fastus
fastus, not forbidden
fastus2, scornful contempt, disdain, haughtiness, arrogance, pride
fastus , ūs, m.: haughtiness, pride, arrogance, 3.326.
fastus, a, um, adj. [perh. root ΦΑ, φάσκω, φημί, fari; lit., in which it is allowed to speak], fasti dies; and more commonly absol.: fasti, ōrum, m. (acc. to the 4th decl. acc. fastus, Varr. ap. Prisc. p. 711 P.; Col. 9, 14, 12; Sil. 2, 10; Sen. Tranq. An. 14, 2; Hor. C. 4, 14, 4 Bentley (dub.); abl. fastibus, Luc. 10, 187), a publicists’ t. t., a day on which judgment could be pronounced. on which courts could be held, a court-day (opp. nefasti, v. nefastus; cf. also: feriae, justitium, otium).
- I Prop.: ille (dies) nefastus erit, per quem tria verba (DO, DICO, ADDICO) silentur: Fastus erit, per quem lege licebit agi, Ov. F. 1, 48; Varr. L. L. 6, 4, § 29 sq. Müll. The register of these legal court-days, which for a long time existed only in the archives of the pontifices, was kept from the knowledge of the people, until Cn. Flavius, scribe to the Pontifex Maximus Appius Caecus, posted up a copy in the Forum: posset agi lege necne, pauci quondam sciebant, fastos enim volgo non habebant, Cic. Mur. 11, 25; cf.: (Cn. Flavius) fastos circa forum in albo proposuit, ut, quando lege agi posset, sciretur, Liv. 9, 46, 5; Plin. 33, 1, 6, § 17; Val. Max. 2, 5, 2.—
- II Transf.
- A In gen., an enumeration of all the days of the year, with their festivals, magistrates, events, etc., a calendar, almanac (syn.: annales, historia, res gestae, narratio, fabula): fastorum libri appellantur, in quibus totius anni fit descriptio: fasti enim dies festi sunt, Paul. ex Fest. p. 87, 19 Mull. N. cr.: ordo ipse annalium mediocriter nos retinet quasi enumeratione fastorum, Cic. Fam. 5, 12, 5: cum diem festum ludorum de fastis suis sustulissent, id. Verr. 2, 4, 67, § 151: fastos correxit (Caesar), Suet. Caes. 40: ut omne tempus ... ita in fastos referretur, id. Aug. 100; cf. id. Tib. 5.—
- B Esp.
- 1 The Fasti consulares, or registers of the higher magistrates, according to their years of service (v. Orelli, Onomast. Tullian. P. III.): quae (tempora) semel Notis condita fastis Inclusit volucris dies (i. e. fastis consularibus), Hor. C. 4, 13, 15: per titulos memoresque fastos, id. ib. 4, 14, 4; so, memores, id. ib. 3, 17, 4: tempora si fastosque velis evolvere mundi, id. S. 1, 3, 112: qui redit in fastos et virtutem aestimat annis, etc., id. Ep. 2, 1, 48: in codicillorum fastis, Cic. Att. 4, 8, 3: paginas in annalibus magistratuum fastisque percurrere, Liv. 9, 18, 12: ex fastis evellere, Cic. Sest. 14, 33: hos consules fasti ulli ferre possunt, id. Pis. 13, 30.—
- 2 Fasti Praenestini a Verrio Flacco ordinati et marmoreo parieti incisi, Suet. Gram. 17; cf. Inscr. Orell. II. p. 379 sq., and the authors there cited; v. also Anthon's Dict. of Antiq. p. 432 sq.—
- 3 Fasti, the title of a poem of Ovid, on the Roman festivals, the festival-calendar; which, however, he completed for but six months of the year.
fastus, ūs (gen. fasti, Coripp. 4, 137), m. [Sanscr. dharshati, to be bold; Gr. θρασύς, θάρσος; full form farstus],
- scornful contempt or disdain of others, haughtiness, arrogance, pride (poet., and in post-Aug. prose; syn.: fastidium, clatio, superbia, arrogantia, insolentia).
