detrimentum
detrimentum, that which is worn away
- I Lit.: limae tenuantis, Ap. M. 6, p. 175, 25.—
- II Transf., loss, damage, detriment.
- A In gen. (class.; cf. for syn.: damnum, jactura, incommodum, dispendium): emolumenta et detrimenta (quae ὠφελήματα et βλάμματα appellant) communia esse voluerunt, Cic. Fin. 3, 21; cf. Varr. L. L. 5, § 176 Müll.; so opp. emolumentum, Cic. Fin. 1, 16, 53: nostro incommodo detrimentoque doleamus, id. Brut. 1, 4: afferre, to occasion, cause, Caes. B. C. 1, 82, 2; Nep. Att. 2, 3; cf.: magna inferre, Caes. B. C. 2, 2 fin.: importare, Cic. de Or. 1, 9, 38: accipere, to suffer, in gen., id. de Imp. Pomp. 6, 15; id. Phil. 5, 12, 34; esp. to suffer defeat in battle, Caes. B. G. 5, 22, 3; 5, 53, 6; 6, 1, 3 et saep.: capere, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 2; cf. the foll., and facere, Cic. Verr. 2, 4, 9; Nep. Cato 2 fin.; Sen. Tranq. 11 med.: acceptum sarcire, Caes. B. C. 1, 45, 2; 3, 67, 2; cf. reconcinnare, id. ib. 2, 15 fin.: in bonum vertere, id. ib. 3, 73 fin., et saep.: animae suae detrimentum pati, loss, ruin, Vulg. Matt. 16, 26: detrimentum sui facere, id. Luc. 9, 25.—
- B Esp.
- 1 In the well-known formula, by which unlimited power was intrusted to the consuls: videant consules (dent magistratus operam, provideant, etc.), ne quid respublica detrimenti capiat (accipiat), Caes. B. C. 1, 5, 3; 1, 7, 4; Cic. Mil. 26, 70; id. Cat. 1, 2; id. Fam. 16, 11, 3; Liv. 3, 4 fin.—
- 2 In the histt., the loss of a battle, defeat, overthrow (cf. calamitas and incommodum, no. II.), Caes. B. G. 5, 52; 6, 34, 7; 7, 19, 4 et saep.
[amphibrachus ] cum praedictis pedibus parem divisionis non servat regulam, sed triplum condicionis incrementum contra simplum temporis ~um repugnat
[luna ] juxta sui vel incrementa vel ~a
apoplexia ‥ que in cremento lune accidit pessima est ‥, que vero apoplexia venit in ~o lune minus molesta
absque fidei ~o debitum denegare honorem
sed detrĭmenta rogi penitus ludibria faxo
tum luscus tortor sensit detrĭmenta pupillae
~um,wonung
si anima ejus ~um patietur
omne pecus perdat ad †detrimendum et ignominiam sui(
coegit Britones ‥ recurrere, nec sine ~o suorum
multi procerum regis recesserunt ab eo, quod maximo ei fuit ~o
duplicatis cubitis reclinatur in codicem ‥ ad libri non modicum ~um
dominus R. subtraxit tres annos de termino suo de ecclesia de R., quam habet ad firmam de dicto domino R., ad ~um suum xxx s.
- 1. verlies, schade, nadeel [rei publicae; Africani exercitūs];
- 2. (milit.) nederlaag, echec; / -um accipere, capere, facere lijden; -um inferre, afferre toebrengen.
- de + 1 TER-, that which is worn away: ergastuli detrimenta (of men), wrecks of the work-house, Cu.—Wear and tear, loss, damage, detriment: exercitūs, Cs.: militum, Cs.: existimationis, N.: de te fieri detrimenti nil potest, T.: detrimenta communia: Detrimenta ridet, losses(of property), H.: adferre, to cause, Cs.: magnis inlatis detrimentis, Cs.: accipere, to suffer: militum, Cs.: res p. detrimentum fecit: in bonum vertere, Cs.: sine magno rei p. detrimento: alia facinora praedae magis quam detrimento foreS.: amicitiam populiR.sibi non detrimento esse, Cs.: quae detrimento nobis esse possint.—Esp., in the formula, by which unlimited power was intrusted to magistrates: dent operam consules, ne quid res p. detrimenti capiat, Cs.: ne quid detrimenti res p. accipiat.—The loss of a battle, defeat, overthrow: tot detrimentis acceptis, Cs.: parvulum, Cs.
-
…, dico aperte, consules desumus. decrevit quondam senatus uti L. Opimius consul videret ne quid res publica detrimenti caperet nox nulla intercessit interfectus est propter quasdam seditionum suspiciones C. Gracchus, clarissimo patre, avo, maioribus…
Cicero, in Catilinam
-
…stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahantur, non…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Itaque, quod plerumque in atroci negotio solet, senatus decrevit, darent operam consules, ne quid res publica detrimenti caperet. Ea potestas per senatum more Romano magistratui maxuma permittitur exercitum parare, bellum gerere, coercere omnibus modis…
Sallust, Catilina
-
…ad caelum tollere, veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praedae magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu cotidiano…
Sallust, Catilina
-
…incitaverunt primoque impetu unam ex his quadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turpiter refugere coegerunt. ad hoc detrimentum accessit, ut equitibus per oram maritimam ab Antonio dispositis aquari prohiberentur. qua necessitate et ignominia permotus Libo discessit…
Julius Caesar, Civil War
-
…victoriam interpellavisset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si esset factum, futurum ut detrimentum in bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio…
Julius Caesar, Civil War
-
…animi, ὁμολογία sqq. sqq. quibus rebus vitam quaesiverit beatam sqq. Demosthenes, orator Atticus sqq. detrimentum Stoice, εὐθυμία, ἀθαμβία sqq. Dicaearchus Peripateticus Dinomachus in summo bonoad honestatem adiunxit voluptatem sq. Diodorus ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de…
Julius Caesar, Gallic War
-
…reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…de piratico bello tulisset, profecto egestate et improbitate coactus piraticam ipse fecisset, ac minore quidem cum rei publicae detrimento quam quod intra moenia nefarius hostis praedoque versatus est quo inspectante ac sedente legem tribunus plebis tulit ne auspiciis obtemperaretur…
Cicero, post Reditum in Senatu