Logeion | cantus

avium citharaeque cantus
the song of birds and the lyre

cantus , ūs, m.: a singing or playing; melody; song, 1.398; strain, sound, 6.165; incantation, charm, 7.754. (canō)

cantus, ūs, m. [cano], the production of melodious sound, a musical utterance or expression, either with voice or instrument; hence, song, singing, playing, music (while carmen is prop. the contents or substance of the song, etc.; cf.: qui enim cantus moderatā oratione dulcior invenire potest? Quod carmen artificiosā conclusione aptius? Cic. de Or. 2, 8, 34).

I In gen.
- A Of persons.
- - 1 With the voice, a singing, song; in full, cantus vocum, Cic. Rosc. Am. 46, 134: fit etiam saepe vocum gravitate et cantibus ut pellantur animi, etc., id. Div. 1, 36, 80: cantus vocis juvat sociatā nervorum concordiā, Quint. 5, 10, 124: oris, id. 11, 3, 23: Sirenum, Cic. Fin. 5, 18, 49; Quint. 5, 8, 1; cf. Juv. 9, 150: comissationes, cantus, symphoniae, Cic. Cael. 15, 35; id. Verr. 2, 5, 13, § 31; id. Fin. 5, 18, 49; Lucr. 5, 1406: felices cantus ore sonante dedit, Tib. 3, 4, 40: cantu tremulo (i.e. voce anili), Hor. C. 4, 13, 5: praecipe lugubres Cantus, id. ib. 1, 24, 3: longum cantu solata laborem, Verg. G. 1, 293; cf.: est etiam in dicendo quidam cantus obscurior, musical play of voice, Cic. Or. 17, 57.—
  - 2 With instruments, a playing, music: in nervorum vocumque cantibus, Cic. Tusc. 1, 2, 4; id. Rosc. Am. 46, 134: citharae, Hor. C. 3, 1, 20: horribili stridebat tibia cantu, Cat. 64, 264: querulae tibiae, Hor. C. 3, 7, 30: dulcis tibia cantu, Tib. 1, 7, 47: bucinarum, Cic. Mur. 9, 22: simul ac tubarum est auditus cantus, Liv. 25, 24, 5: lyrae, Plin. 34, 8, 19, § 72: tibicines, qui fidibus utuntur, suo arbitrio cantus numerosque moderantur, Cic. Tusc. 5, 36, 104: cantu tubarum convocare concilium, Hirt. B. G. 8, 20: raucisonoque minantur cornua cantu, Lucr. 2, 619: rauco strepuerunt cornua cantu, Verg. A. 8, 2.— Of an actor: tardiores tibicinis modos et cantus remissiores facere, Cic. de Or. 1, 60, 254.—
- B Of birds, etc.: raucisoni cantus, Lucr. 5, 1084: cantus avium et volatus, Cic. Div. 1, 42, 94; Hor. C. 3, 1, 20; Ap. Flor. 2, p. 349: volucrum, Quint. 10, 3, 24.—Of the nightingale, Phaedr. 3, 18, 2; Plin. 10, 29, 43, § 81.—Of the cock, a crowing: (galli) favent faucibus russis cantu plausuque premunt alas, Enn. ap. Cic. Div. 2, 26, 57 (Trag. Rel. v. 251 Vahl.); Cic. Mur. 9, 22; id. Div. 2, 26, 56: sub galli cantum, at daybreak, cock-crowing, Hor. S. 1, 1, 10: vigil ales cristati cantibus oris Evocat Auroram, Ov. M. 11, 597; Plin. 10, 21, 24, § 46; Quint. 11, 3, 51: fulix fundens e gutture cantus, Cic. Div. poët. 1, 8, 14: perdix testata gaudia cantu est, Ov. M. 8, 238: seros exercet noctua cantus, Verg. G. 1, 403: (cycni) cantus dedere, id. A. 1, 398.—
II Esp.
- A Prophetic or oracular song: veridicos Parcae coeperunt edere cantus, Cat. 64, 306; cf. Tib. 1, 8, 4.—
- B An incantation, charm, magic song, etc.: cantusque artesque magorum. Ov. M. 7, 195; 7, 201: at cantu commotae Erebi de sedibus imis Umbrae ibant, Verg. G. 4, 471: magici, Col. 10, 367: Haemoniis agitare cantibus umbras, Val. Fl. 6, 448: amores Cantibus solvere, Tib. 1, 2, 60; 1, 2, 45; 1, 2, 53: cantus e curru Lunam deducere tentat, id. 1, 8, 19; 4, 1, 63; 4, 4, 10; Ov. H. 12, 167; id. M. 4, 49.

1. cantus, ūs, m. (cano), I) das Singen, der Gesang, levia carmina cantu concelebrare, Lucr. 5, 1378: funera cantu lusuque celebrare, Val. Max. 2, 2, 3. – u. das Besingen, verbosa cantu laudum suarum Graecia, Val. Max. 3, 2, 2. – II) konkr., der Ton, Gesang, die Melodie, das Lied, hinsichtlich der Art und Weise, als Produkt natürlicher Anlagen oder der Kunst, 1) im allg.: a) von Menschen, cantus Sirenum, Cic., od. Sirenarum, Ambros., od. Sirenei, Hieron.: c. inchoantium proelium, Liv.: citharae et cantus peritus, Tac.: est etiam in dicendo quidam cantus obscurior, Cic.: bestiae saepe immanes cantu flectuntur, Cic.: cantu tremulo (i.e. voce anili), Hor.: cantus movete (stimmt an), Verg. – b) von Tieren, avium, Cic.: perdicis, Ov.: corvi, Cic.: galli, das Krähen, Cic. (als Zeitbestimmung, sub galli cantum consultor ubi ostia pulsat, Hor. sat. 1, 1, 10: an galli cantu, an mane, Vulg. Marc. 13, 35): c. oscinum, Amm. – c) eines Instrumentes, das Spiel, der Klang, die Musik, bucinarum, Cic.: tibiarum, Flötenspiel, Liv.: tubarum, Liv.: symphoniarum, Sen.: vocis et tibiarum nervoromque cantus (Plur.), Vokal- u. Instrumentalmusik, Cic.: tibiae aut fidium cantus, Flöten- od. Saitenspiel, Cic.: c. citharae, Hor. u. Lact.: c. symphoniae, Cic.: descripto ad tibicinem cantu, Liv.: cantu lusuque celebrare funera, Mela. – 2) insbes.: a) der weissagende Gesang, die Weissagung, der Weissagespruch, avis, Tibull. 1, 8, 4: veridici cantus, Catull. 64, 306. – b) der rezitierte Zauberspruch, die Zauberformel, Tibull. 1, 8, 19 sq. Ov. met. 4, 49 u. 7, 201: Plur., Tibull. 1, 2, 60. Ov. met. 7, 195 u. 330: magici cantus, Iuven. 6, 610. Lucan. 4, 553. Col. poët. 10, 367.

2. cantus, ī, m., s. canthus.

