, Il. 8.389, 23.636; π. θέειν, πηδᾶν, σκαίρειν, πλίσσεσθαι, ib. 622, 21.269, 18.572, Od. 6.318; ὀρχεῖσθαι Hes. Th. 3; ἔρχεσθαι Od. 6.39; πάρος ποσὶν οὖδας ἱκέσθαι 8.376; νέρθε δὲ ποσσὶν ἤϊε μακρὰ βιβάς Il. 7.212; also emphatically with Verbs denoting to trample or tread upon, πόσσι καταστείβοισι Sapph. 94; ἐπεμβῆναι ποδί S. El. 456; πόδα βαίνειν, v. βαίνω A.II.4; πόδα τιθέναι to journey, Ar. Th. 1100: metaph., νόστιμον ναῦς ἐκίνησεν πόδα started on its homeward way, E. Hec. 940 (lyr.); νεῶν λῦσαι ποθοῦσιν οἴκαδʼ . . πόδα ib. 1020; χειρῶν ἔκβαλλον ὀρείους πόδας ναός, i. e. oars, Tim. Pers. 102; φωνὴ τῶν π. τοῦ ὑετοῦ sound of the pattering of rain, LXX 3 Ki. 18.41.
    • 3 as a point of measurement, ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς from head to foot, Il. 18.353; ἐκ κεφαλῆς ἐς πόδας ἄκρους 16.640; and reversely, ἐκ ποδῶν δʼ ἄνω . . εἰς ἄκρον κάρα A. Fr. 169; ἐκ τῶν ποδῶν ἐς τὴν κεφαλήν σοι Ar. Pl. 650; also ἐκ τριχὸς ἄχρι ποδῶν AP 5.193 (Posidipp. or Asclep.); ἐς κορυφὰν ἐκ ποδός ib. 7.388 (Bianor).
    • 4 πρόσθε ποδός or ποδῶν, προπάροιθε ποδῶν, just before one, Il. 23.877, 21.601, 13.205; τὸ πρὸ ποδὸς . . χρῆμα Pi. I. 8(7).13; αὐτὰ τὰ πρὸ τῶν ποδῶν ὁρᾶν X. Lac. 3.4, cf. An. 4.6.12, Pl. R. 432d.
    • • b παρά or πὰρ ποδός off-hand, at once, ἀνελέσθαι πὰρ ποδός Thgn. 282; γνόντα τὸ πὰρ ποδός Pi. P. 3.60, cf. 10.62; πὰρ ποδί close at hand, Id. O. 1.74; but παραὶ ποσὶ κάππεσε θυμός sank to their feet, Il. 15.280; παρὰ πόδα in a moment, S. Ph. 838 (lyr.), Pl. Sph. 242a; close behind, Νέμεσις δέ γε πὰρ πόδας (leg. πόδα) βαίνει Prov. ap. Suid.; also παρὰ πόδας immediately afterwards Plb. 1.35.3, 5.26.13, Gal. 5.272; παρὰ π. οἱ ἔλεγχοι Luc. Hist.Conscr. 13, cf. Aristid. 2.115 J.; τὰ ἔμπροσθεν αὐτοῦ καὶ παρὰ πόδας at his very feet, Pl. Tht. 174a; περὶ τῶν παρὰ πόδας καὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς ib.c; τὸ πλησίον καὶ παρὰ π. Luc. Cal. 1.
      • c ἐν ποσί in oneʼs way, close at hand, τὸν ἐν π. γινόμενον Hdt. 3.79, cf. Pi. P. 8.32; τἀν ποσὶν κακά S. Ant. 1327, cf. E. Andr. 397; τοὐν ποσὶν κακόν Id. Alc. 739; τὴν ἐν ποσὶ [κώμην] αἱρεῖν Th. 3.97; τὰ ἐν ποσὶν ἀγνοεῖν everyday matters, Pl. Tht. 175b, cf. Arist. Pol. 1263a18, etc.
      • d τὸ πρὸς ποσί, = τὸ ἐν ποσί, S. OT 130.
      • e all these phrases are opp. ἐκ ποδῶν out of the way, far off, written ἐκποδών Hdt. 6.35, etc.; also, βίαια πάντʼ ἐκ ποδὸς ἐρύσαις Pi. N. 7.67.
    • 5 to denote close pursuit, ἐκ ποδὸς ἕπεσθαι follow in the track, i.e. close behind, Plb. 3.68.1, cf. D.S. 20.57, D.H. 2.33, etc.; ἐκ ποδῶν διώξαντες Plu. Pel. 11.
    • • b in earlier writers κατὰ πόδας on the heels of a person, Hdt. 5.98, Th. 3.98, 8.17, X. HG 2.1.20, LXX Ge. 49.19 (also κατὰ πόδα ὑπολαβεῖν on the moment, Pl. Sph. 243d); ἡ κατὰ πόδας ἡμέρα the very next day, Plb. 1.12.1 (but κατὰ πόδας αἱρεῖν catch it running, X. Cyr. 1.6.40, cf. Mem. 2.6.9): c. gen. pers., κατὰ πόδας τινὸς ἐλαύνειν, ἰέναι, march, come close at his heels, on his track, Hdt. 9.89, Th. 5.64; τῇ κατὰ π. ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας on the day immediately after it, Plb. 3.45.5; κατὰ π. τῆς μάχης Aristid. 1.157J., etc.
    • 6 various phrases:
    • • a ἀνὰ πόδα backwards, Hsch.
      • b ἐπὶ πόδα backwards facing the enemy, ἐπὶ π. ἀναχωρεῖν, ἀνάγειν, ἀναχάζεσθαι, to retire without turning to fly, leisurely, X. An. 5.2.32, Cyr. 3.3.69, 7.1.34, etc.; also ἐπὶ πόδας Luc. Pisc. 12; but γίνεται ἡ ἔξοδος οἷον ἐπὶ πόδας the offspring is as it were born feetforemost, Arist. GA 752b14.
      • c περὶ πόδα, properly of a shoe, round the foot, i.e. fitting exactly, ὡς ἔστι μοι τὸ χρῆμα τοῦτο περὶ πόδα Pl.Com. 197, cf. 129: c. dat., ὁρᾷς ὡς ἐμμελὴς ἡ ἀρχὴ καὶ περὶ πόδα τῇ ἱστορίᾳ Luc. Hist.Conscr. 14, cf. Ind. 10, Pseudol. 23.
      • d ὡς ποδῶν ἔχει as he is off for feet, i. e. as quick as he can, ὡς ποδῶν εἶχον [τάχιστα] ἐβοήθεον Hdt. 6.116; ἐδίωκον ὡς ποδῶν ἕκαστος εἶχον Id. 9.59; φευκτέον ὡς ἔχει ποδῶν ἕκαστος Pl. Grg. 507d; so, σοῦσθε . . ὅπως ποδῶν <ἔχετε> A. Supp. 837 (lyr.).
      • e ἔξω τινὸς πόδα ἔχειν keep oneʼs foot out of a thing, i. e. be clear of it, ἔξω κομίζων πηλοῦ πόδα Id. Ch. 697; πημάτων ἔξω πόδα ἔχει Id. Pr. 265; ἐκτὸς κλαυμάτων S. Ph. 1260; ἔξω πραγμάτων E. Heracl. 109: without a gen., ἐκτὸς ἔχειν πόδα Pi. P. 4.289: opp. εἰς ἄντλον ἐμβήσῃ πόδα E. Heracl. 168; ἐν τούτῳ πεδίλῳ . . πόδʼ ἔχων Pi. O. 6.8.
      • f ἀμφοῖν ποδοῖν, etc., to denote energetic action, Ar. Av. 35, cf. Il. 13.78; συνέχευε ποσὶν καὶ χερσὶν 15.364; χερσίν τε ποσίν τε καὶ σθένει 20.360; τιμωρήσειν χειρὶ καὶ ποδὶ καὶ πάσῃ δυνάμει Aeschin. 2.115, cf. 3.109; τερπωλῆς ἐπέβημεν ὅλῳ ποδί with all the foot, i.e. entirely, A.R. 4.1166, cf. D.Chr. 13.19 (prob.); καταφεύγειν ἐπὶ τὴν πόλιν ὥσπερ ἐκ δυοῖν ποδοῖν Aristid. 1.117J.; opp. οὐκ ἂν προβαίην τὸν πόδα τὸν ἕτερον Ar. Ec. 161; οὐκ ἂν ἔφασκεν ἐξελθεῖν οὐδὲ τὸν ἕτερον πόδα Din. 1.82.
      • g τὴν ὑπὸ πόδα [κατάστασιν] just below them, Plb. 2.68.9; ὑπὸ πόδας τίθεσθαι trample under foot, scorn, Plu. Suav. 2.1097c; οἱ ὑπὸ πόδα those next below them (in rank), Onos. 25.2; ὑπὸ πόδα χωρεῖν recede, decline, of strength, Ath.Med. ap. Orib. inc.21.16.
      • h for ὀρθῷ ποδί, v. ὀρθός II.1.
      • k ἁλιεῖς ἀπὸ ποδός prob. fishermen who fish from the land, not from boats, BGU 221.5 (i1 /iii A. D.); ποτίσαι ἀπὸ ποδός perh. irrigate by the feet (of oxen turning the irrigation-wheel), PRyl. 157.21 (ii A. D.); τόπον . . ἀπὸ ποδὸς ἐξηρτισμένον dub. sens. in POsl. 55.11 (ii/iii A. D.).
      • l ἀγγεῖον . . τρήματα ἐκ τῶν ὑπὸ ποδὸς ἔχον round the bottom, Dsc. 2.72.
    • 7 πούς τινος, as periphr. for a person as coming, etc., σὺν πατρὸς μολὼν ποδί, i.e. σὺν πατρί, E. Hipp. 661; παρθένου δέχου πόδα Id. Or. 1217, cf. Hec. 977, HF 336; χρόνου πόδα Id. Ba. 889 (lyr.), Ar. Ra. 100; also ἐξ ἑνὸς ποδός, i.e. μόνος ὤν, S. Ph. 91; οἱ δʼ ἀφʼ ἡσύχου π., i.e. οἱ ἡσύχως ζῶντες, E. Med. 217.
  • II metaph., of things, foot, lowest part, esp. foot of a hill, Il. 2.824, 20.59 (pl.), Pi. P. 11.36, etc.; of a table, couch, etc., Ar. Fr. 530, X. Cyr. 8.8.16, etc.; cf. πέζα; of the side strokes at the foot of the letter Ω, Callias ap. Ath. 10.454a; = ποδεών II.1, ἀσκοῦ . . λῦσαι π. E. Med. 679.
  • • 2 in a ship, πόδες are the two lower corners of the sail, or the ropes fastened thereto, by which the sails are tightened or slackened, sheets (cf. ποδεών II.4), Od. 5.260; χαλᾶν πόδα ease off the sheet, as is done when a squall is coming, E. Or. 707; τοῦ ποδὸς παρίει let go hold of it, Ar. Eq. 436; ἐκδοῦναι ὀλίγον τοῦ ποδός Luc. Cont. 3; ἐκπετάσουσι πόδα ναός (with reference to the sail), E. IT 1135 (lyr.): opp. τεῖναι πόδα haul it tight, S. Ant. 715; ναῦς ἐνταθεῖσα ποδί a ship with her sheet close hauled, E. Or. 706; κὰδʼ δʼ . . λαῖφος ἐρυσσάμενοι τανύοντο ἐς πόδας ἀμφοτέρους A.R. 2.932; ἱστία . . ἐτάνυσσαν ὑπʼ ἀμφοτέροισι πόδεσσι Q.S. 9.438.
    • • b perh. of the rudder or steering-paddle, αἰεὶ γὰρ πόδα νηὸς ἐνώμων Od. 10.32 (cf. Sch.ad loc.); πὰρ ποδὶ ναός Pi. N. 6.55.
  • III a foot, as a measure of length, = 4 palms (παλασταί) or 6 fingers, Hdt. 2.149, Pl. Men. 82c, etc.
  • IV foot in Prosody, Ar. Ra. 1323 (lyr.), Pl. R. 400a, Aristox. Harm. p.34 M., Heph. 3.1, etc.; so of a metrical phrase or passage, ἔκμετρα καὶ ὑπὲρ τὸν π. Luc. Pr.Im. 18; of a long passage declaimed in one breath, κήρυκες ὅταν τὸν καλούμενον πόδα μέλλωσιν ἐρεῖν Gal. 4.459, cf. Luc. Demon. 65, Poll. 4.91.
  • V boundary stone, Is. Fr. 27. (Cf. Lat. pes, Goth. fotus, etc. ‘footʼ; related to πέδον as noted by Arist. IA 706a33.)

πούς, ὁ, ποδός, dat. plur. ποσί, ep. ποσσί u. πόδεσσι, der Fuß, sowohl von Menschen als von Tieren, Hom. u. Folgde ; λαβὼν ποδός, ἕλκε ποδός, ἔχεν ποδός, am Fuß, Il. 10.490, 11.258, 16.763 ; βάλεν ταρσὸν ποδός, 11.377 ; λὰξ ποδί, öfter ; ἐρίγδουποι πόδες ἵππων, 11.152, u. sonst ; bei Hom. u. Att. nicht selten ποδί, ποσὶ στῆναι, βῆναι, ἱκέσθαι, ἐλθεῖν, δραμεῖν, πηδᾷν u. dgl., wo es uns pleonastisch erscheint, aber sinnlich anschaulicher ist. – Auch die Krallen des Raubvogels, Od. 15.526 ; die Arme oder Fänger des Polypen, Hes. O. 526. – Il. 17.386 steht γούνατά τε κνῆμαί τε πόδες θʼ ὑπένερθεν, also der untere Teil des Beines, vom Knöchel abwärts ; aber auch überh. das ganze Bein ; oft χεῖρες καὶ πόδες, πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν verbunden ; der vom Leibe getrennte, abgehauene Fuß, Od. 20.299, 22.290 ; ξύλινος πούς, ein hölzerner, Stelzfuß, Her. 9.37 ; ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, vom Kopf bis zu den Füßen, Bezeichnung der ganzen Leibeslänge, Il. 18.353, 23.169 ; auch ἐκ κεφαλῆς ἐς πόδας ἄκρους, 16.640 ; danach komisch τὰ πράγματα ἐκ τῶν ποδῶν ἐς τὴν κεφαλήν σοι πάντʼ ἐρῶ, Ar. Plut. 649. – Auch Fußtritt, Gang, τῷ δʼ ὑπὸ ποσσὶ μέγας πελεμίζετʼ Ὄλυμπος, unter seinen Füßen, seinen Tritten, Il. 8.443, vgl. 13.19, 14.285 ; bes. Lauf, Wettlauf, οἱ ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο, sie erlangten Kampfpreise mit den Füßen, d.i. im Wettlauf, Il. 9.124, 266, 22.160, Od. 8.103, 206, 353. Daher ποσὶν ἐρίζειν, mit den Füßen wetteifern, Wettlauf halten, Il. 13.325, 23.792, ποσὶ νικᾷν, mit den Füßen, im Wettlaufe siegen, 20.410, Od. 13.261 ; so τιμὰ ποδῶν Pind. Ol. 12.15 ; αἴγλα ποδῶν, 13.36 ; ἀρετά, P. 10.23 ; ποσσὶ κράτεσκε, N. 3.52 ; ἔλαβε ποσίν, holte ein, 3.81, u. öfter ; ποδοῖν κλοπὰν ἀρέσθαι, heimlich entfliehen, Soph. Aj. 243 ; σύντεινε ποδὸς ὁρμάν, Eur. El. 112 ; ἅμιλλαν ἐπόνει ποδοῖν, I.A. 213 ; πόδα τιθέναι, gehen, Ar. Th. 1100. – Das Zunächstvorliegende wird oft bezeichnet als πρόσθεν ποδός oder ποδῶν, προπάροιθε ποδῶν, was vor den Füßen ist ; παρὰ ποδός, sogleich, Theogn. 282 ; πρὸ ποδός, das Gegenwärtige, dem Raum u. der Zeit nach, Pind. I. 7.13 ; auch τὸ πὰρ ποδός, P. 3.60 ; φροντίδα τὰν πὰρ ποδός, 10.62 ; πὰρ ποδὶ σχεδόν, Ol. 1.74. Anders ist παραὶ ποσὶν ἔκπεσε θυμός, vor die Füße entfiel ihnen der Mut, Il. 15.280. – Πημάτων ἔξω πόδα ἔχειν, Aesch. Prom. 263, wie ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα, Ch. 686, vgl. Eur. Bacch. 110, d.i. entronnen sein, wie ἐκτὸς κλαυμάτων Soph. Phil. 1260 ; – βράχιστα γὰρ κράτιστα τἀν ποσὶν κακά, Ant. 1309, wie ἡ Σφὶγξ τὸ πρὸς ποσὶ σκοπεῖν μεθέντας ἡμᾶς τἀφανῆ προσήγετο, O.R. 130 ; τοὐν ποσὶν οἰστέον κακόν, Eur. Alc. 742 ; τὰ ἐν ποσὶν ἀγνοῶν, Plat. Theaet. 