complexus
complexus2, a surrounding, encompassing, encircling, embracing, embrace, clasp, grasp
Frieze-Dennison Vergil
complexus , ūs, m.: an embracing; embrace, 1.715. (complector)
complexus, a, um, Part., from complector.
complexus (con-), ūs, m. [complector], a surrounding, encompassing, encircling, embracing, embrace, etc. (class. in prose and poetry).
- I Lit.
- A Prop.
- 1 Of things (rare): aether Omnia avido complexu cetera saepsit, Lucr. 5, 471; so id. 2, 1066: qui (mundus) omnia complexu suo coërcet et continet, Cic. N. D. 2, 22, 58; 2, 40, 101: lapides alligati complexu silicis, by a binding, Plin. 36, 22, 45, § 161.—
- 2 Of persons: secutae conlocutiones cum Trebonio complexusque, Cic. Phil. 11, 2, 5: corporum, id. Tusc. 3, 20, 46: e complexu parentum abreptos filios ad necem ducere, id. Verr. 2, 1, 3, § 7: ubi complexu coierunt membra tenaci, in a mutual close embrace, Ov. M. 4, 377: complexu matris avellere natam, Cat. 62, 21; cf. id. 64, 88; 64, 118; Cic. Font. 17, 36; id. Fl. 38, 95; Liv. 2, 40, 5; Quint. 6, 1, 42; 8, 3, 68: Venerio, in copulation, Cic. Div. 2, 69, 143.—In plur., * Hor. S. 1, 5, 43; Verg. A. 5, 742; Ov. M. 3, 286; 10, 388; 6, 249.—Rarely (like complector itself), of hostile embrace, close combat: in Martis complexu cadere, Quint. Decl. 4, 22: armorum, Tac. Agr. 36; cf. of a serpent: longis amplexibus illos necat, Ov. M. 3, 48: luctari complexu, Plin. 9, 30, 48, § 91.—
- B Transf., as a measure, the reach: (cedrus) crassitudinis ad trium hominum conplexum, Plin. 16, 40, 76, § 203.—
- II Trop.
- A A connection in discourse (very freq. in Quint.): vitium non est in sensu, sed in complexu, Quint. 1, 5, 46; cf. id. 9, 4, 32: brevis verborum, id. 7, 3, 18: sermonis, id. 9, 3, 18: in complexu loquendi serieque, id. 1, 5, 3: legum aliorumque scriptorum, id. 5, 10, 107: causarum, id. 5, 10, 103; 7, 2, 57: rerum, personarum, temporum, id. 3, 5, 7 et saep.—
- B A friendly embracing, love, affectionate relation, etc.: venisti in sinum et complexum tuae mimulae, Cic. Phil. 2, 25, 61; cf.: res publica Pompeii filium suo sinu complexuque recipiet, id. ib. 13, 4, 9; id. Pis. 9, 19: totius gentis humanae, id. Fin. 5, 23, 65; id. Cat. 2, 10, 22: at tu easdem artes in complexu, oculis, auribus habes, Plin. Pan. 47, 2.
complexus, ūs, m. (complector), das Umfassen, Umschließen, I) eig.: a) das Umfangen, die Umschließung, mit Armen, Körper usw., pedes ad gressum compositi, brachia ad complexum, Col.: conchyliorum conchas complexu crinium frangere (v. den Polypen), Plin.: quercum complexibus ambire, poet. = mit beiden Armen umfaßt halten, Ov.: c. corporum, Cic.: in somnis Venereo complexu iungi, Cic. – Insbes., α) die Umschlingung, Umarmung aus Wohlwollen, Liebe, Zärtlichkeit, complexus, osculatio, Cic.: c. ultimus, Liv.: complexus artiores, Sen., artissimi, Petr.: complexus (Plur.) summae benevolentiae, Cic.: o qui complexus et gaudia quanta fuerunt! Hor.: complexus alci dare, Ov.: ferre matri obviae complexum, der herankommenden Mutter mit ausgebreiteten Armen entgegeneilen, Liv.: accipere complexum, die U. annehmen, gestatten, sich umarmen lassen, Liv.: currere ad alcis complexum, in jmds. Arme (von woher) eilen, Cic.: venire Brundisium, in sinum quidem et complexum mimulae, nach B. kommen, nämlich an den Busen u. in die Arme der M. (= um nämlich an dem B. u. in den A. der M. auszuruhen), Cic. – u. (im Bilde vom Liegen des Lieblings am Busen u. in den Armen) de complexu eius ac sinu, seine Lieblinge, Busenfreunde, Cic.: ebenso in sinu semper et complexu alcis esse, ein Gegenstand der zärtlichsten Sorgfalt und Liebe sein, Cic.: u. (im Bilde) habere artes