mortalitas
mortalitas, subjection to death, mortality
- I Lit. (rare but class.): omne, quod ortum sit, mortalitas consequitur, * Cic. N. D. 1, 10, 26: metu meae mortalitatis, Quint. 6 praef. § 2: mortalitatem explere, i. e. to die, Tac. A. 6, 50: rex mortalitate interceptus, by death, Plin. Ep. 10, 50, 4: mariti, Dig. 23, 4, 2.—Of abstract things: tofus aedificiis inutilis est mortalitate, mollitia, perishableness, Plin. 36, 22, 48, § 166.—
- II Transf., concr., mortals, mankind (post-Aug.), Plin. 2, 7, 5, § 15: tristem de mortalitate ferre sententiam, Curt. 5, 5, 17: contra fortunam non satis cauta mortalitas est, mankind, Curt. 8, 4, 24; 9, 3, 7; 10, 5, 36 al.: ad erudiendam mortalitatem, Lact. 4, 25, 1.
purpureo flore rubescit et numquam defectu dirae ~atis marcescit
igitur qui in hac ~ate Deum laudare student, in felicitate perpetua cum psalmista cantare habent
humana fragilitas ‥ jacet pressa ‥ gravedine ~atis
~as ‥ nostra, qua rex glorie usque ad mortem et sepulturam carnis sue indui dignatus est
sicut medico eventus ~atis imputari non debet
nec ~as nec casus fortuitus liberat dejectorem
multas Brittaniae provincias ~as saeva corripiebat
primo ‥ anno ordinationis suae tanta mortalita [sic ] facta est in Ecclesia Christi ut de tota congregatione ‥ remanerent quinque
qua [sc. agricultura ] fatiscente fames e vestigio; ea quoque invalescente ~as hominum subsecuta
‘sub pondere lapsus’ subite pestilentie ‥ ex illa ‥ ~ate solus fertur evasisse Ruanus
ex hiis [cadaveribus ] venit vapor pestilentialis ‥ et ex hoc accidit ~as
petit allocanciam de x s. de talliagio celerarii termino Michaelis hoc anno ‥ de diversis tenementis nativorum existentibus in manu domini causa ~atis accidentis anno precedente
post ~atem communem hominum nuper in Anglia contingentem
- 1. sterfelijkheid, vergankelijkheid;
- 2. (poët.; postklass.) tijdelijkheid, eindigheid; ➤ mortalitatem explere het tijdelijke ruilen voor het eeuwige;
- 3. (postklass.) menselijke zwakte, gebrekkigheid;
- 4. (meton.) (postklass.) (a) mensheid, de mensen; (b) dood; ➤ intercepto rege mortalitate.
Mortalitas animalium, in Capitul. 2. ann. 810. et in Epist. Ludovici Pii ann. 828. etc. Anastasius in Benedicto PP. :
Et dum cognovisset piissimus Imperator, quia Roma periclitaretur fame etDitmarus lib. 2 :Mortalitate , misit in Ægyptum.
SævaUtuntur S. Cyprianus lib. de Mortalitate, lex penult. D. de Vi et vi arm. (43, 16.) lex 6. de Offic. Præs. (1. 18.) etc. Gregorius M. in Sacramentario, etc.Mortalitas Imperatoris exercitum subsequitur.
Mortalagium. Vide in hac voce.
Petit ab ipso Silvacanæ monasterio quartam decimæ et tertiamMortalitatis ecclesiarum S. Johannis de Valleboneta et S. Mariæ de Goro.
Et fuit maximum prœlium quadam nocte inter eos et Bononienses.... et fuit maxima Mortalitas hominum peditum et militum.Occurrit iterum col. 1127. Vide Mortarium 3.
Mortaudat, Prov. clades. Vide mox Mortarium 3.
- mortalis, subjection to death, mortality: omne mortalitas consequatur: mortalitatem explere, i. e. die, Ta.—Mortals, mankind: contra fortunam non satis cauta, Cu.
-
…, addet ; quid aliud est maius quod velis sumere Sin autem supra aetatem, supra consuetudinem, supra etiam mortalitatem tuam tibi sunt omnia tributa, cur aut ut ingratum crudeliter aut ut immemorem benefici tui scelerate circumscribis senatum Quo…
Cicero, Epistula ad Octavianum
-
…possit, cum praesertim deum non modo aliqua sed pulcherrima specie deceat esse, aut non omne quod ortum sit mortalitas consequatur. Inde Anaxagoras, qui accepit ab Anaximene disciplinam, primus omnium rerum discriptionem et modum mentis infinitae vi…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…tonstrinarum officinis. laminitanae ex hispania citeriore in eo genere praecipuae. e reliqua multitudine lapidum tofus aedificiis inutilis est mortalitate, mollitia. quaedam tamen loca non alium habent, sicuti carthago in africa. exestur halitu maris, friatur…
Pliny the Elder, Natural History
-
…dei, ex quo pars et in hoc pectus mortale defluxit. Quod numquam magis divinum est, quam ubi mortalitatem suam cogitat et scit in hoc natum hominem, ut vita defungeretur, nec domum esse hoc corpus, sed…
Seneca, Ad Lucilium Epistulae Morales
-
…voluntatumque nostrarum exorsa interdum alio quam quo contendebant exitu terminans, multiplices actus permutando convolvit. Eademque necessitatis insolubili retinaculo mortalitatis vinciens fastus, tumentes in cassum, et incrementorum detrimentorumque momenta versabilis librans ut novit, nunc erectas eminentium cervices…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…eius in sinu tuo defleam, si tamen fas est aut flere aut omnino mortem vocare, qua tanti viri mortalitas magis finita quam vita est. Vivit enim vivetque semper, atque etiam latius in memoria hominum et sermone versabitur…
Pliny the Younger, Letters
-
…convertit in se, maxime regis minus iam cupiditatibus suis imperantis inter obsequia fortunae, contra quam non satis cauta mortalitas est. Itaque ille, qui uxorem Darei, qui duas filias virgines, quibus forma praeter Roxanen conparari nulla…
Curtius Rufus, Quintus, Historiae Alexandri Magni
-
…protexit Vitae quoque finem eundem illi quem gloriae statuit expectavere eum fata, dum Oriente perdomito aditoque Oceano, quidquid mortalitas capiebat, inpleret. Huic regi ducique successor quaerebatur, sed maior moles erat, quam ut unus subire eam…
Curtius Rufus, Quintus, Historiae Alexandri Magni
-
…eadem naturae benignitas exigentis ab ferro ipso poenas robigine eademque providentia nihil in rebus mortalius facientis quam quod esset infestissimum mortalitati. ferri metalla ubique propemodum reperiuntur, quippe etiam insula italiae ilva gignente, minimaque difficultate adgnoscuntur colore ipso terrae…
Pliny the Elder, Natural History
-
…pavente quo in metu fuisse stesichori et pindari vatum sublimia ora palam est deliquio solis aut in luna veneficia arguente mortalitate et ob id crepitu dissono auxiliante quo pavore ignarus causae nicias atheniensium imperator veritus classem portu educere opes eorum adflixit…
Pliny the Elder, Natural History