muto
muto, to move, move away, remove; change
muto2, the penis
BWL
one letter had changed the man completely
he escaped after changing his horse
Frieze-Dennison Vergil
Could not find mutabam in Logeion dictionaries.
mutabam Verb: imperfect active indicative 1st singular of muto
- I Prop., to move, to move away or from its place, to move to a place (rare): neque se luna quoquam mutat, does not move, does not budge, Plaut. Am. 1, 1, 117 (269): illa tamen se Non habitu mutatve loco, does not quit her dress or her dwelling, Hor. S. 2, 7, 64: ne quis invitus civitate mutetur, be forced to leave, be driven from, Cic. Balb. 13, 30: hinc dum muter, if I can only get away from here, Ov. Tr. 5, 2, 73.—
- II Transf.
- A Of change in the thing spoken of itself.
- 1 In gen.
- a Act., to alter, change a thing (freq. and class.; cf. vario): sententiam mutare numquam, Cic. Mur. 29, 61: ego rogatus mutavi consilium meum. id. Fam. 4, 4, 4: consuetudinem dicendi, id. Brut. 91, 314: mentes vestras voluntatesque, id. Prov. Cons. 10, 25: cum testamentum mutare cuperet, id. Clu. 11, 31: propositum, Petr. 116, 4: ne haec mutet fidem, Plaut. Mil. 4, 1, 36 (982): nequeo exorare ut me maneat et cum illo ut mutet fidem, Ter. Phorm. 512: tabulas, to alter one's will, Juv. 14, 55.—Absol.: natura nescia mutari, incapable of change, Juv. 13, 240. —With ob: mutatum jus ob unius feneratoris libidinem, Liv. 8, 28, 1: facilem mutatu gentem, Tac. A. 14, 23.—With ad: gubernatori ad incursus tempestatum ... ratio mutanda est, Quint. 10, 7, 3: ad singulas paene distinctiones vultus mutandus est, id. 11, 3, 47.—With Gr. acc.: mutata suos flumina cursus, Verg. E. 8, 4: negat quicquam ex Latinā ratione mutandum, Quint. 1, 5, 89.—With cum: cum illo fidem, Ter. Phorm. 512 supra; more freq. cum aliquā re, to change with or under the influence of a thing: facies locorum cum ventis simul mutatur, Sall. J. 78, 3: qui cum fortunā non animum mutāsset, Vell. 2, 82, 2: quarum uvarum vini jucunditas cum regione mutatur, Col. 3, 2, 16; Ambros. in Abrah. 2, 10, 68.—With in and acc.: bona facile mutantur in pejus, Quint. 1, 1, 5.—With ex: nisi forte non ex Graeco mutantes, etc., Quint. 3, 4, 14: ex feminis mutari in mares, Plin. 7, 4, 3, § 36. —With de: de uxore nihil mutat, Ter. And. 949.—With ab: quantum mutatus ab illo Hectore, Verg. A. 2, 274: longe mutatus ab illo Sampsone, qui, etc., Ambros. Spir. Sanc. 2, prol. § 13.—Non mutat, with rel.-clause, it makes no difference: nec mutat confestim, an interjecto tempore, fidem suam adstrinxerunt, Pap. Dig. 46, 1, 52, § 2. —With abl. instrum. (poet.): ut silvae foliis pronos mutantur in annos, Hor. A. P. 60.—
- b Neutr., = mutari, to alter, change: quantum mores mutaverint argumentum, Liv. 39, 51, 10: postquam mutabat aestus, Tac. A. 2, 23; 12, 20: annona ex ante convectā copiā nihil mutavit, Liv. 5, 13, 1: mox in superbiam mutans, Tac. A. 12, 29: adeo animi mutaverant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium ... faceret, Liv. 9, 12, 3: tantum mutāsse fortunam, ut, etc., id. 29, 3, 10; 39, 51, 10.—
- β To differ, be different: pastiones hiberno ac verno tempore hoc mutant, Varr. R. R. 2, 2, 12: quantum mutare a Menandro Caecilius visus est, Gell. 2, 23, 7.—
- γ Of style, to vary: an ego ... poetis, et maxime tragicis concederem, ut ne omnibus locis eādem contentione uterentur, crebroque mutarent? etc., Cic. Or. 31, 109.—
- 2 In partic.
- a To change the color of, to color, dye (cf.: inficio, imbuo): aries jam suave rubenti Murice, jam croceo mutabit vellera luto, Verg. E. 4, 44: nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt, Quint. 1, 1, 5.—
- b To change for the better, make better, to improve: placet tibi factum, Micio? Mi.: non, si queam mutare, Ter. Ad. 737.—
- c To change for the worse; pass., of wine, to spoil, turn, etc.: ac, nisi mutatum, parcit defundere vinum, Hor. S. 2, 2, 58: melle mutatum (sc. balsamum), adulterated, Plin. 12, 25, 54, § 122.—
- B Of change in its relation to other things, etc.
- 1 In gen., to change one thing, etc., for another: mutatis ad celeritatem jumentis, Caes. B. C. 3, 11: vestimenta mutanti tunica ardere visa est, Suet. Tib. 14: calceos et vestimenta, Cic. Mil. 10, 28.—Esp. freq.: mutare vestem, to change one's dress: An. Muta vestem. Ch. Ubi mutem? ... An. Eamus ad me. Ibi proximum'st ubi mutes, Ter. Eun. 609 sqq.: mutando nunc vestem, nunc tegumenta capitis, Liv. 22, 1, 3; Sen. Ep. 18, 2.—Esp., to put on the garb of mourning, of humility, etc.: pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti millia vestem mutaverunt, Cic. post Red. ad Quir. 3, 8: non modo ut vestem mutaret, aut supplex prensaret homines, sed, etc., Liv. 2, 61; 8, 37, 9; Cic. Sest. 11, 26; Hor. C. 1, 35, 23.—
- 2 Esp.
- a Mutata verba, i. e. figurative: mutata (verba), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliquā consequenti, Cic. Or. 27, 92.—
- b Of style, to vary, alter: reliquum est ut dicas de conversā oratione atque mutatā, Cic. Part. Or. 7, 23: genus eloquendi ... mutatum, id. ib. 5, 16.—
- c Of one's assertion or promise: quod dixi semel, hau mutabo, will not break my word, Plaut. Bacch. 5, 2, 90 (1209).—
- d Of place, to change, shift, alter: locum ex loco mutans (sc. typhon) rapidā vertigine, Plin. 2, 48, 49, § 132; cf.: quod nec injussu populi mutari finibus posset, to be removed, Liv. 5, 46, 11: exsules sunt, etiam si solum non mutārunt, i.e. gone into exile, Cic. Par. 4, 31: jussa pars mutare Lares et urbem Sospite cursu, Hor. C. S. 39.—
- C Of common or reciprocal relations, to interchange, exchange.—With cum: cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare, Cic. Verr. 2, 3, 8, § 19: ut vestem cum illo mutem, Ter. Eun. 572: ne cujus suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent, Liv. 21, 45, 6.—With pro: C. Hostilio pro Etruriā Tarentum mutaverant (sonatus) provinciam, pro Tarento Capuam mutaverunt, Liv. 27, 35, 14: non debere eum incerta pro certis mutare, Sall. J. 83, 1: mutatos pro Macedonibus Romanos dominos, Liv. 34, 49, 6.—With abl. of that for which the exchange, etc., is made: quid terras alio calentes Sole mutamus (patriā), Hor. C. 2, 16, 19: victoriae possessionem incertā pace mutāsse, Liv. 9, 12, 2; also with abl. of that given in exchange, etc.: victrice patriā victam mutari, id. 5, 30, 3.—So esp. of trading, etc., to exchange, barter, sell, etc.: coepit captivos conmercari Aleos, si quem reperire possit, qui mutet suum, Plaut. Capt. prol. 28; cf.: homines captivos conmercatur, si queat Aliquem invenire, suum qui mutet filium, id. ib. 1, 1, 33 (101); 1, 2, 68 (177): hic mutat merces surgente a sole, etc., Hor. S. 1, 4, 29: mutandi copia, Sall. J. 18, 5.—With abl.: uvam Furtivā mutat strigili, Hor. S. 2, 7, 109: suburbanis lactens porcus aere mutandus est, Col. 7, 9, 4: caetera reponantur, vel aere mutentur, id. 8, 5, 4: aere mutandi sunt (sc. apri), id. 9, 1, 7: quamvis Milesia magno Vellera mutentur, Verg. G. 3, 307; so with cum and pers. with whom the exchange is made: eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio, Sall. J. 44, 5.—With inter: mutare res inter se instituerant, Sall. J. 18, 9.—
- D To forsake, abandon, leave: mutare, derelinquere, Non. p. 351, 1: expertum jam principem anxii mutabant, Tac. H. 3, 44: mihi non persuadetur ... mutem meos, Lucil. ap. Non. 351, 3: mutataque sidera pondus Quaesivere suum, i. e. forsaken or abandoned by the gods, Petr. poët. 124, 264.