1 cantus v. canthus

2 cantus [CL] 1 singing. quamvis ‥ / musica Pierio resonant et carmina cantu Aldh. VirgV 1717; ~us est vocis inflectio; nam sonus directus est ‥ et sonus precedit ~um Bart. Angl. XIX 128; cantus chromaticus lascivis aptus iniquus / est mihi Garl. Tri. Eccl. 89; musica ‥ que est circa vocem humanam est quadruplex: nam alia est melica, ut in ~u ‥ Bacon Maj. I 237 (cf. ib.: accentus est quidam ~us); Spiritus Sanctus ‥ ordinavit genus ~us enharmonicum, quod et †robor [? l. robur] habet sine horrere [? l. horrore] et sine lascivia condelectat Id. Tert. 297; quot modi ~us sive mensurarum fiunt Haudlo 401; octo sunt figure mensurabilis ~us, viz. maxima, longa, brevis, semibrevis, minima, semiminima, croma et semicroma Hothby Cant. Fig. 330. 2 (eccl.) chanting, chant; b (dist. as plain-song and prick-song). cantibus assiduis et psalmi carmine crebro / hic famulabantur Aldh. VirgV 1304; professus sum monachum ‥ et occupatus sum lectionibus et ~u [AS: sange] Ælf. Coll. 90; ad ipsius [cantoris] arbitrium ~us incipitur, elevatur, remittitur Lanfr. Const. 147; s1083 [Turstanus Glaestonie abbas] Gregorianum ~um aspernatus monachos cepit compellere ut, illo relicto, cujusdam Willelmi Fescamnensis ~um discerent et cantarent Fl. Worc. II 17 (cf. Ord. Vit. IV 8 p. 226: dum protervus abbas cogeret Glestonios ~um quem Angli a discipulis B. Gregorii pape didicerant relinquere et ignotum sibi nec auditum antea ~um a Flandrensibus seu Normannis ediscere); a1125 scolas de ~u de Huntingdon’ (Reg. Hunt.) EHR XVIII 713; a1190 ad prebendam Auch pertinet regimen scole gramatice et ad prebendam Wymingi regimen scole ~us Educ. Ch. 68; Hieronymus ‥ omnes fere ~us composuit Beleth RDO 19. 31; ad matutinas officium principalis rectoris [chori] est in primis invitatorium a cantore que[re]re et ~um psalmi ‘venite’; deinde cum socio suo incipiat invitatorium et psalmum simul cantent Offic. Sal. 23; [presbyter] prefatur festi cantum divinaque tangit. / ‘sanctus’ [Is. vi 3] subsequitur. ‥ / angelicus cantus hic est Garl. Myst. Eccl. 602–5; jam per ecclesiam paulatim crevit abusus ~us Bacon Tert. 297; 1509 in hora septima inchoetur hora prima per ~um Vis. Dorch. 310; 1515 pueri in ~u in parte [part-singing] periti et dociles sint Midlothian 286. b 1434 mando quod unus ‥ capellanus celebret ibidem per quinquennium ‥, percipiendo quolibet anno ‥ viij m., dum tamen sciat cantare planum ~um quotidie in choro Reg. Cant. II 532; c1450 nisi sufficiens fuerit in legendo, construendo ac plano ~u, descant et prikit not Midlothian 310; 1461 sufficiens ‥ concinendo piano ~u et discantu Ib. 68; 14‥ unus liber de novo ~u Invent. Norw. II 126 (cf. ib. xli); quando ~us planus sive tenor est gravis, contrapunctus sive discantus cantare debet acutum Hothby Contrap. 333; 1483 quoscunque scolares ‥ secundum regulas ‥ artis musice informare volumus, et presertim in piano et fracto ~u secundum omnes modos et formas ejusdem artis Educ. Ch. 430; 1503 nullus diaconus ‥ admittatur nisi scit distincte cantare ~um planum et eciam fractum, viz. prykesange Mem. Ripon IV 276; 1504 ecclesie [de Lochvinȝok] prepositus eligendus in ~u Gregoriano necnon in ~u precato quem alii curiosum vocant peritus sit Reg. Glasg. 514; 1519 permittimus ‥ quod missas de B. Virgine [etc.] ‥ per viros seculares ‥ cum ~u fracto seu diviso et organis decantari facere valeant Conc. III 686; 1526 ~us †fractus [? l. fractos], A. pryke songe, cum pulsatione organorum per ‥ seculares personas cum fratribus chorum intrantes ‥ amodo dampnamus; permittimus tamen quod religiosi viri inter se ‥ aliquam melodiam super simplicem ~um ‥ facerent Vis. Thame 713. 3 song, cry (of birds); b (as omen). c (of insects). cum quarta gallicinia / ‥ / suscitarent sonantibus / somniculosos cantibus Carm. Aldh. I 126; a vespera usque ad galli ~um corpore exutus (V. Fursei) Bede HE III 19; certat odor florum cantus superare volucrum Nig. SS 519; malesuada voluptas, / quam dulci cantu Cypridis ales alit Neckam DS II 760. b nec cantus volucrum servet vanissimus augur Alcuin SS Ebor 161. c pastores ‥, ut dulcem vel morte ~um extorqueant, eas [cicadas] decapitare solent Gir. TH I 21. 4 instrumental music. stimulant Martem legionum cornua cantu Aldh. VirgV 2460; de modis quibus procedunt ~us organici Odington 238; s1421 J. Stanys, precentor, ‥ erat ‥ organista precipuus. omnem ~um organicum in ecclesia disposuit et gubernavit Stone Chr. 12a.

3 cantus v. cavere(3d)

1 cantŭs, (9) ūs, m. (cano), chant [de lʼhomme et des oiseaux] : Cic. Cæl. 35 ; Div. 1, 94 || son (accents) dʼun instrument : Cic. Mur. 22 ; Verr. 2, 5, 31, Tusc. 1, 4 || enchantement, charme, cérémonie magique : Tib. 1, 8, 19 ; Ov. M. 7, 195 || vers, poésie, poème : Val. Max. 3, 2, 22.

2 cantus, ī, m. , v. canthus.

cantus¹, ūs m (cano)

1. het zingen, gezang; (v. dieren ook) het kraaien, zoemen;
2. lied, melodie;
3. (v. instrumenten) toon, klank, muziek, spel [bucinarum; tibicinum];
4. (poët.) voorspelling;
5. (poët.) toverspreuk; ➤ amores cantibus aut herbis solvere; cantu vertere in pisces in vissen veranderen.

cantus², = canthus.

cantus , us. m.
唱。歌。念呪。

Suggest a Translation
See an image

Ecclesiasticus, Ambrosianus, Gregorianus, Romanus, Metiscus, Gallicanus. Psalmodia, et Cantus Ecclesiasticus a primis nascentis Christianismi incunabulis obtinuit, quidquid garriat Calvinus, Wiclefi assecla, lib. 3. Instit. cap. 20. § 32. quem sequuntur Centuriatores Magdeburgenses : idque veterum Canonum auctoritate et SS. Patrum, qui primis Ecclesiæ sæculis vixerunt, locis non paucis firmarunt Stephanus Durandus lib. 3. de Ritibus Eccl. cap. 21. Jacobus Sewertius in Chronol. Hist. Chopinus lib. 1. de Sacra Polit. tit. 3. § 5. Cardin. Bona lib. de Psalmodia, et alii. Verum, ut tradunt Isidorus lib. 1. de Eccl. Offic. cap. 5. et Rabanus lib. 2. de Inst. Clericor. cap. 48 : Primitiva Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis faceret psallentem resonare, ita ut pronuncianti vicinior esset, quam canenti. , in Ecclesia a S. Ambrosio institutus. Radulphus Tungrensis lib. 10. de Canonum observantia, Propos. 12 : Officium Ambrosianum ad Nocturnos et Matutinos atque Vesperas, Laudes, nec non ad Missam, habet solennem et fortem Cantum, omnino alium a Romano, quem hodierna die sonora, et forti voce sonant Clerici civitatis et Diœcesis Mediolanensis : et exinde apud Romanos B. Gregorius et Vitalianus PP. Cantum Romanum receperunt, qui per eos, seu per alios sub tenore et tono, qui hodie cantatur, ubique extitit magis plane dulcoratus et ordinatus. Leo Ost. lib. 2. cap. 97. de Victore II. PP : Tunc etiam et Ambrosianum Cantum in Ecclesia illa (Casinensi) cantari penitus interdixit. Vide Antiphona 2. Primus autem S. Gregorius cognomento Magnus PP. cantum Ecclesiasticum correxit, reduxitque ad certum musicæ concentum, quem in universo orbe Christiano observari voluit, et Scholas Cantorum, qui in his canendi institutis haud leviter essent eruditi, in ipsa Romana Ecclesia constituit, ut auctor est Joannes Diaconus lib. 2. Vitæ S. Greg. cap. 6. Atque inde Cantus Ecclesiasticus, a Gregorio renovatus, et in meliorem redactus ordinem, passim Gregorianus appellatus est. Walafridus Strabo lib. de Reb. Eccles. cap. 22 : Traditur denique, B. Gregorium, sicut ordinationem Missarum et consecrationum, ita etiam Cantilenæ disciplinam maxima ex parte in eam, quæ hactenus quasi decentissima observatur, dispositionem perduxisse. Symeon Dunelm. de Gest. Angl. ann. 790 : Cujus corpus fratres cum Gregorianis Cantibus ad Ecclesiam portantes, etc. Et ann. 1083 : Hic inter cætera stultitiæ suæ opera Gregorianum Cantum aspernatus, etc. Adde Florent. Wigorn. pag. 640. Honorium August. lib. 2. cap. 14. lib. 4. cap. 1. Ordericum Vital. pag. 523. etc. Vide Nota 2. inde etiam dictus est, quia in Romana Ecclesia usurpari primum solitus a Schola Cantorum, quam S. Gregorius instituit. Capitula Caroli M. lib. 1. cap. 80. 74. ex cap. 79. Capit. ann. 789. : Monachi ut Cantum Romanum pleniter et ordinabiliter per nocturnale vel gradale officium peragant. Et lib. 6. cap. 225. 