175b ; Sp., wie Luc. Nigr. 7 ; – κατὰ πόδα, auf dem Fuße, so schnell die Füße können, auf dem Fuße folgend, Her. 9.89 ; Thuc. 3.98, 8.17 ; κατὰ πόδας αὐτῶν ἰέναι, auf dem Fuße folgen, 5.64 ; Xen. Mem. 2.6.9 ; ἕπεσθαι, Plat. Legg. XI.918a ; ὑπέλαβες, Soph. 243e ; Sp., wie Pol. 2.49.4 ; τῇ κατὰ πόδας ἡμέρᾳ, am folgenden Tage, 1.12.1 ; τῷ κατὰ πόδας ἐνιαυτῷ, 2.20.4, u. öfter ; – so auch ἐκ ποδὸς ἕπεσθαι, 3.68.2, vgl. 14.8.13 ; und so ὅσον ἐκ ποδός, = ὅσον ἤδη, 2.68.9 ; u. παρὰ πόδας, sogleich, in kurzem, 1.7.5 u. öfter ; – aber ἐκ ποδῶν ist = fern, weit ab, Her. 6.35, s. ἐκποδών ; – ἐπὶ πόδα ἀνάγειν, Xen. Cyr. 3.3.69, wie ἐπὶ πόδα ἀναχωρεῖν, An. 5.2.32, werden durch B.A. 72.31 χωρεῖν ἐπὶ σκέλος, τὸ ὀπίσω ἀναχωρεῖν μὴ δόντα τοῖς ὑπεναντίοις τὰ νῶτα erklärt, also sich so zurückziehen, daß man gegen die Feinde Front macht ; vgl. bes. Xen. Cyr. 7.5.6, ἀπῄεσαν, ἕως μὲν ἐξικνεῖτο τὰ βέλη ἀπὸ τοῦ τείχους, ἐπὶ πόδα, um den Schild zum Decken gebrauchen zu können, ἐπεὶ δὲ ἔξω βελῶν ἐγένοντο, στραφέντες, und Arr. An. 5.17.12, wo es mit πρύμναν κρούεσθαι zusammen steht ; vgl. noch Pol. 2.30.4, 68.4, 18.8.4 ; – περὶ πόδα, um den Fuß, passend, angemessen, ἔστι μοι τοῦτο περὶ πόδα, das ist mir sehr gelegen, eben recht, eigtl. ein Schuh, der genau um den Fuß anschließt, Hesych. u. Sp., wie Luc.; – ὡς ποδῶν ἔχει, wie er zu Fuß ist, so schnell er kann, Plat. Gorg. 507d u. sonst, vollständiger ὡς ποδῶν εἶχον τάχιστα ἐβοήθεον, Her. 6.116, vgl. 9.59 ; – φεύγειν ἀμφοῖν ποδοῖν, auch ἐκ δυοῖν ποδοῖν, mit beiden Füßen, aus allen Kräften fliehen ; – βοηθεῖν χειρὶ καὶ ποδί oder ὅλῳ ποδί, mit Hand und Fuß, mit aller Macht beistehen ; so bei Aesch. 3.109 ὤμοσαν βοηθήσειν τῷ θεῷ καὶ χειρὶ καὶ ποδὶ καὶ πάσῃ δυνάμει ; vgl. Suid.; übertr. sagt Ap.Rh. 4.1165 οὔποτε φῦλʼ ἀνθρώπων τερπώλης ἐπέβησαν ὅλῳ ποδί, sie traten nicht mit ganzem Fuße auf, d.h. sie haben keine reine, ungemischte Freude. – Die Tragg. brauchen auch πούς τινος als Umschreibung einer Person, Hermann Soph. Ant. 43 ; Eur. Hipp. 661.
Uebertr. von leblosen Dingen, der Fuß, das untere Fußende, bes. der Fuß, der untere Teil eines Berges, Il. 2.824, 20.59, – Fuß eines Tisches, Bettes u. dgl., Xen. Mem. 2.1.30 u. Sp. – Bei Ath. X 454a wird Ω beschrieben : πόδας ἔχων βραχεῖς δύο. – Am Schiffe sind πόδες die beiden untern, Zipfel des Segels, auch die an ihnen befestigten Taue, mit denen das Segel gedreht und gespannt wird, Od. 5.260, 10.32, an welcher letzteren Stelle Einige den sing. vom Steuerruder verstanden haben. Allgemeiner ist Eur. Hec. 940 zu nehmen : ἐπεὶ νόστιμον ναῦς ἐκίνησε πόδα, während ἐκπετάσουσι πόδα ναός I.T. 1136 auf das Segel geht ; τοῦ ποδὸς παριέναι, Ar. Eq. 434, wo der Schol. bemerkt, daß es ein vom Einziehen der Segel entlehnter Ausdruck sei, πόδας καλοῦσιν οἱ ναῦται τοὺς παρʼ ἑκάτερα τὰ μέρη κάλως ἐκδεδεμένους τῆς ὀθόνης. Vgl. noch Ap.Rh. 2.931 ; Qu.Sm. 9.438 u. Schol. Ap.Rh. 1.567. – Fuß als Längenmaß, 4 Palmen Od. 16 Finger, 11 Zoll 87/10 Linien rheinländisch, Her. 2.149 u. Folgde. Daher ὑπὲρ τὸν πόδα, über das Maß. – In der Metrik ein Versfuß, Gramm., Scholl. – Von Flötenbläsern, Trompetern u. Ausrufern, ein lauter, mit vollem Ausatmen verbundener Ruf, Galen.
[Πούς ist die von den alten Gramm. allein anerkannte Akzentuation, nicht ποῦς, EM. p. 686.16 Arcad. 126.6, B.A. 554.31, 1196 ; vgl. Lobeck Phryn. 765.]

πούς

ποδός, ὁ

[πό(δ)ς. Cf. L. ped-, pes..]

Genit. and dat. dual ποδοῖϊν (-οῖιν) Il. 14.228, 477, Il. 15.18, Il. 18.537, Il. 21.271, Il. 23.770: Od. 16.6, Od. 19.444.

Dat. pl. πόδεσσι Il. 3.407, Il. 10.346, Il. 16.809, Il. 17.27, etc.: Od. 5.413, Od. 6.39, Od. 8.103, Od. 13.261, etc. ποσί Il. 5.745, Il. 6.505, Il. 8.339, Il. 13.18, etc.: Od. 1.131, Od. 4.136, Od. 8.206, Od. 11.595, etc. ποσσί Il. 2.44, Il. 3.13, Il. 7.212, Il. 13.19, Il. 15.356, etc.: Od. 1.96, Od. 2.4, Od. 5.44, Od. 8.148, etc.

• • 1

    One of the feet, one’s foot; in dual and pl., the feet, one’s feet: χωλὸς ἕτερον πόδα Il. 2.217, ὑπὸ ποσσίν Il. 8.443, οὐδὲ χθόνα μάρπτε ποδοῖιν Il. 14.228. Cf. Il. 1.591, Il. 2.44, Il. 9.523 (i.e. their coming hither), Il. 13.205, Il. 19.92, etc.: Od. 1.96, Od. 4.149, Od. 6.39 (on foot), Od. 15.45, Od. 20.365, Od. 22.20, etc.

    Of animals. Of horses Il. 2.466, Il. 5.504, Il. 9.124, Il. 13.36, Il. 16.794, etc.

    Of mules Il. 23.121: Od. 6.318.

    Of dogs Od. 19.228 (in his paws). Cf. Il. 8.339: Od. 19.444.

    Of oxen Il. 20.497: Od. 20.299, Od. 22.290.

    Of deer Il. 11.476: Od. 10.168, Od. 19.231.

    Of birds Il. 23.854, 866: Od. 15.526 (in its claws).

  • 2

    With special reference to speed in running or in the race: ποσὶν οὔ πως ἔστιν ἐρίζειν (in swiftness of foot) Il. 13.325. Cf. Il. 15.642, Il. 20.410, Il. 22.160, Il. 23.444, 792, etc.: Od. 8.103, 206 (in the race), 230, etc.

  • 3

    πόδας ὠκύς, swift-footed. Epithet of Achilles Il. 1.58, 84, 148, 215, 364, 489, Il. 9.196, Il. 11.112, etc.

    Of Orsilochus Od. 13.260.

    Sim.: πόδας ταχύς. Of Achilles Il. 13.348, Il. 17.709, Il. 18.354, 358.

    Of Meriones Il. 13.249.

    Of Aeneas Il. 13.482.

    Of Antilochus Il. 18.2.–πόδας ὠκέα as epithet of Iris Il. 2.790, 795, Il. 8.425, etc.

    Epithets of animals. Of the hare: πόδας ταχὺς πτώξ Il. 17.676.

    Of the dog: κύνες πόδας ἀργοί Il. 18.578: Od. 2.11.

    Of the horse: πόδας αἰόλος ἵππος Il. 19.404.

  • 4

    A projecting spur of a hill: ὑπαὶ πόδα νείατον Ἴδης Il. 2.824. Cf. Il. 20.59.

  • 5

    A sheet of a sail, a rope or strap attached to one of the lower corners of it and used to extend it or alter its direction Od. 5.260, Od. 10.32.

πούς (πόδα, -ός, -ί; -ῶν, -εσσιν, -ας: ποσί(ν), ποσσί(ν).)