- α Sing.: tu cave nostra tuo contemnas carmina fastu, Prop. 1, 7, 25; cf.: fastus inest pulchris sequiturque superbia formam, Ov. F. 1, 419: superbo simul ac procaci fastu, Plin. 9, 35, 58, § 119: aspice primum, Quanto cum fastu, quanto molimine circum Spectemus, Hor. Ep. 2, 2, 93: tanto te in fastu negas, amice, i. e. thou withdrawest thyself with so much pride from my society, Cat. 55, 14: fastus erga patrias epulas, Tac. A. 2, 2 fin.—
- β Plur.: fastus superbi, Prop. 3 (4), 25, 15; Tib. 1, 8, 75; Ov. M. 14, 762.
fastūs, uum, m.,
- calendar; v. 1. fastus init.
1. fāstus, ūs, m. (verwandt mit fastigium), das stolz abweisende-, zurücksetzende-, schnöde od. spröde Benehmen, die stolze Kälte, stolze Verachtung, der vornehme Stolz, Hochmut, bes. als Eigenschaft des weibl. Geschlechts, die Sprödigkeit, m. subj. Genet., stirpis Achilleae fastus (Plur.), Verg.: m. obj. Genet., potentiae fastu superbior, Amm.: m. erga u. Akk., fastu erga patrias epulas, stolz verachtend, Tac. ann. 2, 2. – f. regius, Curt.: f. simul superbus ac procax, Plin.: constantis lumina fastus, beharrliche u. stolze Blicke, Prop. fastum facere alci, jmd. mit stolzer Verachtung behandeln, Petron.: noctem ac diem iuxta gratiam aut fastus ianitorum perpeti, Tac.: ponere fastus, Ov.: omnes odisse fastus, Catull.: alios legere ad fastum (nach stolzem Gelüste od. Belieben) quoscumque parentes, Hor.
2. fāstus, a, um (fās), in der Verbndg.: dies fastus, gew. Plur. dies fasti u. bl. fasti, die Tage, an denen der Prätor die drei Worte do, dico, addico sprechen oder, mit einem Worte, Recht sprechen durfte, die Gerichtstage (Ggstz. dies nefasti), Ov. fast. 1, 48. Varro LL. 6, 29 sq. u. 53. Paul. ex Fest. 93, 18. – Das Verzeichnis dieser Tage, wichtig für das ius civile u. das ganze öffentliche Leben, befand sich lange Zeit nur in den Händen der pontifices u. war daher nur den Patriziern zugänglich, bis Cn. Flavius, Schreiber des Pontifex Maximus Appius Caecus, i. J. 405 v. Chr. eine Abschrift desselben veröffentlichte, Liv. 9, 46, 5. Cic. Mur. 25. Plin. 33, 17. Val. Max. 2, 5, 2. – Aus diesem Verzeichnisse ging allmählich ein erweitertes hervor, das alle Tage des Jahres mit ihren Festen, Ereignissen (Geburten, Todesfällen usw.) enthielt, der röm. Kalender, den Cäsar verbesserte, Suet. Caes. 40: fasti publici, Treb. Poll. Gallien. 15, 2: dah. in fastos referre, Suet. Aug. 100, 3; Tib. 5. – per memores fastus, Hor. carm. 3, 17, 4 u. 4, 14, 4: fastos evolvere mundi, Hor. sat. 1, 3, 112. – Nach diesem verbesserten Kalender hat Ovid sein Fasti (Festkalender) betiteltes Gedicht abgefaßt, aber nur die ersten sechs Monate beschrieben. – Erhalten haben sich einige Exemplare dieser fasti, die sogenannten Fasti Maffeiani, abgedruckt im Corp. inscr. Lat. 12. p. 222 ff., u. die sogen. Fasti Praenestini (geordnet u. zum Teil erklärt u. zu Präneste aufgestellt von dem berühmten Grammatiker Verrius Flaccus, s. Suet. gr. 17), abgedruckt mit andern Calendariis im Corp. inscr. Lat. 12. p. 230 ff. – Verschieden von diesen fasti sind die fasti consulares od. Capitolini, ein fortlaufendes Verzeichnis der jährlichen höchsten Magistrate (d.h. der Konsuln, Diktatoren mit den Magistri Equitum u. der Zensoren), Cic. ep. 5, 12, 5; ad Att. 8, 4, 3; Sest. 14, 33. Liv. 9, 18, 12. Hor. ep. 2, 1, 48, noch erhalten u. abgedruckt im Corp. inscr. Lat. 12. p. 81 ff. Vgl. Schön in Pauly-Wissowa Realenz. 6, 2015 ff. – ➳ Akk. Plur. nach der 4. Deklin. fastus, Varro fr. bei Prisc. 6, 72. Hor. carm. 3, 17, 4 u. 4, 14, 4. Col. 9, 14, 12. Sen. de ira 1, 21, 3. Lucan. 5, 384. Sil. 2, 10. Claud. IV cons. Hon. 155: Abl. fastibus, Lucan. 10, 187.
3. fāstūs, uum, m. plur., s. 2. fāstus ➳ .
fides ecclesiae ‥ spe futurae requiei et immortalitatis antecellit omni ~ui philosophiae carnalis
~us, i. ‥ contemptus, elatio, demens, superbus ‥ velgeþungennes vel arrogantia velgelp
fasti [sic ] flatibus, superbiae flatibus,blœdum
invidie facibus succensus praesumptibili elationis ~u
deposito superbiae ~u
postposita secularis ~us ambitione
Normannico ~u Angli opprimuntur
in tanto ~u et numero ‥ illustrium sacerdotum
deformium fastidia, formosarum et generosarum ~us et superbias
asserens justum esse ‥ ut tam validus ecclesie persecutor a ~u imperii depellatur
dispositus est ‥ exercitus ad ‥ humiliandum ~um illorum
dum mulieri negatur dominandi ~us, etiam regnandi fastigium eidem denegatur
perit incendio gens fasta [? l. fausta ] fatuaor facta
1 fāstus, (13) a, um (fas) : fastus dies Ov. F. 1, 48 ; fasti dies Cic. Mur. 25, jours fastes [où lʼon pouvait rendre la justice].
2 fastŭs, (11) ūs, m. , orgueil, fierté, morgue : Prop. 1, 7, 25 ; Tac. Ann. 2, 2.
3 fāstūs, uum, m. , c. fasti : Varr. d. Prisc. Gramm. 6, 72 ; Col. Rust. 9, 14, 12 ; Sen. Ira 1, 21, 3 ; *Hor. O. 4, 14, 4.
- 1. hoogmoed, trotse minachting;
- 2. hooghartigheid.
uum, pro
Fasti, orum, dixisse Varronem, Lucanum, et aliquot alios, observatum a Prisciano l. 6. Sed et
Fastus, pro
fastidixit Hieronymus, seu quis alius, in Epist. ad Demetriadem :
Licet ediderit virilis sexus memorabiles Consulatus, et amplissimi ordinis Fastus illustris familiæ nomina frequens audierit, etc.Turtius Rufius Asterius Quintus Ex-consul Ordinarius atque Patricius in Codice MS. Juvenci :
Asteriique tui semper meminisse jubeto, Cujus ope et curis edita sunt populis. Quæ quamvis summi celebrent per sæcula Fastus, Plus tamen ad meritum est, si viget ore tuo.
fāstus (1) adj.
- fas, not forbidden; hence, with dies, a day on which the praetor's court was open, judicial day: fasti dies: fastus (dies), O.; see also fasti.
fastus (2) ūs, m
- scornful contempt, disdain, haughtiness, arrogance, pride: inest pulchris, O.: ad fastum parentīs Optare sibi, ambition, H.: Stirpis Achilleae fastūs tulimus, V.: regius, Cu.: erga patrias epulas, Ta.: tanto te in fastu negas, Ct.: omnīs odit fastūs, Tb.
(fāstus, ūs) (3) m
- , see fasti.