famulus
famulus, serving, serviceable
- I Masc.: iis, qui vi oppressos imperio coërcent, sit sane adhibenda saevitia, ut heris in famulos, Cic. Off. 2, 7, 24; Enn. ap. Fest. p. 229 Müll. (Ann. v. 157 ed. Vahl.); Plaut. As. 1, 3, 32 (184); id. Mil. 2, 3, 80 (351); id. Stich. 2, 2, 71 (395); Cic. Lael. 15, 55; id. Tusc. 2, 21, 48; id. Rep. 2, 21; Verg. A. 1, 701; Hor. C. 3, 17, 16; Ov. H. 20, 79 et saep.: Idaeae matris famuli, Cic. Leg. 2, 9, 21: sacrorum, Ov. M. 3, 574: dei alumni (Silenus), Hor. A. P. 239: sus erat infestae famulus vindexque Dianae, Ov. M. 8, 272; cf. Verg. A. 5, 95; of Actaeon's hounds, Ov. M. 3, 229; Vulg. Gen. 41, 12.—
- II Fem.: quam famulae longe fugitant furtimque cachinnant, Lucr. 4, 1176; Verg. A. 1, 703; 4, 391; Juv. 14, 81 al.: si virtus famula fortunae est, Cic. Tusc. 5, 1, 2: res familiaris, quae est ministra et famula corporis, id. ib. 1, 31, 75; Vulg. Gen. 12, 16.
- serving, serviceable, servile (poet.; perh. not ante-Aug.): aquae, Ov. F. 1, 286: turbae, Sil. 13, 360: dextrae, Luc. 4, 207: manus, Sil. 10, 647: artus, Val. Fl. 1, 749: vertex, Ov. P. 2, 2, 80: catenae, Claud. in Ruf. 2, 386: ripae, id. III. Cons. Hon. 203.
baptizatus est ‥ cum omnibus qui secum venerant comitibus ac militibus eorumque ~is universis
presbytero beate memoriae Aeðelheardi archiepiscopi ~o devoto per ejus videlicet nobis omnibus servitute utriusque vitae fidelissima
si necesse fuerit, cum sollicito fratre ~orum [AS p. 442: ] adhibeatur obsequiumþeowa
si quid ‥ ei necessarium fuerit, ‥ ~us ‥ deferat illi celeriter quod petit
terra trium ~orum in Balteis, sc. Ravanoti et Wimundi porcarii et Sarraceni
mencionem fecit de huthesio levato per Petrum de P. super Walterum ~um et manupastum Radulfi de E.
istud ego feci ‥ in ~o meo qui ex fumo in coquina ‥ collegit sibi talem carnositatem
in stipendiis ‥ ~orum sacriste de stabulo ‥ lvij s. vj d. ‥ in stipendiis ~orum del Hough per tempus compoti, lxxv s. x d.
stipendia ~orum celerarii
in regardo facto familis domini abbatis existentibus apud Welforde
pro labore suo et †faulo [] in eodem ed. :‘fee’ ; ? l. famulocrane
in regardis datis ~is laborantibus circale raylyng et factura sepium ac circa lucracionem feni tempore necessitatis
de Roberto G. xl s. de Roberto W. ~o eidem Roberto G. iiij d.
hanc terram tenet ~us regis et non reddit geldum
P. ‥ regardator ‥ mearum forestarum ‥ et custos ~orum meorum ad justiciam gladii mei pertinentium, et custos meretricum publice venalium in lupanari de Rothomani, et marescallus meus
prior extra sed ~i domini regis infra
quod ~i carucarum, trituratorum, et alii servientes contempnunt servire de serviciis de quibus solebant(
~o de aula de Elveth x s.
stip’ ~orum de Wytton, viz. servientis manerii, carucariorum, carectarii et bercar’
~is curie ex consuetudine ad Natale Domini xxv s. vj d.
frumentum: ‥ in datis ~is curie per billas senescalli, ij busselli
cuidam ~o coquine vocato Waynpayn
Baeda ~us Christi
illos Dei ~os ac Deo dilectos esse non nego qui simplicitate rustica ‥ Deum dilexerunt
~orum Dei ~us(
~is et famulabus Dei Deo servientibus
Adelwoldus ‥ Christi ~us
- 1. dienaar [sacrorum];
- 2. onderdanige, slaaf; II. adj. a, um (poët.)
- 1. dienstbaar, van slaven [manūs];
- 2. onderdanig, onderworpen [aquae].
- 2 FAC-, serving, serviceable: aquae, O.: vertex, O.—As substm., a servant, attendant: parare famulos: famuli operum soluti, H.: Idaeae matris famuli: sacrorum, O.: famulūm manus, V.: parentis, i. e. a demon attendant, V.: redemptor cum famulis, workmen, H.
-
…praeclare et ab illis positam et a nobis susceptam operam philosophandi arbitretur sin autem virtus subiecta sub varios incertosque casus famula fortunae est nec tantarum virium est, ut se ipsa tueatur, vereor ne non tam virtutis fiducia nitendum nobis…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…ad perpetuitatem. Sed iis, qui vi oppresses imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut eris in famulos, si aliter teneri non possunt ; qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur, iis…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…constringatur amicorum propinquorumque custodiis ; saepe enim videmus fractos pudore, qui ratione nulla vincerentur. ergo hos quidem ut famulos vinclis prope ac custodia, qui autem erunt firmiores nec tamen robustissimi, hos admonitu oportebit ut bonos milites revocatos…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…regnavisse traditur, quem ferunt ex serva Tarquiniense natum, cum esset ex quodam regis cliente conceptus. Qui cum famulorum in numero educatus ad epulas regis adsisteret, non latuit scintilla ingenii, quae iam tum elucebat in puero ;…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…quid autem stultius quam, cum plurimum copiis facultatibus opibus possint, cetera parare, quae parantur pecunia, equos famulos vestem egregiam vasa pretiosa, amicos non parare, optimam et pulcherrimam vitae, ut ita dicam, supellectilem etenim…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…agimus, cum a voluptate, id est a corpore, cum a re familiari, quae est ministra et famula corporis, cum a re publica, cum a negotio omni sevocamus animum, quid, inquam, tum agimus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…tam longo vidi, multa auribus hausi, hoc quoque cum multis, quod clam mihi rettulit una quattuor e famulis ad talia sacra paratis. Cum duce namque meo Circe dum sola moratur, illa mihi niveo factum de marmore…
Ovid, Metamorphoses
-
…ferus ante ictum spumis delubra cruentat taurus et obstantum mediis e coetibus exit turbidus insanoque ferens altaria cornu. diffugiunt famuli, et regem solatur haruspex, ipse instaurari sacrum male fortis agique imperat, et magnos ficto premit ore timores…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…hostis. dixerat haec patriumque viam detorquet ad amnem, sacraque terrificae supplex movet inrita Nocti. Ille autem inceptum famula duce protinus urget aere saeptus iter, patitur nec regia cerni Iuno virum, prior Aeetae ne nuntius adsit .…
C. Valerius Flaccus , Argonautica
-
…morietur et dixisti servis tuis nisi venerit frater vester minimus vobiscum non videbitis amplius faciem meam cum ergo ascendissemus ad famulum tuum patrem nostrum narravimus ei omnia quae locutus est dominus meus et dixit pater noster revertimini et emite nobis parum…
Vulgate, Latin Vulgate