- —Hence, mūtā-tus, a, um, P. a., changed, i.e. different, successive: quae (facies) mutatis inducitur atque fovetur Tot medicaminibus, Juv. 6, 472.
I tr., ¶ 1 déplacer : neque se luna quoquam mutat Pl. Amph. 274, et la lune ne se déplace nulle part ; civitate mutari Cic. Balbo 30, être changé de cité [devenir citoyen dʼune autre patrie], cf. Cic. Rab. Post. 25 ; Phil. 1, 17 ¶ 2 changer, modifier : sententiam Cic. Mur. 61 ; consilium Cic. Fam. 4, 4, 4 ; consuetudinem dicendi Cic. Br. 314, changer son opinion, sa résolution, ses habitudes de parler [comme orateur] ; mentem alicujus Cic. Prov. 25, modifier les idées de qqn ; simulacrum locum tantum hominesque mutarat Cic. Verr. 2, 4, 72, la statue avait changé dʼemplacement seulement et dʼadorateurs || facies locorum cum ventis simul mutatur Sall. J. 78, 3, lʼaspect des lieux change en même temps que les vents ; cum fortuna animum mutare Vell. 2, 82, 2, changer de disposition dʼesprit avec la fortune ; mutare ad... Quint. 10, 7, 3, changer selon... = adapter à || [pass.] : mutari in pejus Quint. 1, 1, 5, se modifier dans un sens plus mauvais ; ex feminis mutari in mares Plin. 7, 36, de femmes se changer en hommes ; mutatis animis ad misericordiam Liv. 24, 26, 14, les cœurs sʼétant tournés à la pitié par un revirement ; quantum mutatus ab illo Hectore Virg. En. 2, 274, combien différent de cet autre Hector ; silvæ foliis mutantur Hor. P. 60, les bois changent de feuilles ; vinum mutatum Hor. S. 2, 2, 58, vin tourné ; mutata verba Cic. Or. 92, métonymie ; oratio mutata Cic. Part. 23, style varié, cf. Cic. Part. 16 ¶ 3 changer, échanger, remplacer par échange : calceos et vestimenta Cic. Mil. 28, changer de chaussures et de vêtements ; mutatis ad celeritatem jumentis Cæs. C. 3, 11, 1, ayant changé de chevaux pour aller plus vite || vestem mutare Cic. Quir. 8, prendre des habits de deuil, cf. Cic. Sest. 26 ; Liv. 2, 61, 5 ; 8, 37, 9 ; solum Cic. Par. 31, aller en exil || rem cum aliqua re Cic. Verr. 2, 3, 19, changer qqch. contre qqch. ; rem cum aliquo Ter. Eun. 572, échanger qqch. avec qqn ; rem pro aliqua re Sall. J. 83, 1 ; Liv. 27, 35, 14, échanger une chose contre une autre ; victoriæ possessionem incerta pace Liv. 9, 12, 2, changer une victoire assurée contre une paix incertaine, cf. Liv. 5, 30, 3 || prendre en échange : uvam furtiva strigili Hor. S. 2, 7, 110, prendre une grappe de raisin en échange dʼun racloir volé, cf. Hor. O. 1, 16, 26 ; 1, 29, 15 || échange des marchandises [trafic, commerce] : Virg. B. 4, 39 ; Hor. S. 1, 4, 29 ; mutandi copia Sall. J. 18, 5, faculté de faire des échanges, cf. Sall. J. 44, 5 ¶ 4 changer, abandonner (v. Non. p. 351, 1 ) : principem Tac. H. 3, 44, changer de prince, lui donner un successeur.