256. ex cap. 2. Capit. apud Theod. vill. ann. 805. : Ut secundum ordinem et morem Romanæ Ecclesiæ fiat Cantatus. Ratpertus Monach. de Casibus S. Galli cap. 4 : Maxime autem authenticum antiphonarium docere, et melodias Romano more tenere sollicitus. Henricus Hutindonensis lib. 4. Hist. : Ibi ergo Joannes Cantare docuit Romano more. Inde postmodum Cantus Romanus in cæteras orbis Christiani Ecclesias transiit. Quippe illas Roma cantuum libros, missis ad hoc nuntiis, a summis Pontificibus impetrasse passim legimus. Chilienus lib. 3. Vitæ S. Brigidæ cap. 9. num. 61 : Libros compositos, Cantumque et numera multaMisit Apostolicus Brigidæ, concessit habenda,Tradidit illa suis, discendi vertit in usum. Præ ceteris autem Gregoriani et Romani Cantus dulcedinem amplexati sunt deinceps Germani, seu Galli. Verum quia de proprio quidpiam admiscuerant, a vera legitimaque Romanorum modulatione desciverunt : Alpina siquidem corpora, inquit Joannes Diac. lib. 2. cap. 7. vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia susceptæ modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas (al. grossitas) dum inflexionibus et repercussionibus mitem nititur edere cantilenam, naturali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonantia, rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. Similia apud Monachum Engolismens. Vide Chronicon Gottwicens. pag. 55. sqq. Verum identidem missi a summis Pontificibus Cantores ex Schola Romana, qui in provinciis sedi Apostolicæ obnoxiis Ecclesiarum dissonos cantus ad legitimum Romanæ dulcedinis tramitem revocarent. Quippe Pipinus Francorum Rex in eo potissimum operam posuit, ut Gallicanum cantum, quod a Romano nimium discreparet, omnino tolleret, et in hoc perinde, ut in cæteris, Romanæ Ecclesiæ consentiret. Carolus M. in Constitut. de Emendatione librorum et Offic. Ecclesiast. : Accensi præterea memoriæ venerandæ Pippini genitoris nostri exemplis, qui totas Galliarum Ecclesias Romanæ traditionis suo studio Cantibus decoravit, etc. Capitul. Aquisgran. ann. 789. cap. 78. et lib. 1. Capit. cap. 74 : Monachi ut Cantum Romanum... peragant, secundum quod beatæ memoriæ genitor noster Pipinus Rex decertavit ut fieret, quando Gallicanum Cantum tulit, ob unanimitatem Apostolicæ sedis et sanctæ Dei Ecclesiæ pacificam concordiam. In Capitul. ann. 789. cap. 79. pro Monachi legitur Omni Clero. Idem Carolus M. lib. 1. contra Synod. pro adorandis Imag. cap. 6 : Quæ (Ecclesia Gallicana) dum a primis fidei temporibus cum ea (Romana) perstaret in sacræ religionis unione, et ab ea paulo distaret, quod tamen contra fidem non est, in Officiorum celebratione, venerandæ memoriæ genitoris nostri illustrissimi atque excellentissimi viri Pipini Regis cura et industria, sive adventu in Gallias reverentissimi et sanctissimi viri Stephani Romanæ urbis Antistitis, est ei etiam in psallendi ordine copulata : ut non esset dispar ordo psallendi, quibus erat compar ardor credendi, etc. Walafridus Strabo lib. de Reb. Eccles. cap. 25 : Cantilenæ vero perfectiorem scientiam, quam pene jam Francia tota diligit, Stephanus PP. cum ad Pipinum patrem Caroli M. pro justitia S. Petri a Longobardis expetenda venisset, per suos Clericos, petente eodem Pipino, invexit, indeque usus longo lateque convaluit. Carolus M. in Epistola præfixa Homiliari Pauli Diaconi : Accensi præterea venerandæ memoriæ Pipini genitoris nostri exemplis, qui totas Galliarum Ecclesias suo studio Romanæ traditionis Cantibus decoravit. Sed et ante Stephani II. PP. in Gallias adventum, qui incidit in ann. C. 753. curaverat Pipinus, Remedii fratris rogatu, ut Roma accerserentur, qui Gallicanos Cantores in psalmodiæ modulatione erudirent. Paulus 1. PP. Epist. ad eumdem Pipinum tom. 3. Hist. Franc. quæ est 43 : In eis siquidem comperimus exaratum, quod præsentes Deo amabilis Remedii germani vestri Monachos Simeoni Scholæ Cantorum Priori contradere deberemus, ad instruendum eos in Psalmodiæ modulatione, quam ab eo adprehendere, tempore, quo illic in vestris regiminibus extitit, nequiverant, etc. Porro Paulus Stephanum proxime præcessit. Extincto post hæc Pipino, Carolus M. filius et successor, ab eodem Stephano II. Pontifice 12. Clericos Carminum divinorum, seu Romanæ modulationis peritissimos obtinuit, qui in Galliam advecti, et a Carolo perhonorifice excepti, in diversas regni Ecclesias dispersi sunt. At hi invidia et odio Francici nominis, pacto invicem inito, singuli in locis singulis, diversissime et quam corruptissime poterant