Iuppiter
Iuppiter, Jupiter, Jove, son of Saturn, brother and husband of Juno, chief of the gods, god of the sky
- Jupiter or Jove, a son of Saturn, brother and husband of Juno, the chief god among the Romans; corresp. to the Gr. Ζεύς, Plaut. Capt. 4, 2, 89 (869); Cic. N. D. 2, 26, 64; 3, 21, 53: Juppiter pater, old formula ap. Liv. 1, 18 ext.: Jovis satelles, the eagle, Cic. Div. 1, 47, 106; so, Jovis ales, Ov. A. A. 3, 420.—As the god of omens, etc.: te prodigiali Iovi conprecatam oportuit, Plaut. Am. 2, 2, 108 (740).—Prov.: Jovem lapidem jurare, said of one who swore by Jupiter (holding in one hand a knife with which he pierced the sacrificial sow, and in the other hand a stone); of gossips: sciunt quod Juno fabulata'st cum Jove, Plaut. Trin. 1, 2, 171 (209); Paul. ex Fest. s v. lapidem, p. 115 Müll.; Cic. Fam. 7, 12, 2; Gell. 1, 21, 4.—In plur.: Varro trecentos Joves (sive Juppiteres dicendum) introducit, Tert. Apol. 14; and, trop.: repente ut emoriantur humani Joves, Plaut. Cas. 2, 5, 26 (334): Joves quoque plures in priscis Graecorum litteris invenimus, Cic. N. D. 3, 16, 42.—
- II Transf.
- A As the god of heaven, his name is freq. used by the poets as i. q. Heaven, sky, air: aspice hoc sublimen candens, quem invocant omnes Jovem, Enn. ap. Cic. N. D. 2, 25, 65: Chrysippus disputat, aethera esse eum, quem homines Jovem appellarent, Cic. N. D. 1, 15, 40: sub Jove frigido, Hor. C. 1, 1, 25: malus, id. ib. 1, 22, 20: metuendus, i. e. pluvius, Verg. G. 2, 419: hibernus, Stat. Th. 3, 26: sub Jove pars durat, in the open air, Ov. F. 3, 527: loci, the temperature, id. M. 13, 707.—
- B Juppiter Stygius, i. e. Pluto, Verg. A. 4, 638; cf. terrestris, Plaut. Pers. 1, 3, 20 (100); of the planet Jupiter, Cic. N. D. 2, 20; Luc. 10, 207.—
- C As an exclamation of surprise, i. q. our My heavens! good heavens! Juppiter! estne illic Charinus? Plaut. Merc. 5, 2, 24 (865).
- 1. zoon v. Saturnus en Rhea, broer v. Neptunus en Pluto, broer en echtgenoot v. Juno; god v.d. hemel, koning v.d. goden, vader v. goden en mensen, god v.h. hemellicht (sterren en bliksem), oudste en hoogste god v.d. Romeinen, gelijkgesteld met de Gr. god Zeus; ➤ Iuppiter optimus maximus (als hoogste god en beschermer v.d. Romeinen); Iovis stella de planeet Jupiter; (metaf.) ~ Stygius = Pluto;
- 2. (meton.) (poët.) hemel, lucht, klimaat; ➤ sub Iove onder de blote hemel; ~ metuendus uvis.
- DIV-, Jupiter, Jove, son of Saturn, brother and husband of Juno, chief of the gods, god of the sky, Cs., C., L., H., V., O.: Iovis stella, the planet Jupiter.—Heaven, sky, air: sub Iove frigido, H.: metuendus (i. e. pluvius), V.: sub Iove, in the open air, O.: loci, temperature, O.: Iuppiter Stygius, i. e. Pluto, V.: Iovis auribus ista Servas, i. e. of Augustus, H.
-
…non potes ; non feram, non patiar, non sinam. Magna dis immortalibus habenda est atque huic ipsi Iovi Statori, antiquissimo custodi huius urbis, gratia, quod hanc tam taetram, tam horribilem tamque infestam rei publicae…
Cicero, in Catilinam
-
…cumque eorum exitio qui se tecum omni scelere parricidioque iunxerunt, proficiscere ad impium bellum ac nefarium. tu, Iuppiter, qui isdem quibus haec urbs auspiciis a Romulo es constitutus, quem Statorem huius urbis atque imperi vere nominamus…
Cicero, in Catilinam
-
…exsilium iussus est, paruit. quin hesterno die, cum domi meae paene interfectus essem, senatum in aedem Iovis Statoris convocavi, rem omnem ad patres conscriptos detuli. quo cum Catilina venisset, quis eum senator appellavit ,…
Cicero, in Catilinam
-
…tibi praeteritos passa est succedere fastus, nec sinet abduci te tuus ardor aget. nec mirum, cum sit Iove digna et proxima Ledae et Ledae partu gratior, una tribus ; illa sit Inachiis et blandior heroinis, illa…
Propertius, Elegies
-
…regnat Erinys. In facinus iurasse putes. Dent ocius omnes quas meruere pati sic stat sententia poenas. Dicta Iovis pars voce probant stimulosque frementi adiciunt, alii partes adsensibus inplent. Est tamen humani generis iactura dolori omnibus ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…cibis nullo cogente creatis arbuteos fetus montanaque fraga legebant cornaque et in duris haerentia mora rubetis et quae deciderant patula Iovis arbore glandes. Ver erat aeternum, placidique tepentibus auris mulcebant zephyri natos sine semine flores. Mox etiam fruges…
Ovid, Metamorphoses
-
…esse aliquid putare nugas, iam tum cum ausus es unus Italorum omne aevum tribus explicare chartis, doctis, Iuppiter, et laboriosis quare habe tibi quidquid hoc libelli qualecumque, quod, o patrona virgo, plus uno maneat…
Catullus, Carmina
-
…verba intermissa retemptat. Nunc dea linigera colitur celeberrima turba, nunc Epaphus magni genitus de semine tandem creditur esse Iovis, perque urbes iuncta parenti templa tenet. Fuit huic animis aequalis et annis Sole satus Phaethon. Quem quondam…
Ovid, Metamorphoses
-
…resupinoque ardua collo, quos potuit solos, tollens ad sidera vultus et gemitu et lacrimis et luctisono mugitu cum Iove visa queri finemque orare malorum. Coniugis ille suae conplexus colla lacertis, finiat ut poenas tandem, rogat in…
Ovid, Metamorphoses
-
…et Ledae partu gratior, una tribus ; illa sit Inachiis et blandior heroinis, illa suis verbis cogat amare Iovem. tu vero quoniam semel es periturus amore, utere non alio limine dignus eras. quae tibi sit felix…
Propertius, Elegies