legitimus
legitimus, fixed by law, according to law, lawful, legal, legitimate
- I Lit.
- A Adj.: dies is erat legitimus comitiis habendis, Cic. Verr. 2, 2, 52, § 128: legitimum imperium habere, id. Phil. 11, 10, 26: potestas, id. Tusc. 1, 30, 74: scriptum, id. Inv. 2, 43, 125: controversiae legitimae et civiles, which come under and are settled by the laws, id. Or. 34, 120: justus et legitimus hostis, a lawful adversary, as distinguished from pirates and other outlaws, id. Off. 3, 29, 109: aetas legitima ad petendam aedilitatem, Liv. 25, 2: horae, allowed by law (for transacting any business), Cic. Verr. 2, 1, 9, § 25: impedimentum, a legal impediment, id. Agr. 2, 9, 24: poena, Suet. Claud. 14: crimen, laid down in the laws, Dig. 47, 20, 3: filius (opp. nothus), legitimate, Quint. 3, 6, 72; 5, 14, 16; Mos. et Rom. Leg. Coll. 6, 4, 3: matrimonia, ib. 6, 4, 2: conjux, Ov. M. 10, 437: legitimis pactam junctamque tabellis amare, Juv. 6, 200.—
- B Subst.: lēgĭtĭma, ōrum, n., usages prescribed by law, precepts (very rare): legitimis quibusdam confectis, Nep. Phoc. 4, 2: custodite legitima mea, precepts, statutes, Vulg. Lev. 18, 26; also in sing.: legitimum sempiternum erit, id. Exod. 28, 43.—
- II Transf., in gen.
- A l. q. legalis, of or belonging to the law, legal (post-Aug.): quaestiones, Quint. 3, 6, 72; 7, 3, 13: verba, Gell. 11, 1, 4: scientia, Just. Inst. prooem. § 4: actio injuriarum, Mos. et Rom. Leg. Coll. 2, 5, 5: judicia, Gai. Inst. 4, 103 sq.—
- B Right, just, proper, appropriate (class.): numerus, Cic. Verr. 2, 5, 22, 57: in omnibus meis epistolis, legitima quaedam est accessio commendationis tuae, id. Fam. 7, 6, 1: illa oratorum propria et quasi legitima tractavit, ut delectaret, ut moveret, ut augeret, etc., id. Brut. 21, 82: poëma facere, Hor. Ep. 2, 2, 109: sonus, id. A. P. 274: insania, Plin. 21, 31, 105, § 178: verba, Ov. F. 2, 527: partus, right, regular, Plin. 8, 43, 64, § 168; cf.: spectavit studiosissime pugiles, non legitimos et ordinarios modo, sed et catervarios, etc., Suet. Aug. 45: olus, Plin. 22, 22, 38, § 80.—In neutr.: legitimum est, with a subject-clause, it is right, proper, suitable (post-Aug.): fistulas denum pedum longitudinis esse, legitimum est, Plin. 31, 6, 31, § 58; 33, 3, 20, § 64: seruntur lactucae anno toto: legitimum tamen, a bruma semen jacere, but the proper way is, id. 19, 8, 39, § 130.—Hence, adv.: lēgĭtĭmē.
- 1 According to law, lawfully, legally, legitimately: is qui legitime procurator dicitur, Cic. Caecin. 20, 57: juste et legitime imperanti, id. Off. 1, 4, 13: non nisi legitime vult nubere, Juv. 10, 338.—
- 2 Transf., duly, properly: faex legitime cocta, Plin. 23, 2, 31, § 64: studere, Tac. Or. 32: legitime fixis tabellis, Juv. 12, 100.
primus occurrit nobis Samuel jussu Dei ~i regni stabilitor
miror, cur pueri vestri annum ~um a mense Septembrio incipere velint
gomor ~um(v.
item alias [expensas ] ~a vice, viz. circa festum S. Andree ‥ pro justiciariis itinerantibus
ex ‥ ~a deposicione(v. 1
corria ‥ ~a secundum formam statuti(v.
si enim necessitas cogit famis, non nocet, quoniam aliud est ~um, aliud quod necessitas cogit
ad docendum homines ‥ ~a Dei terrae illius, sc. legem Moysis
[annum ] legitimum quo utuntur in ~is
ergo ~um sabati non est temporale, sed omnibus et ubique semper tenendum
ne ‥ Sarabaitae vel ferae potius quam monachi aut homines viderentur ~i [AS: ]æwlice
uxor sua sive liberi aut parentes aut ~i homines ejus eam [(pecuniam ] pro anima ejus dividant
legittimos accusatores
habeat testes, sc. legittimum Christianum et legittimum Judeum
~o denuntiatore cessante(v.
non admittatur deinceps in ~um testimonium(
qua [carta ] ille sub silentio lecta, voce quantum potuit exaltata dixit non esse ~am, nec que deberet in tanto ‥ conventu recitari
appellacionem ~am
per ~a documenta
exceptionem ~am(v.
causa sit ~a(v. 2
ex ~a causa
~a causa emergente
legittime etatis
custodiam heredis ‥ ante etatem ~am
usque ad legittimam etatem Galfridi filii et heredis
dum infra etatem exstiterat, usque ad ejus ~am etatem
usque ad plenam et ~am etatem ‥ heredis
~a uxore ‥ depulsa
non ex intimo cordis ‥ ~o ‥ conubio
~um conjugium
ut ‥ ~a jugalitatis fecunditas ‥ squalescat
~as uxores
in legittima viduitate sua
de legittimo matrimonio procreatum
naturali ejusdem filio et quanquam non ~o in sua tamen gente pervalido
annon legitimus est iste filius
quendam scolarem liberum utique et ~um ‥ vobis duximus offerendum
sine ~is vel ~o(v. 1
~ae hereditatis jure
~us heres(v.
heres ‥ ~us
ut duos imperatores ~os ‥ pelleret
non esse eum ~um pastorem ‥ Christianum
~us rex Victred
Gastoni ‥ super possessione ‥ predictorum, secundum foros et consuetudines parcium illarum, faciatis justicia complementum, ordinato tamen pro nobis aliquo ~o defensore
titulum suum ~um esse
ipsa est terra de qua legis lator ad gentem ~am dicit “Dominus Deus tuus ‥”
sacerdotes ‥ ecclesiasticos ‥ gradus ‥ nec ‥ ~is moribus illustrantes
potest ad opera ~a recipi
dum ‥ Katerina in sua pura viduetate et ~a potestate exstiterat
isti sunt specialiter ~i grammaticorum pedes
verba ‥ acuto accentu pronuntiari ~a grammaticorum suadet regula
super ~os pedes
sonus sub uno tempore [acceptus ] potest dici sonus acceptus sub tempore non minimo, non maximo, sed medio legittimo breviter sumpto
ordo ~us dictionum
ecclesia ‥ hereditariam ~ae aeternitatis sobolem casto verbi fecundat semine
nequaquam ‥ bene armatus esse poterit ‥ nec proprie dici poterit miles ~us, quia adhuc erit imperfectus
propter ~um impedimentum
- 1. wettig, wettelijk, wetmatig, door de wet bepaald [liberi uit een wettig huwelijk; coniunx; dies; potestas; controversia; hora]; — subst. lēgitima, ōrum n wettelijke formaliteiten, bepalingen;
- 2. regulier, passend, juist [poëma; vox; verba]; onpers. (Plin. Min.) legitimum est het is terecht, het hoort zo;
- 3. (postklass.) met recht zo genoemd, echt [gladiatores];
- 4. betrekking hebbend op de wet [verba].
合律例者。— filius 正室之子。Dies legitimus 合律之日。Legitima verba 照律例之文。Aetas legitima 所當之歲。
Suggest a Translation
See an image
Hoc prospeximus ut intra 18. annos non sit Legitimus homo ad res suas alienandas, etc.
Vendidi... proSuspicor legendum esse,lxiv. sol. Tur. quos a prædictis Religiosis viris legitimis præ manibus recepi.
Quos a prædictis Religiosis viris Legitimos... recepi.
Electi sunt quatuor Legitimi viri communi assensu, qui omnia hæc, quæ prædicta sunt, recordati sunt, et se illa verissime recordatos fuisse super sanctum Evangelium juraverunt.Ubi
Legitimiviri, iidem videntur qui alibi
Boni hominesappellantur. Vide in hac voce.
Tradidit eadem matrona... suum servientem Herimannum, ea ratione ut ipse cum omni sua posteritate Legitimorum servientium uteretur jure.
- lex, fixed by law, according to law, lawful, legal, legitimate: dies comitiis habendis: potestas: ad petendum aetas, of eligibility, L.: horae, allowed by law: coniunx, O.: Legitimis pactam iunctamque tabellis amare, Iu.—Plurn. as subst: legitimis quibusdam confectis, legal formalities, N.—Of the law, relating to law, legal: controversiae: impedimentum.—Regular, right, just, proper, appropriate: numerus: poëma, H.: verba, O.: hostis, regular(opp. pirates).
-
…consules legibus ambitus interrogati poenas dederant. Post paulo Catilina pecuniarum repetundarum reus prohibitus erat consulatum petere, quod intra legitumos dies profiteri nequiverat. Erat eodem tempore Cn. Piso, adulescens nobilis, summae audaciae, egens, factiosus…
Sallust, Catilina
-
…, ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant magisque dandis quam accipiundis beneficiis amicitias parabant. Imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. Delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae…
Sallust, Catilina
-
…ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus eo fuisse contentum, quod omnibus civibus pateret. latum ab x tribunis plebis contradicentibus inimicis, Catone…
Julius Caesar, Civil War
-
…denique necessitate inscitia casu. nam quae motu animi et perturbatione facta sine ratione sunt, ea defensiones contra crimen legitimis iudiciis non habent, in liberis disceptationibus habere possunt. Hoc in genere, in quo quale sit quaeritur ,…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…Syria Dolabellam qua lege, quo iure eo quod Iuppiter ipse sanxit, ut omnia quae rei publicae salutaria essent legitima et iusta haberentur. est enim lex nihil aliud nisi recta et a numine deorum tracta ratio, imperans honesta…
Cicero, Philippicae
-
…; id enim consili mihi profecto taciti dabitis quod egomet mihi necessario capiendum intellego. si utar ad dicendum meo legitimo tempore, mei laboris industriae diligentiaeque capiam fructum, et hac accusatione perficiam ut nemo umquam post hominum memoriam paratior…
Cicero, in Verrem
-
…ea est quam propter eximium splendorem ut iudicem unum vereri debeamus, perinde ac si in hanc formulam omnia iudicia legitima, omnia arbitria honoraria, omnia officia domestica conclusa et comprehensa sint, perinde dicemus. illa superior fuit oratio…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…ferat molestius me tunc tacuisse an nunc dicere. hic tu fortasse eris diligens ne quam ego horam de meis legitimis horis remittam ; nisi omni tempore quod mihi lege concessum est abusus ero, querere, deum atque hominum fidem…
Cicero, in Verrem
-
…méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…testem habuerit Roscius, nolo vincat. pecunia tibi debebatur certa, quae nunc petitur per iudicem, in qua legitimae partis sponsio facta est. hic tu si amplius HS nummo petisti, quam tibi debitum est, causam perdidisti…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo