σύμμετρος
σύμμετρος, commensurate with
- commensurate with, of like measure or size with, σύμμετρος σῷ ποδί (sc. ἡ βάσις) E. El. 533; χαμεύνῃ Id. Fr. 676; βόστρυχον . . σύμμετρον τῷ σῷ κάρᾳ exactly like it, A. Ch. 230: esp. of Time, commensurate with, keeping even with, δαλὸν ἥλικα ξύμμετρόν τε διαὶ βίου ib. 610 (lyr.); τῷδε τἀνδρὶ σ. being of like age with him, S. OT 1113; ποίᾳ ξύμμετρος προὔβην τύχῃ; coincident with what chance have I come? i.e. in the very nick of time, Id. Ant. 387, cf. E. Alc. 26 (infr. III).
- 2 in Mathematics, having a common measure, σύμμετροι αἱ τῷ αὐτῷ μέτρῳ μετρούμεναι (sc. γραμμαί) Arist. LI 968b6; freq. denied of the relation between the diagonal of a square and its side, Id. APo. 71b27, APr. 41a26, Ph. 221b25, Rh. 1392a18; [τὸ νόμισμα] πάντα ποιεῖ σύμμετρα commensurable, Id. EN 1133b22; μήκει οὐ σύμμετροι τῇ ποδιαίᾳ not lineally commensurate with the one-foot side, Pl. Tht. 147d, cf. 148b: Comp., of musical intervals, ταῖς αἰσθήσεσιν εὐληπτότερα τὰ -ότερα Ptol. Harm. 1.10.
- 3 in accord with the metre, S. Eleg. 1; σύμμετροι ἐπεκτύπεον ποδῶν χορείαις in time, Tim. Pers. 213.
- II in measure with, proportionable, exactly suitable, λόγοι ἀνδράσι σ. Isoc. 4.83, cf. 5.110, 12.135; γῆ θηρίοις μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις σ. Str. 15.1.26; σ. πρός τι Pl. Lg. 625d, Metrod. Fr. 1, etc.; c. dat., Pl. Men. 76d, Ti. 67c, Epicur. Fr. 81 (Comp.).
- 2 abs., in right measure, in due proportion, symmetrical, opp. ὑπερβάλλων and ἐλλείπων, Arist. EN 1104a18, al.; τὸ σ. καὶ καλόν Pl. Phlb. 66b; τῶν φύσει ξηροτέρων . . ὡς πρὸς τὸν σ. παραβάλλειν Gal. 6.360, cf. 27, al.
- 3 generally, fitting, meet, due, ξύμμετρον δʼ ἔπος λέγω A. Eu. 532 (lyr.); δένδρον πολυκαρπότερον τοῦ συμμέτρου Pl. Ti. 86c, cf. Phld. Rh. 1.288 S., al.; ξύμμετρος ὡς κλύειν within fit distance for hearing, S. OT 84.
- 4 moderate, πόνοι Isoc. 1.12; ὥστε σύμμετρον . . τὸ πνεῦμα . . ποιεῖν Antiph. 202.16; σ. τροφαί Sor. 1.26, cf. 49, al.; σ. στέγη moderate in size, X. Oec. 8.13; of suitable size, σκῆπτρον OGI 56.62 (Canopus, iii B.C.).
- III Adv. -τρως in moderation, Isoc. 1.32, etc.; in due time, ἀφίκετο E. Alc. 26; σ. πρὸς ἑωυτόν conveniently, Hp. Off. 3; σ. ἔχειν πρός τι to be in proportion to . ., X. Eq. 1.16; εἴς τι Arist. Mir. 834a15; σ. ἴσχειν λεπτότητος καὶ πάχους Pl. Ti. 85c; τὸ μετὰ νοῦ καὶ τὸ σ. Nicom.Com. 1.36; = μετρίως, φέρειν IG 12(7).396.31 (Amorgos, ii B.C.), cf. Aristid.Quint. 2.5. Comp. -ότερον more fittingly, D. 61.27 (v.l. -ώτερον).
1. van ruimte
a. even groot (als); met dezelfde maat (als);
b. symmetrisch, met de juiste verhoudingen
c. wisk. evenredig (aan), commensurabel (met), met dat.
2. van tijd
a. gelijktijdig (met), van dezelfde leeftijd (als);
3. uitbr. overeenkomstig, gelijk aan:
Auch wie μέτριος, mäßig, λίμνη σύμμετρος καὶ μικρά, Artemid. 2.27 ; vgl. Xen. Oec. 8.13.
- Icommensurate with another thing, Eur.: exactly fitting, Aesch.; τῷδε τἀνδρὶ ξ. being of like age with, Soph.; ποίᾳ σύμμετρος τύχῃ; coincident with what chance? i. e. in the very nick of time, Soph.; v. infr. III. 2.
- 2commensurable, Arist.
- IIin measure with, proportionable, exactly suitable, Isocr., etc.
- 2absol. in right measure, in due proportion, symmetrical, opp. to ὑπερβάλλων and ἐλλείπων, Plat., etc.
