animo
animo, to enliven, quicken, animate
animo2, to dispose, inspirit
- Act.
- A To fill with breath or air (cf. anima, I. and II.): duas tibias uno spiritu, to blow upon, App. Flor. 3, 14: bucinas, Arn. 6, p. 196.—More freq.,
- B To quicken, animate (cf. anima, II. C.): quicquid est hoc, omnia animat, format, alit, auget, creat, Pac. ap. Cic. Div. 1, 57; Lucr. 2, 717: vitaliter esse animata, id. 5, 145: formare, figurare, colorare, animare, Cic. N. D. 1, 39, 110. stellae divinis animatae mentibus, id. Rep. 6, 15; Plin. 7, 15, 13, § 66. —
- C To endow with, to give, a particular temperament or disposition of mind (cf. animus, II. B. 1. b.): utcumque temperatus sit aër, ita pueros orientes animari atque formari, ex eoque ingenia, mores, animum fingi, Cic. Div. 2, 42, 89: Mattiaci ipso terrae suae solo ac caelo acrius animantur, i. e. ferociores redduntur, are rendered more spirited, * Tac. G. 29.—
- D In Ovid in a pregnant signif.: aliquid in aliquid animare, to transform a lifeless object to a living being, to change into by giving life (cf. anima, II. C. 3.): guttas animavit in angues, Ov. M. 4, 619: in Nymphas animatā classe marinas, id. ib. 14, 566.—
- E Trop., of colors, to enliven: si quid Apellei gaudent animāsse colores, Stat. S. 2, 2, 64.—Of torches, to light or kindle: animare ad crimina taxos, Claud. Rapt. 3, 386.—Sometimes = recreare, to refresh, revive: cibo potuque animavit, Hyg. Fab. 126: florem, Plin. 11, 23, 27, § 77; so Pall. 4, 10; or in gen., to encourage, help: ope animari, Cod. Th. 6, 4, 21, § 3: copiis, ib. 14, 4, 10, § 5.—And with inf. = incitare, to move, incite to: Ut hortatu vestro Eustathius, quae de scommate paulo ante dixerit, animetur aperire, Macr. S. 7, 3.
- —Hence, ănĭmātus, a, um, P. a.
- a Animated (cf. anima, II. C.): virum virtute verā vivere animatum addecet, Enn. ap. Gell. 7, 17.—
- b (Acc. to C.) Brought or put into a particular frame of mind, disposed, inclined, minded, in some way (freq. and class.): hoc animo decet animatos esse amatores probos, Plaut. Men. 1, 3, 20 (201): avi et atavi nostri, quom allium ac caepe eorum verba olerent, tamen optime animati erant, Varr. ap. Non. p. 201, 7 (where the play upon olere and animati is to be noticed): animatus melius quam paratus, better disposed than prepared, Cic. Fam. 6, 6: socii infirme animati, id. ib. 15, 1: sic animati esse debetis, ut si ille adesset, id. Phil. 9, 5: ut quem ad modum in se quisque, sic in amicum sit animatus, id. Am. 16, 57: insulas non nullas bene animatas confirmavit, well affected, Nep. Cim. 2, 4; Liv. 29, 17: male animatus erga principem exercitus, Suet. Vit. 7: circa aliquem, Just. 14, 1: hostili animo adversus rem publicam animatus, Dig. 48, 4, 1: animatus in necem alicujus, Macr. S. 1, 11.—In Plaut. with inf.: si quid animatus es facere, Truc. 5, 1, 74 (966).—
- c Endowed with courage, courageous, stouthearted (cf. animus, II. 2. a. and animosus; only in ante-class. poetry): milites armati atque animati probe, Plaut. Bacch. 4, 9, 18 (942): cum animatus iero, satis armatus sum, Att. ap. Non. p. 233, 18: hostis animatus, id. ib. p. 233, 18.—* Sup. Auct. Itin. Alex. 13.— Adv. not used.—
- II Neutr., to be animate, living (cf. anima, II. C.); so only ănĭ-mans, antis (abl. com. animante, but animanti in Cic. Tim. 6; gen. plur. animantium in Cic., animantum in Lucr., Manil. 4, 374, and Ap. Apol. 64, p. 536),
- a P. a., animate, living: quos (deos) Vitellius ne animantes quidem esse concedat, Cic. N. D. 3, 4, 11: mundum ipsum animantem sapientemque esse, id. ib. 1, 10, 23: animans composque rationis mundus est, id. ib. 2, 8, 22. —Hence,
- b Subst., any living, animate being; an animal (orig. in a wider sense than animal, since it included men, animals, and plants; but usu., like that word, for animals in opp. to men. The gender varies in the best class. writers between masc., fem., and neutr. When it designates man, it is masc.; brutes, com. fem.; in its widest sense, it is neutr.): sunt quaedam, quae animam habent, nec sunt animalia, etc., Sen. Ep. 58, 10 sq.; Lucr. 2, 669; 2, 943: genus omne animantum, id. 1, 4; so id. 1, 194; 1, 350; 1, 1033; 1, 1038; 2, 78; 2, 880; 2, 921; 2, 943; 2, 1063; 2, 1071; 3, 266; 3, 417; 3, 720; 5, 431; 5, 855; 5, 917: animantium genera quattuor, Cic. Tim. 10; 11 fin.: animantium aliae coriis tectae sunt, aliae villis vestitae, etc., id. N. D. 2, 47, 121: cum ceteras animantes abjecisset ad pastum, solum hominem erexit, id. Leg. 1, 9, 26: animantia, quae sunt nobis nota, id. Tim. 4.—Of animals, living beings, as opp. to plants: Jam vero vites sic claviculis adminicula tamquam manibus adprehendunt atque ita se erigunt, ut animantes, Cic. N. D. 2, 47, 120.— Of man: hic stilus haud petet ultro Quemquam animantem, * Hor. S. 2, 1, 40.—Comp., sup., and adv. not used.
- 1. (vgl. anima) leven inblazen, bezielen; ~ in m. acc. opwekken tot, in iets levends veranderen [guttas in angues];
- 2. (vgl. animus) opmonteren, aanmoedigen [acrius].
Lectionem vero, cui jussum fuerit, ut ex Animo recitet, non ex codice legat.Grimlaïcus in Regula Solitar. cap. 64 :
Lege Evangelica, ut memoriter retineas ; sed et alias ex Animo meditare scripturas.ex memoria recitare, dicunt Græci. Vide Cor.Ἀποστηθήζειν ,
- anima, to enliven, quicken, animate: stellae divinis animatae mentibus.—Poet.: guttas in angues, O.
- animus, to dispose, inspirit: ita pueros: Mattiaci solo ac caelo acrius animantur, are inspirited, Ta.
-
…subiectae Pelion Ossae. Obruta mole sua cum corpora dira iacerent, perfusam multo natorum sanguine Terram inmaduisse ferunt calidumque animasse cruorem, et, ne nulla suae stirpis monimenta manerent, in faciem vertisse hominum. Sed et illa propago…
Ovid, Metamorphoses
-
…terra sit aliorum in aqua in aere aliorum, absurdum esse Aristoteli videtur in ea parte quae sit ad gignenda animantia aptissima animal gigni nullum putare. sidera autem aetherium locum optinent ; qui quoniam tenuissimus est et semper agitatur et…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…instructio exercitus aut, rursus ut ea quae natura efficit conferamus, quae procreatio vitis aut arboris, quae porro animantis figura conformatioque membrorum tantam naturae sollertiam significat quantam ipse mundus aut igitur nihil est quod sentiente natura regatur, aut…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…praestantem esse aliquam naturam qua nihil sit melius. mundo autem certe nihil est melius ; nec dubium quin quod animans sit habeatque sensum et rationem et mentem id sit melius quam id quod is careat. ita efficitur animantem ,…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…in lunae quoque cursu est et brumae quaedam et solstitii similitudo, multaque ab ea manant et fluunt quibus et animantes alantur augescantque et pubescant maturitatemque adsequantur quae oriuntur e terra. Maxume vero sunt admirabiles motus earum quinque stellarum quae…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…quod animans sit habeatque sensum et rationem et mentem id sit melius quam id quod is careat. ita efficitur animantem, sensus mentis rationis mundum esse compotem ; qua ratione deum esse mundum concluditur. Sed haec paulo post facilius…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…propinquorum ; ab illa enim immensa societate humani generis in exiguum angustumque concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…ita in omni fusum esse natura, ut in eo insit procreandi vis et causa gignendi, a quo et animantia omnia et ea quorum stirpes terra continentur et nasci sit necesse et augescere. Natura est igitur quae contineat mundum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…miramur. nam qui mulam peperisse miratur, is, quo modo equa pariat, aut omnino quae natura partum animantis faciat, ignorat. sed quod crebro videt, non miratur, etiamsi cur fiat nescit ; quod ante non…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, is autem ardor non alieno inpulsu sed sua sponte movetur, animus sit necesse est ; ex quo efficitur animantem esse mundum. Atque ex hoc quoque intellegi poterit in eo inesse intellegentiam, quod certe est mundus melior quam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum