About Report a problem

Menu

insurgere

insurgere [CL] 1 to lift or raise oneself, rise. insurrexerunt contrarii venti in classem G. Mon. V 16; s1110 cometa ‥ ab oriente ~ens (v. firmamentum 3a); ventorum flabra ‥ ~ere R. Cold. Cuthb. 75 (v. debacchari d); si aliquis dicat vipere adultera, ad morsum ~it Quaest. Salern. N 28. 2 (of circumstance, event, etc.) to arise, occur, happen. b (impers.) to follow (as a result of circumstance, etc.). Anselm V 325 (v. exercere 7a); cum majores cause ~ebant, referebant eos ad alios majores justiciarios (Leg. Ed.) GAS 652 (cf. (Leg. Ed. retr.) ib.: erumpebant); cum ‥ bella ‥ ~ebant Dial. Scac. I 11A (v. Danegeldum); 1283 si propter arrestacionem vel seisiacionem ‥ ~at [questio] RGasc II 207; ex quibus jam ~it questio utrum ‥ Upton 35.  b 1309 ex quibus insurgit quod ‥ Reg. Cant. II 1126. 3 to rise (of passion, feeling, or sim.). b (w. pers. as subj.) to stir, rise (in anger). Pull. Sent. 755B (v. 2 era 1b); hoc fruitur vulpes insurgunt tedia corvo Walt. Angl. Fab. 15. 7.  b nec vero rex commotus est; quod miraculo scientie ipsius captus adversus magistrum nec dicto ~ere vellet W. Malm. GP V 240 p. 392; J. Sal. Pol. 537B (v. emendicare a). 4 to rouse oneself, exert oneself, be active. deficiunt inanes conatus. ~unt, impellunt, insudant, et lapis instar scopuli manet immotus Gosc. Transl. Mild. 13; in puericia ‥ immoderatus erat et ad omne opus ut reliquis fratribus fortior videretur, toto nisu ~ebat Ord. Vit. III 9 p. 111; virtutes confortative ~unt contra morbum Quaest. Salern. P 58. 5 to rise in revolt or rebellion, rise up (against). b (pr. ppl. as sb. m.) rebel, insurgent. c1212 tanquam cuculus alter mordaciter et voraciter ~it in nutritorem suum Gir. Ep. 5 p. 202; per totam Hibernienses insulam unanimiter insurrexerunt Id. TH III 42; si ‥ inimici nostri ‥ insurrexerint in nos Pat 205; 1382 proditorie de novo insurrexit ‥ congregando sibi novem socios ignotos ad ~endum contra legienciam [ed.: sic] suam SessPCambs 51; 1450 insurrexerunt ad carceres ‥ regis infringendos MunAcOx 602.  b s1381 fuerunt muri terrestres ‥ destructi et ad solum redacti, et magne porte ‥ ablate per communes civitatis ~entes Mem. York II 69; 1384 idem Johannes est communis ~ens contra dominum regem et ministros suos Proc. J. P. 390. 6 to make an assault (on), attack. b (pr. ppl. as sb. m.) attacker. ille ‥ bellicosae artis non expers ‥ statim ut sonitus latronum audivit, priusquam videret, ~ens acriter in eos ‥ Asser Alf. 97; cumque ‥ flumine ‥ transmisso ‥ emersissent inque unum constipati globum in adversarios insurrexissent G. Steph. 71; 1253 in quem malefactores insurrexerunt de nocte Rec. Leic. I 42; rex Anglie ‥ non ausus versus Scociam ~ere Fordun Cont. VIII 78.  b audaciores ‥ ~entes ceteri ex altera parte incumbunt stragemque facere contendunt G. Mon. I 15; superiores estis et ~entes jaculis et lapidibus repellere potestis Ord. Vit. XI 26 p. 254. 7 (trans.) to raise (troops). s1189 (v. demerere 2d).

Saved

Recent