dispicio
dispicio, to descry, discern, perceive, make out, distinguish, detect
Frieze-Dennison Vergil
Could not find dispexere in Logeion dictionaries.
dispexere Verb: perfect active indicative 3rd plural of dispicio
- I Lit.
- α Neutr.: isti autem tantis effusis tenebris ne scintillam quidem ullam ad dispiciendum reliquerunt, Cic. Ac. 2 (Luc.), 19, 61; cf.: tanta oborta caligo est ut dispicere non posset, Suet. Ner. 19; Cic. Tusc. 1, 19 fin.: catuli, qui jam dispecturi sunt, caeci aeque et hi, qui modo nati, id. Fin. 4, 23 fin.: ut primum dispexit, id. ib. 2, 30, 97: ad terram aspice et dispice, Oculis investigans astute augura, Plaut. Cist. 4, 2, 25 (695).—
- β Act.: nubila, Lucr. 4, 418 Lachm.: longe cunctas in partis, id. 6, 648: dispecta est et Thule, Tac. Agr. 10: ut nequit ullam dispicere oculus rem, Lucr. 3, 564.—
- B Transf., to investigate, make an examination: dispicientibus consistorianis et militaribus, Amm.15, 5, 12.—
- II Trop., to perceive mentally, discern, discover (commonly as act.): si imbecilli animi verum dispicere non possint, Cic. Div. 2, 39; cf. Liv. 44, 6 fin.: mentem principis, Tac. A. 3, 22: merita, id. ib. 13, 27: in ea re Pompeius quid velit, non dispicio, Cic. Q. Fr. 2, 2 fin.: sine jam aliquid dispiciam, to find out, Ter. And. 622; cf. Cic. Att. 2, 20.—
- B Meton. (mostly in the imperat.), to consider, think, reflect upon: nunc velim dispicias res Romanas, Cic. Att. 6, 8: discerne et dispice insidiatorem et petitum insidiis, Liv. 40, 10; Just. Inst. 1, 8 pr.: dispice, an tu, etc., Plin. Ep. 1, 18, 5: dispice, ne sit, etc., id. ib. 2, 10, 5: prius dispiciamus de his, quae, etc., Gai. Inst. 1, § 143; cf. Dig. 14, 1, 1; and absol.: virtus est, ubi occasio admonet, dispicere, Plaut. Pers. 2, 3, 15 (265).
I intr., ¶ 1 voir distinctement : Cic. Ac. 2, 61 ; Fin. 4, 64 ; ut primum dispexit Cic. Fin. 2, 97, dès quʼil prit conscience de ce qui lʼentourait ; acie mentis dispicere Cic. Tusc. 1, 45, voir distinctement avec les yeux de lʼesprit ¶ 2 faire attention : dispicere de aliqua re Gaius Inst. 1, 143, prendre garde à qqch. ; virtus est dispicere Pl. Pers. 268, cʼest un mérite dʼouvrir lʼœil.
II tr., ¶ 1 bien voir, distinguer [pr. et fig.] : verum Cic. Div. 2, 81, distinguer le vrai, cf. Q. 2, 2, 3 ; rem Lucr. 3, 564, distinguer un objet ¶ 2 considérer, examiner : nunc velim dispicias res Romanas Cic. Att. 6, 8, 5, maintenant je voudrais que tu examines lʼétat des affaires à Rome ; [avec ne ] Plin. Min. Ep. 2, 10, 5, c. videre ne, v. video fin § 8 ; [avec num, an ] Ep. 7, 33, 5 ; 1, 18, 5, examiner si.
- 1. beginnen te zien, de voorwerpen om zich heen met de ogen onderscheiden; ➤ catuli, qui iam dispecturi sint; tanta oborta caligo est ut ~ non posset (Suet.);
- 2. (Plaut.; Lucr.) rondkijken, rondspieden;
- 3. ontwaren, ontdekken, waarnemen (ook metaf.) [libertatem];
- 4. (metaf.) doorzien, doorgronden [illa in cognitione mentem principis]; ➤ sed ego quod sperem non dispicio;
- 5. overwegen, overdenken, onderzoeken [res Romanas]; ➤ quorum nihil cum dispexisset caecata mens subito terrore (Liv.).
- SPEC-, to descry, discern, perceive, make out, distinguish, detect(by the sight): ne scintillam quidem ullam ad dispiciendum reliquerunt: acie mentis: catuli, qui iam dispecturi sunt: summo ab aethere terras, O.: dispecta est et Thule, Ta.—Fig., to perceive, discern, discover, detect(by the mind): libertatem ex servitute: verum: quorum nihil cum dispexisset caecata mens, L.: quid velit: quod sperem.—To consider, reflect upon, look about, regard: iam aliquid dispiciam, T.: res Romanas: insidiatorem, L.
-
…praecipue vero fruentur ea, qui tum etiam, cum has terras incolentes circumfusi erant caligine, tamen acie mentis dispicere cupiebant. Etenim si nunc aliquid adsequi se putant, qui ostium Ponti viderunt et eas angustias, per quas…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…morti antepono, quorum alter cum vicisset Lacedaemonios apud Mantineam atque ipse gravi vulnere exanimari se videret, ut primum dispexit, quaesivit salvusne esset clipeus. cum salvum esse flentes sui respondissent, rogavit essentne fusi hostes. cum id…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…navibus tranquillitates aucupaturi eramus ; ita tamen properabamus ut non posset magis. de raudusculo Puteolano gratum. nunc velim dispicias res Romanas, videas quid nobis de triumpho cogitandum putes ad quem amici me vocant. ego nisi Bibulus qui…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…et maledictorum clamorem omnes profuderunt. sed quid ego populi Romani animum virtutemque commemoro, libertatem iam ex diuturna servitute dispicientis, in eo homine cui tum petenti iam aedilitatem ne histriones quidem coram sedenti pepercerunt nam cum ageretur togata simulans…
Cicero, pro Sestio
-
…auctoritatem multitudo quid mirum igitur, si in auspiciis et in omni divinatione imbecilli animi superstitiosa ista concipiant, verum dispicere non possint quae autem est inter augures conveniens et coniuncta constantia ad nostri auguri consuetudinem dixit Ennius tum tonuit laevum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, ante quam ad eam pervenerit, quoniam in aqua nihil adiuvat, et, quoniam catuli, qui iam dispecturi sunt, caeci aeque et ii, qui modo nati, Platonem quoque necesse est, quoniam nondum videbat sapientiam…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…tribunorum non divino, sed tamen suspicor per vim rogationem Caninium perlaturum. in ea re Pompeius quid velit non dispicio, ; familiares eius quid cupiant omnes vident ; creditores vero regis aperte pecunias suppeditant contra Lentulum. Sine dubio…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…putabis. de quo scribunt ad me quidem multi multa et se sperare demonstrant ; sed ego quod sperem non dispicio, cum inimici plurimum valeant, amici partim deseruerint me, partim etiam prodiderint ; qui in meo reditu fortasse…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…singulari et praestantissima virtute P. Lentuli consulis ex superioris anni caligine et tenebris lucem in re publica Kalendis Ianuariis dispicere coepistis, cum Q. Metelli, nobilissimi hominis atque optimi viri, summa dignitas, cum praetorum tribunorum plebis…
Cicero, post Reditum in Senatu
-
…, donec evaseris ; nec enim ille respirat, ante quam emersit, et catuli aeque caeci, prius quam dispexerunt, ac si ita futuri semper essent. illa sunt similia hebes acies est cuipiam oculorum, corpore alius senescit…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum