dilabor
dilabor, to fall asunder, go to pieces, melt away, dissolve
with the leader lost, the army dispersed
the republic is in decline
- I Lit.
- A In gen.: glacies liquefacta et dilapsa, Cic. N. D. 2, 10, 26; cf. nix, Liv. 21, 36, 6: nebula, id. 41, 2, 4: calor, Verg. A. 4, 705: Vulcanus (i. e. ignis), Hor. S. 1, 5, 73: aestus, Tac. A. 14, 32 et saep.—Of a river, to flow apart, flow away, hoc quasi rostro finditur Fibrenus, et divisus aequaliter ... rapideque dilapsus cito in unum confluit, Cic. Leg. 2, 3, 6: amnis presso in solum alveo dilabitur, Curt. 5, 4, 8; cf. Mütz. ad h. 1.—Poet.: ungula in quinos dilapsa ungues, divided, Ov. M. 1, 742: (Proteus) in aquas tenues dilapsus abibit, melting, Verg. G. 4, 410.—
- B In partic.
- 1 In the historians, of persons, esp. of soldiers, to move away in different directions, to flee, escape, scatter, disperse: exercitus amisso duce brevi dilabitur, Sall. J. 18, 3; so, absol., id. C. 57, 1; Nep. Eum. 3, 4; Liv. 9, 45; Front. Strat. 2, 1, 18 al.— With ab: ab signis, Liv. 23, 18; cf. id. 37, 20.—With ex or e, Liv. 6, 17; 24, 46, 4.— With in: in oppida, Liv. 8, 29; cf. id. 21, 32; 40, 33; Front. Strat. 3, 8, 3.—With ad, Suet. Calig. 48; Front. Strat. 3, 6, 3: domum, id. ib. 2, 12 fin.: ab eo, desert, Vulg. 1 Reg. 13, 8.—
- 2 Pregn., to tumble down, i. e. to fall to pieces, go to decay: monumenta virum dilapsa, Lucr. 5, 312; so of buildings, Liv. 4, 20 Drak.; Tac. A. 4, 43; id. H. 1, 68; 86 fin. al.: navis putris vetustate, Liv. 35, 26: supellex, Col. 12, 3, 5: cadavera tabo, Verg. G. 3, 557; cf.: corpora foeda, Ov. M. 7, 550: fax in cineres, Hor. C. 4, 13, 28 et saep.
- II Trop. (acc. to I. B. 2.), to go to decay, go to ruin, perish, be lost: male parta male dilabuntur, like our light come, light go, Poëta ap. Cic. Phil. 2, 27 (for which, disperire, Plaut. Poen. 4, 2, 22 (844)): ne omnia dilabantur, si unum aliquod effugerit, Cic. Tusc. 4, 5, 10: praeclarissime constituta, respublica, id. Off. 2, 23, 80: res familiaris, id. ib. 2, 18, 64: divitiae, vis corporis, etc., Sall. J. 2, 2: res maxumae (opp. crescere), id. ib. 10, 6: omnis invidia, id. ib. 27, 2: tempus, i. e. to slip away, id. ib. 36, 4: vectigalia publica negligentiā, i. e. to fall into confusion, Liv. 33, 46 fin.: curae inter nova gaudia, to vanish, Ov. P. 4, 4, 21 et saep.: sunt alii plures fortasse, sed meā memoriā dilabuntur, vanish, Cic. Phil. 13, 5, 11.—
- 2 Of time, to glide away, pass: dilapso tempore, Sall. J. 36, 4.
- 1. uit elkaar vallen, uiteen-, vervallen; ➤ moenia vetustate dilapsa; aedificium dilabens; fax in cineres dilapsa;
- 2. vergaan, verdwijnen; ➤ rem familiarem ~ sinere; dilapsa robora corporum animorumque; concordiā parvae res crescunt, discordiā maxumae dilabuntur (Sall.); vectigalia publica neglegentiā dilabebantur gingen verloren;
- 3. vervloeien, wegsmelten, oplossen; ➤ dilapsus calor weggevloeid; nebula dilabitur verdwijnt;
- 4. wegstromen, wegvloeien; ➤ dilabente aestu wanneer het eb wordt;
- 5. (v. personen, ihb. v. soldaten) ontwijken, ontglippen, ontsnappen, zich verspreiden [a signis; ex praesidio; in civitates; nocte in sua tecta uiteengaan; pabulatum];
- 6. (metaf.) ontglippen, ontsnappen, vervliegen; ➤ dilapsis curis;
- 7. (v. tijd) verstrijken; ➤ dilapso tempore.
滑倒。偷。逃。壞。— memoria 忘記。 Quo quisque potuit, dilapsi sunt 各人從便道而逃。
Suggest a Translation
See an image
- to fall asunder, go to pieces, melt away, dissolve: glacies dilapsa: nix, L.: Volcanus (i. e. ignis), H.: Fibrenus, et divisus aequaliter rapideque dilapsus, flowing apart: ungula in quinos dilapsa unguīs, divided, O.: (Proteus) in aquas dilapsus abibit, melting, V.: dilabente aestu, retiring, Ta. — To move apart, flee, escape, scatter, disperse: exercitus dilabitur, S.: intellegebat (copias) dilapsuras, N.: ab signis, L.: vigiles e stationibus dilapsi, L.: in sua quemque dilabi tecta, L.—To fall to pieces, decay, tumble: (aedes) vetustate dilapsa, L.: cadavera tabo, V.: corpora foeda, O.: fax in cineres, H.—Fig., to go to decay, go to ruin, perish, be lost: male parta male dilabuntur, light come, light go, poët. ap. C.: ne omnia dilabantur, si unum aliquod effugerit: divitiae, S.: vectigalia publica negligentiā dilabebantur, L.: de meā memoriā, vanish: dilapso tempore, in the lapse of time, S.
-
…quos supra memoravi, supplicium sumptum, plerique, quos ad bellum spes rapinarum aut novarum rerum studium illexerat, dilabuntur ; reliquos Catilina per montis asperos magnis itineribus in agrum Pistoriensem abducit eo consilio, uti per tramites occulte perfugeret…
Sallust, Catilina
-
…saetae, cornua decrescunt, fit luminis artior orbis, contrahitur rictus, redeunt umerique manusque, ungulaque in quinos dilapsa absumitur ungues de bove nil superest formae nisi candor in illa. Officioque pedum nymphe contenta duorum erigitur metuitque loqui…
Ovid, Metamorphoses
-
…plurimum debet valere, sed etiam dies, quae stultis quoque mederi solet, tamen doleo ita rem communem esse dilapsam ut ne spes quidem melius aliquando fore relinquatur. nec vero nunc quidem culpa in eo est in cuius potestate…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fructuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio ; posse enim liberalitate uti non spoliantem se…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…declarat et fusio, quae neque conglaciaret frigoribus neque nive pruinaque concresceret, nisi eadem se admixto calore liquefacta et dilapsa diffunderet ; itaque et aquilonibus reliquisque frigoribus adiectis durescit umor, et idem vicissim mollitur tepefactus et tabescit calore .…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…oppugnant, D. Brutum obsident, de Falerno Anseres depellantur. sunt alii plures fortasse, sed mea memoria dilabuntur. ego etiam eos dico qui hostium numero non sunt Pompeianas possessiones quanti emerint filio reddituros. satis inconsiderati fuit…
Cicero, Philippicae
-
…non quin AV pendere omnia α et Schol. Lucani v. fragilitatẽs H accedat γ credimus α amus βγ dilapsa Ha γ delapsa AV β difflux. Bm deflux. α ELa fluxerunt h tantoque an. γ nunc tibi…
Cicero, pro Marcello
-
…undique aptum ut nulla vis tantos queat motus mutationemque moliri, nulla senectus diuturnitate temporum existere ut hic ornatus umquam dilapsus occidat. tibi hoc repudiare, illud autem superius sicut caput et famam tuam defendere necesse erit mihi ne ut…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…, quae pertinent ad iecur eique adhaerent ; atque inde aliae pertinentes sunt, per quas cadit cibus a iecore dilapsus. ab eo cibo cum est secreta bilis eique umores qui e renibus profunduntur, reliqua se in sanguinem vertunt…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…exque eo tempore tantae discordiae secutae sunt, ut et tyranni exsisterent et optimates exterminarentur et praeclarissime constituta res publica dilaberetur ; nec vero solum ipsa cecidit, sed etiam reliquam Graeciam evertit contagionibus malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt…
M. Tullius Cicero, De Officiis