in complexu, oculis, auribus, sie liebreich pflegen, gern auf sie sehen, gern auf sie horchen, Plin. pan. – haerere in complexu liberorum, Quint.: tenere alqm suo complexu (v. Vaterland), Cic.: alqm retinere vi et complexu suo, Cic. – alqm dimittere e complexu suo, Cic.: alqm e od. ab complexu alcis abripere, Cic. u. Liv.: alqm od. se e complexu alcis eripere, Cic.: alqm de matris complexu avellere atque abstrahere, Cic.: alqm a complexu suorum distrahere, Cic.: liberos a parentum complexu divellere, Sall.: alqm de complexu parentum suorum ad mortem cruciatumque rapere, Cic. – emori in complexu alcis, Cic.: alqm interficere in complexu matris, Iustin.: alqm trucidare in complexu liberorum coniugisque, Cic. – β) die feindliche Umschlingung, luctari complexu, v. Polypen, Plin.: complexum armorum vitare, das Handgemenge, Tac.: in Martis complexu cadere, Ps. Quint. decl. (bei Caes. b. c. 3, 8, 4 jetzt Caesari in conspectum venire). – γ) der Beischlaf, Scribon. 118. – b) die räuml. Umfassung, Umschließung, qui(mundus) omnia complexu suo coërcet et continet, Cic.: lapides speculares alligati complexu silicis, Plin. – II) übtr.: a) das Umfassen mit unserem liebevollen Wohlwollen, c. totius gentis humanae, Cic. de fin. 5, 65. – b) die Zusammenfassung, Verknüpfung, Verbindung in der Rede, c. loquendi seriesque, Quint.: c. brevis verborum, Quint.: c. rerum, personarum, temporum, Quint.
nubs [cf. ] ‥ castissimum ‥ Mariae virginis gremium ‥ virili ~u carens praefiguratIs. xix 1
donec ‥ ad conplexum et nuptias sponsi caelestis virgo beata intraret
non esset ex legitimo suscepta matrimonio sed adulterino procreata ~u
1 complexus, a, um, part. de complector et complecto.
2 complexŭs, (10) ūs, m. (complector), ¶ 1 action dʼembrasser, dʼentourer, embrassement, étreinte : mundus omnia complexu suo coercet et continet Cic. Nat. 2, 58, le monde réunit et contient tout dans son étreinte || étreinte des bras, enlacement : e complexu parentum abrepti filii Cic. Verr. 2, 1, 7, fils arrachés des bras de leurs parents ; de matris complexu aliquem avellere Cic. Font. 46, enlever qqn des bras de sa mère || [rare] étreinte hostile : complexus armorum Tac. Agr. 36, combat corps à corps || étreinte charnelle : Scrib. Comp. 18 ¶ 2 [fig.] lien affectueux : complexus gentis humanæ Cic. Fin. 5, 65, le lien qui embrasse la race humaine || liaison, enchaînement : complexus sermonis Quint. 9, 3, 18, enchaînement des mots dans le style (loquendi 1, 5, 3).
- 1. omhelzing; ➤ complexūs alci dare omhelzen; matri obviae complexum ferre zijn moeder met gespreide armen tegemoet snellen; currere ad alcis complexum in iems. armen snellen; alqm complexu suo tenere in de armen houden;
- 2. seksuele omgang, relatie; ➤ Latona pariet casta complexu Iovis;
- 3. greep, wurggreep [armorum, Martis handgemeen];
- 4. (metaf.) begrip [rationis];
- 5. het omvatten, insluiten; ➤ mundus omnia complexu suo coërcet et continet;
- 6. het bijeenbrengen, combineren; verband, samenstelling [totius gentis humanae; causarum].
complexus (1)
- P. of complector.
complexus (con-) (2) ūs, m
- PARC-, PLEC-, a surrounding, encompassing, encircling, embracing, embrace, clasp, grasp: (mundus) omnia complexu suo continet: alqm de complexu parentum rapere: divelli a parentum complexu, S.: complexum accipere, L.: complexum armorum non tolerabant, close combat, Ta.: quis te nostris conplexibus arcet?V.: (quercum) complexibus ambit, a firm grasp, O.: longis amplexibus illos necat (of a serpent), O.— Fig., embrace, affection, love, bosom: res p. alqm suo sinu complexuque recipiet: genus (hominum) de complexu eius et sinu, his chosen and bosom friends.