• 1foot
• • a ὁ δʼ αὐτῷ πὰρ ποδὶ σχεδὸν φάνη O. 1.74 ἵνα ταχυτὰς ποδῶν ἐρίζεται O. 1.95 εὐθὺν τόνον ποσσὶ τρέχων O. 10.65 ἀκλεὴς τιμὰ κατεφυλλορόησεν ποδῶν O. 12.15 πατρὸς δὲ Θεσσαλοῖʼ ἐπʼ Ἀλφεοῦ ῥεέθροισιν αἴγλα ποδῶν ἀνάκειται O. 13.36 ἀνὰ δʼ ἔπαλτʼ ὀρθῷ ποδί O. 13.72 κούφοισιν ἐκνεῦσαι ποσίν O. 13.114 δεξιτερῷ μόνον ἀμφὶ ποδί P. 4.96 σὺν δʼ ἀέθλοις ἐκέλευσεν διακρῖναι ποδῶν P. 9.115 χερσὶν ἢ ποδῶν ἀρετᾷ κρατήσαις P. 10.23 καὶ γὰρ αὐτὰ ποσσὶν ἄπεπλος ὀρούσαισʼ ἀπὸ στρωμνᾶς N. 1.50 οὔ ποτʼ ἀτρεκεῖ κατέβα ποδί N. 3.42 ποσσὶ γὰρ κράτεσκε i. e. in running N. 3.52 (αἰετός) ὃς ἔλαβεν αἶψα τηλόθε μεταμαιόμενος δαφοινὸν ἄγραν ποσίν talons N. 3.81 ἵσταμαι δὴ ποσσὶ κούφοις, ἀμπνέων τε πρίν τι φάμεν N. 8.19 σεῦ δὲ πάτρᾳ Χαριάδαις τʼ ἐλαφρὸν ὑπερεῖσαι λίθον Μοισαῖον ἕκατι ποδῶν εὐωνύμων δὶς δὴ δυοῖν (sc. νικηφόρων) N. 8.47 οὐκ ἔστι πρόσωθεν θνατὸν ἔτι σκοπιᾶς ἄλλας ἐφάψασθαι ποδοῖν N. 9.47 σὺν ποδῶν χειρῶν τε νικᾶσαι σθένει N. 10.48 λαιψηροῖς δὲ πόδεσσιν ἄφαρ ἐξικέσθαν N. 10.63 στέφανοι χερσὶ νικάσαντʼ ἀνέδησαν ἔθειραν ἢ ταχυτᾶτι ποδῶν I. 5.10 “υἱὸν χεῖρας Ἄρεί τʼ ἐναλίγκιον στεροπαῖσί τʼ ἀκμὰν ποδῶν” I. 8.37 ποδὶ κροτέο[ντι (sc. γᾶν) Πα. 6. 18. Δαμαίνας πα[ῖ, ἐ]να[ισίμ]ῳ νῦν μοι ποδὶ στείχων ἁγέο Παρθ. 2. 66. κύνα Ἀμυκλάιαν ἀγωνίῳ ἐλελιζόμενος ποδὶ μιμέο *fr. 107a. 3.* ἐλαφρὸν ὄρχημʼ οἶδα ποδῶν μειγνύμεν *fr. 107b. 1.* Καινεὺς σχίσαις ὀρθῷ ποδὶ γᾶν Θρ. 6. 8. σκολιαῖς γένυσσιν ἀνδέροντι πόδας ἠδὲ κεφαλάν (of Scythians eating a horse) fr. 203. 3.
  • b foot of a hill. Στροφίον Παρνασσοῦ πόδα ναίοντʼ P. 11.36 Παλίου δὲ πὰρ ποδὶ N. 4.54
  • c met. ἴστω γὰρ ἐν τούτῳ πεδίλῳ δαιμόνιον πόδʼ ἔχων Σωστράτου υἱός (ἵνʼ εἴπῃ ὅτι προσήρμοσται αὐτῷ τὰ προειρημένα δαιμονίως Σ.) O. 6.8 ἴχνεσιν ἐν Πραξιδάμαντος ἑὸν πόδα νέμων N. 6.15 esp., c. prep., γνόντα τὸ πὰρ ποδός, οἵας εἶμεν αἴσας P. 3.60 καλὰ γινώσκοντʼ ἀνάγκᾳ ἐκτὸς ἔχειν πόδα P. 4.289 τὸ δʼ ἐν ποσί μοι τράχον ἴτω τεὸν χρέος i. e. my immediate concern P. 8.32 τῶν δʼ ἕκαστος ὀρούῃ, τυχών κεν ἁρπαλέαν σχέθοι φροντίδα τὰν πὰρ ποδός i. e. immediate P. 10.62 τὸ δὲ πὰρ ποδὶ ναὸς ἑλισσόμενον αἰεὶ κυμάτων λέγεται παντὶ μάλιστα δονεῖν θυμόν (τὸ πηδάλιον Σ.) N. 6.55 βίαια πάντʼ ἐκ ποδὸς ἐρύσαις (ἐκποδὼν ἀφελκύσας Σ.) N. 7.67 τὸ δὲ πρὸ ποδὸς ἄρειον ἀεὶ βλέπειν χρῆμα πάν I. 8.12

πούς , ποδός, pl. dat. ποσσί, πόδεσσι, du. ποδοῖιν: foot; said also of the ‘talons’ of birds, Od. 15.526; designating swiftness of foot, in the race, Il. 13.325; fig., of the base of a mountain, Il. 20.59; technically, νηός, sheet, a rope fastened to the lower corners of a sail to control it (see plate IV.), Od. 5.260, Od. 10.32.

πούς

• • Ia foot, Lat. pes, pedis, Hom., etc.; in pl., also, a birdʼs talons, Od.; the arms of a polypus, Hes.; ξύλινος π., of an artificial foot, Hdt.: phrases in respect to the footrace, περιγιγνόμεθʼ ἄλλων πόδεσσιν, to be better than others in running, Od.; ποσὶν ἐρίζειν to race on foot, Il.; ποσὶ νικᾶν, ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο Hom.:—the dat. ποσί is added to all kinds of Verbs denoting motion, ποσὶ βῆναι, δραμεῖν, ὀρχεῖσθαι, etc.; for πόδα βαίνειν, v. βαίνω A. II. 3:—metaph., νόστιμον ναῦς ἐκίνησεν πόδα started on its homeward way, Eur.
  • • 2as a mark of close proximity, πρόσθεν ποδός or ποδῶν, προπάροιθε ποδῶν just before one, Hom.; πὰρ ποδί close at hand, Pind.; but, παρά or πὰρ ποδός off-hand, at once, Theogn.:—so, παρὰ πόδα in a moment, Soph.; παρὰ πόδας Plut.:— ἐν ποσί, like ἐμποδών, close at hand, Hdt., Attic; τὰ πρὸς ποσί Soph.:—these phrases are opp. to ἐκ ποδῶν, out of the way, far off, Hdt. (cf. ἐκποδών) .
    • 3to denote close pursuit, κατὰ πόδας on the track, Lat. e vestigio, Hdt., Attic; c. gen. pers., κατὰ πόδας τινος ἔρχεσθαι, ἰέναι to come close at his heels, Hdt.
    • 4various phrases: ἐπὶ πόδα backwards, facing the enemy, ἐπὶ π. ἀναχωρεῖν, ἀνάγειν, ἀναχάζεσθαι to retire leisurely, Lat. pedetentim, Xen.
    • • bπερὶ πόδα, properly of a shoe, round the foot, i. e. fitting exactly, Theophr., Luc.
      • cὡς ποδῶν ἔχει as he is off for feet, i. e. as quick as he can, Hdt.
      • dἔξω τινὸς πόδα ἔχειν to have oneʼs foot out of a thing, i. e. be clear of it, ἔξω κομίζου πηλοῦ πόδα Aesch.; πημάτων ἔξω πόδα ἔχειν Aesch.:—opp. to εἰς ἄντλον ἐμβῆσαι πόδα, Eur.
      • eto denote energetic action, ἀμφοῖν ποδοῖν, Ar.; βοηθεῖν ποδὶ καὶ χειρὶ καὶ πάσῃ δυνάμει Aeschin.; for ὀρθῷ ποδί, v. ὀρθός II.
    • 5πούς τινος, periphr. for a person, σὺν πατρὸς μολὼν ποδί, i. e. σὺν πατρί, Eur.; παρθένου δέχου πόδα Eur.:—also, ἐξ ἑνὸς ποδός, i. e. μόνος ὤν, Soph.; οἱ ἀφʼ ἡσύχου π., i. e. οἱ ἡσύχως ζῶντες, Eur.
  • IImetaph. of things, the foot or lowest part, esp. the foot of a hill, Lat. pes montis, Il., etc.
  • • 2in a ship, πόδες are the lower corners of the sail or the ropes fastened thereto, the sheets, Od.; χαλᾶν πόδα to slack away or ease off the sheet, Eur.; τοῦ ποδὸς παριέναι to let go hold of it, Ar.; ἐκπετάσαι πόδα (with reference to the sail), Eur.: —opp. to τείνειν πόδα, to haul it tight, Soph.; ναῦς ἐνταθεῖσα ποδί a ship with her sheet close hauled, Eur.
  • IIIa foot, as a measure of length, 4 palms (παλασταί) or 6 fingers, about 1/8 of an inch longer than our foot, Hdt., etc.
  • IVa foot in Prosody, Ar., Plat.