- 3generally, fitting, meet, due, Aesch.;— σύμμετρος ὡς κλύειν within fit distance for hearing, Soph.
- IIIadv. -τρως, Isocr., etc.
- 2in due time, Eur.
-
…; μήτʼ ἀνάρχετον βίον μήτε δεσποτούμενον αἰνέσῃς. παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἄλλʼ ἄλλᾳ δʼ ἐφορεύει. ξύμμετρον δʼ ἔπος λέγω, δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως · ἐκ δʼ ὑγιεί ας φρενῶν ὁ πάμφιλος καὶ πολύευκτος…
Aeschylus, Eumenides
-
…οὕτω δὲ τὴν γνώμην οὐ δυνατὸν διατεθῆναι τὸν μὴ πολλῶν καὶ καλῶν ἀκουσμάτων πεπληρωμένον · τὰ μὲν γὰρ σώματα τοῖς συμμέτροις πόνοις, ἡ δὲ ψυχὴ τοῖς σπουδαίοις λόγοις αὔξεσθαι πέφυκε. διόπερ ἐγώ σοι πειράσομαι συντόμως ὑποθέσθαι, διʼ ὧν…
Isocrates, Speeches
-
…ὄμματι ἀλλʼ εἰκάσαι μέν, ἡδύς · οὐ γὰρ ἂν κάρα πολυστεφὴς ὧδʼ εἷρπε παγκάρπου δάφνης. τάχʼ εἰσόμεσθα · ξύμμετρος γὰρ ὡς κλύειν. ἄναξ, ἐμὸν κήδευμα, παῖ Μενοικέως, τίνʼ ἡμὶν ἥκεις τοῦ θεοῦ φήμην φέρων ;…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…κηδείου τριχὸς ἰχνοσκοποῦσά τʼ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ. σκέψαι τομῇ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον τὠμῷ κάρᾳ. ἰδοῦ δʼ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός, σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ θήρειον γραφήν. ἔνδον…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…στέγην. ἤδη δὲ τόνδε Θάνατον εἰσορῶ πέλας, ἱερέα θανόντων, ὅς νιν εἰς Ἅιδου δόμους μέλλει κατάξειν · συμμέτρως δʼ ἀφίκετο, φρουρῶν τόδʼ ἦμαρ ᾧ θανεῖν αὐτὴν χρεών. ἆ ἆ · τί σὺ πρὸς μελάθροις ; τί…
Euripides, Alcestis
-
…εἵλομεν θάπτουσαν. ἀλλὰ ποῦ Κρέων ; ὅδʼ ἐκ δόμων ἄψορρος εἰς δέον περᾷ. τί δʼ ἔστι ; ποίᾳ ξύμμετρος προὔβην τύχῃ ; ἄναξ, βροτοῖσιν οὐδέν ἔστʼ ἀπώμοτον. ψεύδει γὰρ ἡ ʼπίνοια τὴν γνώμην · ἐπεὶ σχολῇ ποθʼ…
Sophocles, Antigone
-
…, σταθμᾶσθαι, τὸν βοτῆρʼ ὁρᾶν δοκῶ, ὅνπερ πάλαι ζητοῦμεν · ἔν τε γὰρ μακρῷ γήρᾳ ξυνᾴδει τῷδε τἀνδρὶ σύμμετρος, ἄλλως τε τοὺς ἄγοντας ὥσπερ οἰκέτας ἔγνωκʼ ἐμαυτοῦ · τῇ δʼ ἐπιστήμῃ σύ μου προύχοις τάχʼ ἄν που ,…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…ἁ παιδολυ μὰς τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν, καταίθουσα παιδὸς δαφοινὸν δαλὸν ἥλικʼ, ἐπεὶ μολὼν ματρόθεν κελάδησε, ξύμμετρόν τε διαὶ βίου μοιρόκραντον ἐς ἆμαρ. ἄλλαν δεῖ τινʼ ἐν λόγοις στυγεῖν φοινίαν κόραν, ἅτʼ ἐχθρῶν ὑπαὶ φῶτʼ…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…καὶ εὐμορφίας, ἀλλὰ καὶ κατὰ πλούτου χρῆσιν καὶ πενίαν, τὰς τιμάς τε καὶ ἀρχὰς ὡς ἰσαίτατα τῷ ἀνίσῳ συμμέτρῳ δὲ ἀπολαμβάνοντες μὴ διαφέρωνται. τούτων χάριν τέτταρα μεγέθει τῆς οὐσίας τιμήματα ποιεῖσθαι χρεών, πρώτους καὶ δευτέρους καὶ τρίτους…
Plato, Laws
-
…; ἔγωγε. ἐκ τούτων δὴ σύνες ὅ τοι λέγω, ἔφη Πίνδαρος. ἔστιν γὰρ χρόα ἀπορροὴ σχημάτων ὄψει σύμμετρος καὶ αἰσθητός. ἄριστά μοι δοκεῖς, ὦ Σώκρατες, ταύτην τὴν ἀπόκρισιν εἰρηκέναι. ἴσως γάρ σοι κατὰ συνήθειαν…
Plato, Meno