excogitare, et ipsi canere, et sic alios docere laborarunt. Quod cum Carolo innotuisset, summo Pontifici Adriano, non Leoni, ut habet Sangallensis, rem detulit, qui Romam evocatos vel exilio vel perpetuo carcere damnavit, et ne in posterum quid simile accideret, Carolo persuasit, ut duos suorum industrios Clericos Romæ apud se relinqueret, quo Romanam modulationem addiscerent, et instructi alios in Gallia Clericos erudirent : quod ita factum est. Iis in Galliam reversis alterum secum retinuit, alterum ad Drogonem filium Metensem Episcopum, qui id a parente efflagitarat impensius, misit, cujus industria, inquit Sangallensis lib. 1. cap. 11. non solum in eodem loco pollere, sed et per Franciam in tantum cœpit propagari, ut nunc apud eos, qui in his regionibus Latino sermone utuntur, Ecclesiastica Cantilena dicatur Metensis, apud nos vero qui Teutonica, seu Teutisca lingua loquuntur, Mete, vel secundum Græcam derivationem usitato vocabulo Metisca nominetur. Paulus Warnefrid. in Chron. Episcoporum Metens. in Chrodegango Pertz. vol. Script. 2. pag. 268. : Clerum abundanter lege divina, Romanaque imbutum Cantilena, morem atque ordinem Romanæ Ecclesiæ servare præcepit. Sangallensi consentit Joannes Diac. lib. 2. cap. 9 : Mox itaque duos suorum industrios Clericos Adriano tunc Episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinæ revocavit, et per illam totam Galliam correxit. Subdit deinde capite proxime sequenti : Sed cum multa post tempora defunctis his, qui Romæ fuerant educati, cantum Gallicarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus Regum vidisset, ac unumquemque ab alterutro vitiatum Cantum jactantem adverteret : Iterum, inquit, redeamus ad fontem. Tunc Regis precibus sicut hodie quidam veridice astipulatur, Adrianus PP. permotus duos in Galliam Cantores (Theodorum et Benedictum) misit, quorum judicio Rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani Cantus levitate quadam cognovit : Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare pervidit. Denique usque hodie quantum Romano Cantui Metensis cedit, tantum Metensi cedere Gallicanarum Ecclesiarum, Germanarumque Cantus, qui puram veritatem diligunt, comprobant. His addenda, quæ habet Monachus Egolismensis in Carolo M. ann. 787. qui hæc etiam de Metensi cantu subdit : Magis autem Magisterium cantandi in Metis civitate remansit, quantumque magisterium Romanum superat Metense in arte cantilenæ, tanto superat Metensis cantilena cæteras Scholas Gallorum. His addo Vitam Alcuini n. 11 : Romamque Ecclesiasticum ordinem discendum ab eo ductus fuerat, nec non Mettas civitatem causa Cantus directus. Jam vero qui apud Carolum remansit Cantor Romanus, Palatinos Clericos in eadem Romana modulatione erudivit. Ledradus Archiepiscopus Lugdunensis in Episiola ad Carolum : Et ideo officio vestræ pietatis placuit, ut ad petitionem meam mihi concederetis redditus, qui ab antiquo fuerant de Lugdunensi Ecclesia, per quam Deo juvante, et mercede vestra annuente, in Lugdunensi Ecclesia est ordo psallendi instauratus, ut juxta vires nostras, secundum ritum sacri Palatii, omni ex parte agi videatur, quidquid ad divinum persolvendum officium ordo exposcit. Nam habeo Scholas Cantorum, ex quibus plerique ita sunt eruditi, ut alios erudire possint. Denique Carolus ipse lib. 1. contra Synod. de Imag. cap. 6. profitetur, sese reverentissimi PP. Adriani salutaribus exhortationibus parentem, effecisse ut plures illius partis Ecclesiæ, quæ quondam Apostolicæ sedis traditionem in psallendo suscipere recusabant, eam cum omni diligentia amplecterentur, et cui adhæserant fidei munere, adhærerent quoque psallendi ordine, etc. Chronicon Moissiacense, de eodem Carolo, ann. 802 : Mandavit etiam ut unusquisque Episcopus in omni regno, id est, Imperio suo, ipsi cum Presbyteris suis officium, sicut psallit Romana Ecclesia, facerent : nam et Scholas Cantorum in loca congrua constitui præcepit. Adde