II intr., ¶ 1 se changer, changer : mores mutaverunt Liv. 39, 51, 10, les mœurs ont changé, cf. Liv. 9, 12, 3 ; 29, 3, 10 ; 39, 51, 10 ; Tac. Ann. 2, 23 ; 12, 20 ; in superbiam mutans Tac. Ann. 12, 29, se modifiant dans le sens de lʼorgueil, devenant orgueilleux ¶ 2 différer : pastiones hoc mutant, quod Varro R. 2, 2, 12, les pâtures diffèrent en ceci que ; a Menandro mutare Gell. 2, 23, 7, dégénérer de Ménandre.
➳ inf. pass. mutarier Pl. Men. 74, etc. ; Lucr. 1, 802.
- 1. doen veranderen van plaats [alqm in locum vacuum naar een onbewoonde plek; arbores verplanten]; — pass. en se ~ weggaan, zich verwijderen; ➤ hinc dum muter als ik hier maar weg kom;
- 2. wisselen, omwisselen, verwisselen, verruilen, inwisselen (met, voor: abl.; pro) [patriam; terram naar een ander land vertrekken; locum, solum in ballingschap gaan; vestem, vestimenta zich verkleden of rouwkleding aandoen; res inter se ruilhandel drijven; merces; orationem, genus sermonis van stijl wisselen; personam zijn masker afwerpen = zijn ware aard tonen; exilio urbem; vitam mercede opgeven voor; pro Macedonibus Romanos dominos]; ➤ magno mutari veel waard zijn, duur zijn;
- 3. veranderen [sententiam; consilium; colorem gelaatskleur; vellera luto verven; cultum van leefgewoonte veranderen; iter een andere weg inslaan; fidem zijn woord breken]; ➤ nec nunc muto ik blijf erbij, ik heb er geen spijt van; cibus mutatur et concoquitur verandert (in de maag) van vorm en wordt verteerd; mutata suos flumina cursus rivieren die hun loop verlegd hebben; — intr. en pass. veranderen, omslaan; (m. in m. acc.) overgaan in; ➤ voluntas, fortuna mutata est; annona nihil mutavit de prijs bleef gelijk; mores mutant; aestus mutabat;
- 4. van gedaante doen veranderen [socios Ulixis]; ➤ mutari in alitem; mutatus ab illo verschillend van;
- 5. anders stemmen [animos ad misericordiam];
- 6. ten goede veranderen [valetudinem]; verbeteren;
- 7. ten slechte veranderen, bederven; ➤ vinum mutatum (Hor.) zuur geworden, beschimmelde wijn.
更改。換。更移。更易。更替。替換。— nuptias 廢弛婚配。— fidem 不如約。騙人。— caelum 赴遠路。— sojum 搬到遠方。 發配。— vestem 穿孝服。換衣。— aliquid aere 賣物。— merces 買賣。— jumenta 沿站替馬。換騾。— orationem 變換筆法。— vellera luto 以羊毛染紅。— consilium 改意。— quadrata rotundis (abl.) 以方物換圓者。Haud muto factum 吾不退悔。Mutari in marem 變男。變牡。Mutata in pejorem partem sunt omnia 各事變壞。Neque de equitum centuriis quicquam mutavit 于馬隊無所更改。Ea mutat cum mercatoribus vino advectitio et aliis talibus 以此物间客商換入之酒等物。Non debet certa pro incertis mutare 捨定者趨不定者不可也。Fortuna mutavit 造化變。Nihil mutavit fortuna te ipso 汝造化毫不易。
Suggest a Translation
See an image
Mouton:
Tria capita, equi, hirci et(Inv. card. Barbo ex transcript. Müntz 1457.)Mutonis simul, in agathe.
- moveo.—Of motion, to move, move away, remove: se Non habitu mutatve loco, quit her dress or her dwelling, H.: coactus civitate mutari, be forced to leave: hinc dum muter, if I can only get away, O.: haec mutata, transplanted, V.—Of alteration, to alter, change, transform, vary, modify: sententiam paucis mutatis rebus sequi, with trifling modifications, Cs.: consilium meum: consuetudinem dicendi: testamentum: tabulas, one's will, Iu.: cum illo ut mutet fidem, T.: natura nescia mutari, incapable of change, Iu.: Mutati fremunt venti, shifted, V.: faciem mutatus, transformed in appearance, V.: facies locorum cum ventis simul mutatur, S.: mutatis ad misericordiam animis, turned, L.: quantum mutatus ab illo Hectore, V.: acetum, Quod vitio mutaverit uvam, by fermentation has turned, H.: (lupum) marmore, into marble, O.—To suffer change, alter, change: de uxore nihil mutat, T.: quantum mores mutaverint, L.: annona ex ante convectā copiā nihil mutavit, L.—Of style, to vary, change, diversify: an ego poetis concederem, ut crebro mutarent?: genus eloquendi . . . mutatum: mutata (verba), used figuratively.—To change in color, color, dye: aries iam croceo mutabit vellera luto, V.—To change, make better, improve: Placet tibi factum, Micio?Mi. non si queam mutare, T.—To change for the worse, spoil, turn: mutatum vinum, H.—Of substitution, to change, replace, make a change in: mutatis ad celeritatem iumentis, Cs.: calceos et vestimenta: arma ornatumque, S.: tegumenta capitis, L.: vestitum, put on mourning: mutatā Veste (Fortuna), assuming a squalid garb, H.—Of place, to change, shift, alter: mutari finibus, to be removed, L.: solum, i. e. go into exile: caelum, non animum, H.: calores (i. e. amores), Pr.—Of exchange, to interchange, exchange: cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare: ut vestem cum eo mutem, T.: mutata secum fortuna, L.: incerta pro certis, S.: mutatos pro Macedonibus Romanos dominos, L.: pace bellum, S.: victoriae possessionem pace incertā, L.: mitibus Mutare tristia, H.—To exchange, barter, sell: Hic mutat merces surgente a sole, etc., H.: mutandi copia, S.: uvam Furtivā strigili, H.: quamvis Milesia magno Vellera mutentur, are sold dear, V.: eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio, S.: res inter se, S.—To forsake: principem, Ta.
- 1 MV-, the penis, H.
-
…rei publicae nunc si L. Catilina consiliis, laboribus, periculis meis circumclusus ac debilitatus subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit suos, consilium belli faciendi abiecerit, et ex hoc cursu sceleris ac belli iter ad fugam atque…
Cicero, in Catilinam
-
…tenebris obscurare coetus nefarios nec privata domus parietibus continere voces coniurationis tuae potest, si inlustrantur, si erumpunt omnia muta iam istam mentem, mihi crede, obliviscere caedis atque incendiorum. teneris undique ; luce sunt clariora nobis tua…
Cicero, in Catilinam
-
…citaeque victa labore fugae spectans Peneidas undas fer pater inquit opem si flumina numen habetis. Qua nimium placui, mutando perde figuram Vix prece finita torpor gravis occupat artus mollia cinguntur tenui praecordia libro, in frondem crines, in…
Ovid, Metamorphoses
-
…videbantur, haec sequi decrevistis. Si haec relinquere voltis, audacia opus est ; nemo nisi victor pace bellum mutavit. Nam in fuga salutem sperare, cum arma, quibus corpus tegitur, ab hostibus avorteris, ea vero…
Sallust, Catilina
-
…quibus opes nullae sunt, bonis invident, malos extollunt, vetera odere, nova exoptant, odio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. Sed urbana plebes…
Sallust, Catilina
-
…ait, delapsaque ab aethere summo constitit in terris nebulasque recedere iussit. Coniugis adventum praesenserat inque nitentem Inachidos vultus mutaverat ille iuvencam. Bos quoque formosa est. Speciem Saturnia vaccae, quamquam invita, probat, nec non et…
Ovid, Metamorphoses
-
…ut tibi sim merito semper furor, et tua flendo lumina deiectis turpia sint lacrimis. an quia parva damus mutato signa colore, et non ulla meo clamat in ore fides vos eritis testes, si quos habet arbor amores…
Propertius, Elegies
-
…fide. invidiae fuimus non me deus obruit an quae lecta Prometheis dividit herba iugis non sum ego qui fueram mutat via longa puellas. quantus in exiguo tempore fugit amor nunc primum longas solus cognoscere noctes cogor et ipse meis…
Propertius, Elegies
-
…In nova fert animus mutatas dicere formas corpora ; di, coeptis nam vos mutastis et illas adspirate meis primaque ab origine mundi ad mea…
Ovid, Metamorphoses
-
…modo felices inter numerabar amantis nunc in amore tuo cogor habere notam. quid tantum merui quae te mihi carmina mutant an nova tristitiae causa puella tuae sic mihi te referas, levis, ut non altera nostro limine formosos intulit…
Propertius, Elegies