consecro
consecro, to dedicate, devote, offer as sacred, consecrate
- I Lit.
- A In gen.
- α With dat.: candelabrum dare, donare, dicare, consecrare Jovi Optimo Maximo, Cic. Verr. 2, 4, 29, § 67: manubias Martis Musis, id. Arch. 11, 27: totam Siciliam Cereri et Liberae, id. Verr. 2, 4, 48, § 106: aedem Tonanti Jovi, Suet. Aug. 29: tres gladios Marti Ultori, id. Calig. 24: locum castrorum Neptuno ac Marti, id. Aug. 18: barbam Capitolio, id. Ner. 12: hunc lucum tibi (with dedico), * Cat. 18, 1 al.—
- β Without dat.: quia consecrabantur aedes, non privatorum domicilia, sed quae sacra nominantur, consecrabantur agri ... ut imperator agros de hostibus captos consecraret, Cic. Dom. 49, 128: aram, id. ib. 55, 140; 53, 137; id. Har. Resp. 5, 9: video etiam consecrata simulacra, id. N. D. 3, 24, 61: locum certis circa terminis, Liv. 1, 44, 4: lucos ac nemora, Tac. G. 9 fin.: agrum Campanum, Suet. Caes. 20: eam partem domūs, id. Aug. 5: simulacrum in parte aedium, id. Galb. 4 al.: locus consecratus, a consecrated, holy place, Caes. B. G. 6, 13; 6, 17 al.; opp. profanus, Cic. Part. Or. 10, 36: tuum caput sanguine hoc, Liv. 3, 48, 6: Gracchi bona, id. 43, 16, 10: veterem Carthaginem nudatam tectis ac moenibus, Cic. Agr. 1, 2, 5.—
- B In partic.
- 1 Of persons, to elevate to the rank of deity, to place among the gods, to deify: Liberum, Cic. N. D. 2, 24, 62; 3, 15, 39; id. Leg. 2, 11, 28; Tac. A. 13, 14; Suet. Tib. 51; id. Ner. 9; id. Calig. 35; * Hor. C. 4, 8, 27 al.: Olympiadem matrem immortalitati, Curt. 9, 6, 26; 10, 5, 30.—And of animals: videat ... cujusque generis beluas numero consecratas deorum, Cic. Leg. 3, 9, 14.—
- 2 To devote or doom to destruction, to execrate, in laws, vows, and oaths, Cic. Balb. 14, 33 (v. consecratio, II.): caput alicujus, Liv. 3, 48, 5; Plin. Pan. 64, 3.—And an old formula in declaring war: Dis pater, Vejovis, manes ... exercitum hostium, urbes agrosque, capita aetatesque eorum devotas consecratasque habeatis, Macr. S. 3, 9, 10. —
- 3 To surrender to the vengeance of any one: esse (se) jam consecratum Miloni, Cic. Har. Resp. 4, 7.—
- II Trop. (most freq. in Cic.).
- A In gen., to devote, dedicate, consecrate.
- α With dat.: qui certis quibusdam sententiis quasi addicti et consecrati sunt, Cic. Tusc. 2, 2, 5: (corporis curandi) ars deorum immortalium inventioni consecrata, id. ib. 3, 1, 1.—
- β Absol.: cui patriae nos totos dedere et in quā nostra omnia ponere et quasi consecrare debemus, to lay upon the altar of one's country, Cic. Leg. 2, 2, 5; cf.: consecrare opinionem in illo sanctissimo Hercule, id. Sest. 68, 143: vocabula, Quint. 1, 6, 41: Herculem modo et Patrem Liberum Consecratae immortalitatis exempla referebas, i.e. adduced as instances of deification, Curt. 8, 5, 16.—
- B To hallow, recognize as holy (eccl. Lat.): sit Deus nobis non in templis sed in corde consecratus, Lact. de Ira Dei, 23, 28: secum habeat Deum semper in corde consecratum, quoniam ipse est Dei templum, id. 6, 25, 15: Deum in nostro pectore, Min. Fel. Oct. 32, 2.—
- C To make immortal, immortalize: ratio disputandi (sc. Socratis) Platonis memoriā et litteris consecrata, Cic. Tusc. 5, 4, 11: amplissimis monumentis consecrare memoriam nominis tui, id. ad Q. Fr. 1, 1, 15, § 44: orator cum jam secretus et consecratus, liber invidiā, famam in tuto collocarit, Quint. 12, 11, 7: beneficium elegantissimo carmine, Val. Max. 1, 7, ext. 3.
- —Hence, consē̆crātus (-sā̆cr-), a, um, P. a., consecrated, holy; in sup.: CONSACRATISSIMVS, Inscr. ap. Bellerm. Vig. Rom. Laterc. p. 72, n. 283.
II) heilig sprechen = leb. Wesen u. lebl. Ggstde. für göttlich od. heilig erklären, zur Gottheit erheben, vergöttern, heiligen, die göttliche Weihe geben u. dgl., 1) im allg.: a) eig.: Liberum cum Cerere Liberaque, Cic.: Romulum, Liv. epit.: aëra Iunonis nomine, Cic.: apud Memphim bovem Apim, Suet.: nullam beluam nisi ob aliquam utilitatem, Cic.: beluas propter beneficium, Cic. – mentem, fidem, virtutem, concordiam c. et publice dedicare, Cic.: alcis virtutes c. et in deorum numero collocare, Cic.: c. origines suas et ad deos referre auctores, Liv.: honos hominis deorum religione consecratus, Cic.: marito consecratissimo, Corp. inscr. Lat. 6, 3331. – besonders von der Vergötterung (Apotheose) der römischen Kaiser und ihrer Familienglieder, c. Claudium, Suet.: defunctam (matrem) prohibuit consecrari, Suet.: consecrati principes, Suet. – b) übtr.: α) heiligen = unverletzlich-, unantastbar machen, hanc opinionem in illo sanctissimo Hercule consecratam videmus, Cic.: vetera iam ista et religione omnium consecrata, Cic. – β) dem Ruhme nach heiligen = unsterblich machen, verewigen, gew. mit Abl. (durch), amplissimis monumentis memoriam nominis sui, Cic.; vgl. virorum fortium memoriam honore deorum immortalium consecratam, Cic.: (Socratis) ratio disputandi Platonis memoriā et litteris consecrata, Cic. – m. ad od. in (bis zu) u. Akk., (ii viri) prope ad immortalitatis et religionem et memoriam consecrantur, Cic.: reges maximi et potentissimi ob merita virtutum suarum in memoriam sunt consecrati, Curt. – 2) prägn.: a) ein leb. Wesen als Gottheit zuteilen, -zuweisen, m. Dat. (wem?), cuiusque generis beluas numero consecratas deorum, Cic. de rep. 3, 14: u. Olympiada immortalitati, Curt. 9, 6 (26), 26; 10, 5 (18), 30. – b) jmdm. etw. als etw. Göttliches zuweisen, -zuschreiben, cur. .. corporis curandi tuendique causā quaesita sit ars atque eius utilitas deorum immortalium inventioni consecrata, ihr Nutzen, d.i. sie (die Kunst) wegen ihres Nutzens der Erfindung der unst. G. als etwas Göttliches zugeschrieben wird, Cic. Tusc. 3, 1: Herculem modo et Patrem Liberum consecratae immortalitatis exempla referebas, führtest als Beispiel der Erhebung unter die Unsterblichen an, Curt. 8, 5 (19), 16. – übtr., beneficium elegantissimo carmine aeternitati c., der Ewigkeit zuweisen = verewigen, Val. Max. 1, 7. ext. 3. – c) als heilig erkennen u. bekennen, heiligen, sit deus nobis non in templis, sed in corde consecratus, Lact. de ira dei 23, 28: secum habeat deum semper in corde consecratum, quoniam ipse est dei templum, Lact. 6, 25, 15: nonne deus melius in nostra dedicandus est mente, in nostro immo consecrandus est pectore? Min. Fel. Oct. 32, 2.
- 1. aan een godheid wijden [aedem Iovi; totam Siciliam Cereri; bona alcis];
- 2. aan de goden v.d. onderwereld wijden = vervloeken; ➤ te tuumque caput consecro;
- 3. aan iems. wraak prijsgeven [Miloni];
- 4. tot godheid verheffen, vergoddelijken, heilig verklaren [Romulum; Claudium; alcis virtutes]; ➤ apud Memphim bovem Apim consecraverunt;
- 5. onsterfelijk maken, vereeuwigen; ➤ alcis res gestas memoriā et litteris ~; amplissimis monumentis ~ memoriam nominis tui;
- 6. wijden, opdragen aan; ➤ se patriae ~ zich opofferen voor; matrem immortalitati ~ onsterfelijk maken; Africanus veterem Carthaginem nudatam tectis atque moenibus ad testificandam nostram victoriam, ad aeternam hominum memoriam consecravit (Cic.) (om de mensen eraan te herinneren dat het niet opnieuw opgebouwd mocht worden);
- 7. onschendbaar maken.
- com- + sacro, to dedicate, devote, offer as sacred, consecrate: agros: locum certis circa terminis, L.: lucos ac nemora, Ta.: Caesaris statuam, Cs.: candelabrum Iovi: Siciliam Cereri: fratribus aras, S.—To honor as a deity, place among gods, deify, glorify: Liberum: beluae numero consecratae deorum: Aeacum divitibus insulis, consign, i. e. immortalize, H.— To doom to destruction, devote, make accursed, execrate: caput eius, qui contra fecerit: tuum caput sanguine hoc, L.— To surrender: esse (se) iam consecratum Miloni, to the vengeance of. — Fig., to devote, attach devotedly, ascribe as sacred: certis quibusdam sententiis quasi consecrati: utilitas (artis) deorum inventioni consecrata: (viros) ad inmortalitatis memoriam. — To make immortal, immortalize: ratio disputandi (Socratis) Platonis memoriā consecrata: amplissimis monumentis memoriam nominis tui.
-
…tam deterrere videretur quam admonere. sed quia consecrabantur aedes, non privatorum domicilia, sed quae sacrae nominantur, consecrabantur agri, non ita ut nostra praedia, si qui vellet, sed ut imperator agros de hostibus captos consecraret…
Cicero, de Domo sua
-
…in Capitolio dedicatas videmus proxume a M. Aemilio Scauro, ante autem ab A. Atilio Calatino erat Fides consecrata. vides Virtutis templum vides Honoris a M. Marcello renovatum, quod multis ante annis erat bello Ligustico a…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…augendae virtutis gratia, quo libentius rei publicae causa periculum adiret optimus quisque, virorum fortium memoriam honore deorum immortalium consecratam. ob eam enim ipsam causam Erectheus Athenis filiaeque eius in numero deorum sunt, itemque Leonaticum est delubrum Athenis…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…debes. tuus enim honos illo templo senatus populique Romani beneficio, tui nominis aeterna memoria simul cum templo illo consecratur ; tibi haec cura suscipienda, tibi haec opera sumenda est, ut Capitolium, quem ad modum magnificentius est…
Cicero, in Verrem
-
…atque immanis fuit, qui cum fana spoliasset, deinde aram aliquam in litore deserto somniis stimulatus aut religione aliqua consecraret, non horreret animo cum divinum numen scelere violatum placare precibus cogeretur, qua tandem istum perturbatione mentis omnium templorum…
Cicero, de Domo sua
-
…quo intellegitur prudentiam quoque et mentem a deis ad homines pervenisse ob eamque causam maiorum institutis Mens Fides Virtus Concordia consecratae et publice dedicatae sunt ; quae qui convenit penes deos esse negare, cum eorum augusta et sancta simulacra veneremur…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…audita vox est monentis ut providerent ne a Gallis Roma caperetur ; ex eo Aio Loquenti aram in nova via consecratam. Quid ergo Aius iste Loquens, cum eum nemo norat, et aiebat et loquebatur et ex eo nomen…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…consecrabantur agri, non ita ut nostra praedia, si qui vellet, sed ut imperator agros de hostibus captos consecraret, statuebantur arae, quae religionem adferrent ipsi ; ei ; loco ; quo ; essent…
Cicero, de Domo sua
-
…Graeciae quas res divinas talibus institutas viris, quos cantus, quae carmina prope ad immortalitatis et religionem et memoriam consecrantur vos tanti conservatorem populi, tanti sceleris ultorem non modo honoribus nullis adficietis sed etiam ad supplicium rapi patiemini confiteretur…
Cicero, pro Milone