Capitulare 1. ann. 805. cap. 2. et Amalarium lib. de Ord. Antiphon. cap. 68. Cantum porro Gallicanum intelligi existimo in veteri Inquesta apud Puricellum in Ambrosiana Basilica pag. 1153 : Sed ab annis 16. infra audivi primo dicere Canonicos Melodias Francigenas ante Evangelium in Natale et Epiphania, et Pascha resurrectionis. Vide Nota musica, A, in superscriptione cantilenæ et Cardinal. Bona lib. de Psalmodia. Quantumvis elaboraverint Pipinus et Carolus M. ut cantum Gallicanum emendarent, id tamen non nisi paulatim obtinuisse, in monasteriis præsertim, etiam celebrioribus, docet nos Chron. abbat. Corb. Ms. fol. 18. v°. ad ann. 986 : Sub iis temporibus incœptus est novus modus canendi in monasterio nostro per flexuras et notas, per regulas et spatia distinctas, meliusculum dinumerando quam antea agebatur : nam nullæ regulæ extabant in libris antiphonariorum et graduum ecclesiæ nostræ. Adde Ekkehard. IV. de Cas. S. Galli Pertzio pag. 101. , Responsum vel responsorium, quod post epistolam canitur in sacra Liturgia, Graduale etiam dictum ; unde liber ejusmodi responsa continens Gradale vel Cantatorium nuncupabant. Ordo eccl. Ambros. Mediol. ann. circ. 1130. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. ævi col. 906 : Ingressa : Requiem æternam. Te decet. Item lectio libri Macchabæorum : In diebus illis vir fortis. Psallenda : De Profundis. Epistola : Sicut portavimus. Cantus : Domine, exaudi. Evangelium : Nemo potest venire. Vide Gradale 1. , Responsum vel responsorium quodvis. Chronic. Lemovic. Ms. : Hic rex (Robertus) composuit etiam quosdam Cantus et de Spiritu Sancto prosam... Cum autem Constantia regina videret eum in hiis esse intentum, dixit ei quadam die per jocum, ut faceret de ipsa aliquem Cantum. Quod præstitit rex uxorius eo scilicet responsorio, quod incipit, O Constantia martyrum, etc. , vel nude Contrapunctum, duplex est apud Musicos : Simplex seu concentus musicus rudior, qualis est ille, quem Falsum burdonem appellamus ; et Figuratus, qui musicam elegantiorem complectitur. Dicitur Contrapunctum quoniam uno tenore decantatum nullam moram seu tractum longiorem patitur. Ubi respirandum est et paulisper immorandum Punctum tenere, ubi sine mora et intermissione, sed æquis mensuris canendum, dicitur Contrapunctum. Hæc vox occurrit tom. 4. Concil. Hisp. pag. 398. et 399. ann. 1585. et passim apud Musicos, quos consule. , Musicus concentus simplicior, Gallis Faux-bourdon. Obituarium Ecclesiæ Morin. fol. 39. verso : Fundavit... solempnem Missam de B. Virgine decantandam... cum Cantu Discantu et organis sonantibus. Vide Discantus. , Musicus. Passim occurrit apud Musicæ peritos, et alibi, ubi de Cantu Ecclesiastico. , Idem qui Planus et simplex, tom. 4. Concil. Hisp. pag. 398. ann. 1585. etc. , Id est, primi et secundi toni... Secundæ Maneriæ, id est, tertii et quarti toni... Tertiæ Maneriæ, id est, quinti et sexti toni... quartæ Maneriæ, id est septimi et octavi toni, Tractatus de Cantu inter Opera D. Bernardi tom. 1. col. 698. edit. 1690. , ex eodem Tractu, degeneres et non legitimi appellati sunt ; eo quod, ut ibi legitur, a septimo tono incipiant, et eumdem in medio servantes, circa finem degenerent, aliis in primo, aliis in quarto tono desinentibus. prohibetur in exequiis vel sepulturis, nisi quando tales exequiæ vel sepulturæ celebrabuntur per Capitulum, in Regula Toribii Archiepiscopi Limæ, tom. 4. Concil. Hisp. pag. 673. col. 2. , Omnium hilaris concentus, in Hist. Mediani Monast. ex Charta ann. 1618. , Gall. Plain Chant, Simplex canendi modus. Occurrit in Regesto Autissiod. MS. annorum circiter 200. et in Concilio Mexicano ann. 1585. Vox nota ab annis circiter 400. Vide Mercurium Gallic. Februarii ann. 1728. pag. 233. , Rem cantandam alicui præcinere. Ordo Cluniac. Bernardi Monachi part. 1. cap. 14 : Est autem Armarii Portare Abbati omnes Cantus, quos ipse cantat aut incipit. . Vide Pullus.

, Italis Canto, Latus, angulus, Græcis κανθός, Angulus oculi. Hinc emendandum Supplem. Antiquarii, ubi Camtus, pro Cantus. Vetus Charta apud Ughellum tom. 7. Ital. sacr. pag. 393 : Et de latitudine de Cantu in Cantum, quantum ipsa plagia continet. Infra : De Cantu in Cantum. Nos diceremus, de coin en coin, d'un côté à l'autre. Adde pag. 414. Rythmus de Verona, apud Mabillon. tom. 1. Analector. : Foro lato specioso, sternuto lapidibus, ubi in quatuor Cantus magnus instat forniceps, etc. Vide Murator. Antiquit. Ital. vol. 2. col. 1179. voce Canto et supra Canthus. , recensetur inter superstitiones paganorum apud S. Audoenum in Vita S. Eligii Noviom. Episc. lib. 2. cap. 15 : Nullus Christianus in puras (al. pyras) credat, neque in Cantu Sedeat, quia opera diabolica sunt. Nostris Estre assis de Cant, est Estre assis de costé. Est, ni fallor, in angulis viarum sedere, ubi artes suas exercere solebant malefici et sortilegi.

, pro Quantus, qui et pro Quot, in Usibus Culturæ Cenom. : Incipiet Cantor officium, Puer natus est, et advocet juxta se de Cantoribus Cantos complacuerit.

, adject. Elmham. in vita Henr. V. reg. Angl. edit. Hearnii cap. 62. pag. 167 : Alii quoque subterraneis catharactis... Cantum in villæ introitum, si nulla præpedissent obstacula paravere. Ubi legendum f. Cautum.

, f. idem quod Camallus, humerale, Gall. Camail. Stat. synod. eccl. Aurelian. apud Marten. tom. 7. Ampl. Collect. col. 1274 : Districte etiam præcipitur sacerdotibus ut induti albis et stolis intrent synodum, quæ celebratur tempore paschali : illam vero, quæ celebratur Octobri, in suppelliciis, Cantis et stolis. Sed leg. videtur Cottis. Vide Cota 1.

, pro Canthus. Glossar. vetus ex Cod. reg. 7613 : Cantus, ferrum circa rotas vel ligna, vulgo gavile. Cantus, la circumferentia rote, in Glossar. Lat. Ital. Ms. Vide supra Cantes.

cantus ūs, m

1 CAN-, a musical utterance, singing, song: cantus vocum: Sirenum: cantu tremulo (i. e. voce anili), H.: cantu solata laborem, V.: in dicendo obscurior, musical play of voice. — With instruments, a playing, music: vocum et nervorum: citharae, H.: tubarum, L.: strepuerunt cornua cantu, V.: bestiae cantu flectuntur, by music. — Of birds and insects: avium citharaeque, H.: seros exercet noctua cantūs, V.: Cantūs luscinii, Ph.: gallorum, crowing: sub galli cantum, at cock-crow, H.: ales cantibus Evocat Auroram, O.: cantu rumpent arbusta cicadae, V.—Esp., an oracular song, incantation, charm: veridicos edere cantūs, Ct.: cantūsque artesque magorum, O.: cantu commotae Umbrae, V.

cantus

Saved

Recent