delibero
delibero, to weigh well, consider maturely, deliberate, ponder, meditate, take counsel, consult, advise upon
- I Prop.
- A In gen.: re deliberata, post diem tertium ad Caesarem reversuros, Caes. B. G. 4, 9; so, re deliberata, id. B. C. 1, 10: delibera hoc, dum ego redeo, Ter. Ad. 196: de summa rerum deliberare, Caes. B. C. 2, 30: de geographia etiam atque etiam, Cic. Att. 2, 7: de necanda filia, Suet. Aug. 65: de singulis articulis temporum, id. Claud. 4 al.: deliberare Velitne an non, Ter. Hec. 508: utrum ... an (with concoquere), Cic. Rosc. Com. 15, 45: an recipiat, Quint. 7, 1, 24; cf.: quando incipiendum sit, id. 12, 6, 3: ego amplius deliberandum censeo, Ter. Phorm. 457; so absol., Caes. B. G. 1, 7 fin.; Cic. Off. 1, 3, 9; Quint. 3, 8, 35 sq.; Vulg. 2 Reg. 21, 13 al.: cum aliquo de salute fortunisque alicujus, Cic. Att. 11, 3; Liv. 32, 34; cf.: cum judicibus quasi deliberamus, Quint. 9, 2, 21: cum cupiditate id est cum animi levissima parte deliberat, takes counsel of, Cic. Fin. 2, 34, 115: cum materia, Quint. 3, 7, 16: cum causis, id. 7, 10, 10: cum re praesenti, id. 9, 4, 117.—Pass. impers.: deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi, Caes. B. G. 7, 15, 3: ut utri potissimum consulendum sit deliberetur, Cic. Inv. 2, 58, 174 al. —Prov.: deliberando saepe perit occasio, Pub. Syr. 140 (Rib.): deliberandum est saepe, statuendum est semel, id. 132.—
- B In partic.
- 1 (Like consulo, no. I. B. 1.) To consult an oracle (only in Nepos): ex his delecti Delphos deliberatum missi sunt ... his consulentibus, etc., Nep. Milt. 1, 2: so with consulere, id. Them. 2, 6.—
- 2 Pass. impers.: deliberari, to be maturely discussed, hence to be in doubt, usually with potest, non potest, etc.: ex eo deliberari poterit, ducenda necne alvus sit, Cels. 3, 13, § 12: neque maneatis aut abeatis deliberari potest, i. e. you must certainly go away, Liv. 7, 35, 8: M. Aemilius, qui pejor an ignavior sit, deliberari non potest, Sall. Hist. Fr. 1, 48, 3. Cf.: nemo deliberat, no one doubts, etc., Min. Fel. 35, 4. —
- II Meton. (causa pro effectu), to resolve, determine, after deliberation (rare in the verb. finit.; usually in the part. perf., with inf. or acc. and inf.): quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse, Cic. Verr. 2, 1, 1: (Cleopatra) deliberata morte ferocior, * Hor. Od. 1, 37, 29: certum ac deliberatum est me illis obsequi, Turpil. ap. Non. 282, 11, and 429, 21; so with certum, Cic. Rosc. Am. 11, 31: cum mihi deliberatum et constitutum sit ita gerere consulatum, etc., id. Agr. 1, 8, 25: sic habuisti statutum cum animo ac deliberatum, omnes judices reicere, id. Verr. 2, 3, 41: deliberatum est non tacere amplius, Afran. ap. Interpr. Verg. A. 10, 564.
- —Hence, dēlībĕrātus, a, um, P. a., resolved upon, determined, certain (rare): neque illi quicquam deliberatius fuit quam me ... evertere, Cic. Fam. 5, 2, 8: instructius deliberatiusque, Gell. 1, 13, 9.
I intr., ¶ 1 réfléchir mûrement, délibérer : de aliqua re Cæs. C. 2, 30, 1 ; Cic. Att. 8, 3, 6, délibérer sur qqch. ; cum aliquo de aliqua re Cic. Att. 11, 3, 1, délibérer avec qqn au sujet de qqch. || deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi Cæs. G. 7, 15, 3, on délibère sur Avaricum dans lʼassemblée générale, pour savoir si on voulait lʼincendier ou le défendre ; neque, maneatis an abeatis hinc, deliberari potest Liv. 7, 35, 8, il nʼy a pas à discuter si vous devez rester ou partir dʼici || diem ad deliberandum sumere Cæs. G. 1, 7, 6, prendre un jour pour délibérer ; spatium deliberandi habuerunt, quem potissimum vitæ cursum sequi vellent Cic. Off. 1, 119, ils ont pris du temps pour réfléchir sur le genre de vie qui leur convenait le mieux ¶ 2 consulter un oracle : Nep. Milt. 1, 2 ; Them. 2, 6 ¶ 3 prendre une décision [avec inf.] : iste statuerat ac deliberaverat non adesse Cic. Verr. 2, 1, 1, il avait résolu et décidé de ne pas se présenter, de faire défaut || [surtout au parf. pass.] : mihi deliberatum est abesse ex urbe Cic. Att. 15, 5, 3, je suis résolu à rester éloigné de la ville (sans mihi : Verr. 2, 5, 183 ); mihi deliberatum et constitutum est ita gerere consulatum... Cic. Agr. 1, 25, je suis résolu et décidé à exercer le consulat de telle manière... ; certum est deliberatumque... dicere Cic. Amer. 31 ; cʼest une décision prise, une résolution arrêtée de dire... ; [avec prop. inf.] Turpil. d. Non. 282, 11.
II tr., ¶ 1 re deliberata Cæs. G. 4, 9, 1, lʼaffaire ayant été délibérée, après mûre réflexion, cf. C. 1, 10, 2 ; delibera hoc Ter. Ad. 196, réfléchis à cela ; rem a me sæpe deliberatam requiris Cic. Ac. 1, 4, ta question porte sur un objet auquel jʼai souvent réfléchi ¶ 2 deliberata morte Hor. O. 1, 37, 29, sa mort étant résolue.
- 1. overwegen, overdenken, beraadslagen, nadenken, zich bezinnen (over, op: de; acc.; m. afh. vr.); ➤ deliberandi spatium bedenktijd; cum ea parte animi ~; de Corintho cum imperatore Romano ~; diem ad deliberandum sumere; deliberando tempus terere; maxima de re ~; delibera hoc, dum ego redeo (Ter.);
- 2. beslissen, besluiten (m. inf.; aci.; alqd); — p. adj. dēlīberātus, a, um beslist, (vast)besloten;
- 3. om raad vragen, raadplegen (ihb. een orakel); ➤ Delphos deliberatum (sup.) missi sunt.
- de + libra, to weigh well, consider maturely, deliberate, ponder, meditate, take counsel, consult, advise upon: re deliberatā, Cs.: hoc, T.: de summā rerum, Cs.: de bello: quid intersit suā: amplius deliberandum censeo, T.: diem ad deliberandum sumere, Cs.: cum cupiditate, take counsel of: deliberant, dum fingere nesciunt, Ta.: deliberatur, incendi placeret an defendi, Cs.: neque maneatis aut abeatis deliberari potest, i. e. there can be no hesitation, L.—To consult(an oracle): Delphos deliberatum missi, N.: deliberantibus Pythia respondit, N.—To resolve, determine: certe statuerat ac deliberaverat non adesse: si iam tibi deliberatum est quibus, etc.: sic habuisti cum animo deliberatum, reicere, etc.
-
…maleficio existimabat. Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum si quid vellent, ad Id. ; April. reverterentur. Interea ea legione quam secum habebat militibusque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Sed iam ad propositum revertamur. Incidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…sibi, si rem publicam prodidisset, pactus erat, Syria daretur, et uni helluoni bis de eadem re deliberandi et rogata ; lege potestas per nov ; am legem fieret provinciae commutandae. Mitto eam legem quae…
Cicero, pro Sestio
-
…laudari. Videamus igitur deinceps in sententia dicenda quam viam et quae praecepta teneamus. P. Est igitur in deliberando finis utilitas, ad quem ita referuntur omnia in consilio dando sententiaque dicenda, ut illa prima sint suasori aut…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…actione responsurum non esse neque ad iudicium adfuturum. quae fama non idcirco solum emanarat quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse, verum etiam quod nemo quemquam tam audacem, tam amentem, tam impudentem fora arbitrabatur qui tam…
Cicero, in Verrem
-
…officiorum existimantur boni. Qui autem omnia metiuntur emolumentis et commodis neque ea volunt praeponderari honestate, ii solent in deliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…sunt illa communia non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his utendum est et…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…roges me quid aut quale sit deus auctore utar Simonide, de quo cum quaesivisset hoc idem tyrannus Hiero, deliberandi sibi unum diem postulavit ; cum idem ex eo postridie quaereret, biduum petivit ; cum saepius duplicaret numerum dierum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…exercens et disserens in utramque partem tum Graece tum Latine et abduco parumper animum a molestiis et τῶν προὔργου τι delibero. sed vereor ne tibi ἄκαιρος sim. si enim recte ambulavit is qui hanc epistulam tulit, in ipsum…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ut tertius dies sic hominem prosterneret ut morbo simulato non quid responderet, sed quem ad modum non responderet, deliberaret. deinde reliquis diebus his criminibus, his testibus, et urbanis et provincialibus, sic obrutus atque oppressus est…
Cicero, in Verrem