obolus
obolus, a small Greek coin, a sixth of a drachma (about three cents, or three halfpence)
- Lit., an obol, a small Greek coin, the sixth part of a drachm, equivalent to three and a half cents Federal currency, Vitr. 3, 1: siclus viginti obolos habet, Vulg. Exod. 30, 13.—
- II Transf., as a weight, the sixth part of a drachm Fann. de Ponder. et Mens. 37; cf. Cels. 5, 17; Plin. 21, 34, 109, § 185; 25, 12, 91, § 142: trium obolorum pondere, id. 21, 25, 96, § 169.
reddit vj d. et ~um in geldum regis(
vj d. et j ~um de gelto
cera unius ~i [(AS: ]healfpenigwurþ wexes
singuli dabunt ~um unum
capere de caretta qualibet j denarium de summagio quolibet et equo j ~um
reddendo annuatim mihi ‥ iiij denarios et obulum ad festum S. Michaelis, iiij denarios et obulum ad Natale Domini, et ‥
celerarius debet habere ~os et alia que emergunt per antiquam consuetudinem
precium catallorum malefactoris xxviij denarii et ~um
aliqua de elemosinis nostris ‥ que contineat tres ~as in die
degyans et obulis Scoticis, iij s. iiij d
de summa quadraginta novem solidorum trium denariorum cum uno obbulo
pro qualibet hora magna obulum
unum oblum secundum exigenciam
inventum est dictam dimidiam unciam puri argenti ‥ excedere standardum predictum in allaio per ~um ponder[is ] ad libram
reddendo sibi annuatim unum ~um argenti
idem respondet de xiij s. xj ob. de ~is albis receptis
in ~is albis, quolibet pro decem denariis, quatuor centum quater viginti decem libras
quorum quidem ardicorum quilibet valet unum obulum sterlingorum
unusquisque nostrum ‥ offerat ~um argenti ad missam pro ornamentis nostri altaris sustentandis
pro xx m. auri in obol’ de Muscze
Benedictus f– ޙsaac debet c li. et j m. auri de obul–ݠde musce
de qua sc. forisfactura mihi contingunt sexaginta solidi et ~us aureus
unum ~um musc[e ]
lx solidi et ~us aureus(
j nobile aureum cum j obulo aureo
habet denarios, ~os ‥ set metallum ‥ est mixtum cum stagno(v.
egenis eleemosynam esse dandam ‥ praedicantes, sed ipsi vel ~um non dantes
~us, minutus nummus
pluris habens ~um quam abjurande fidei sue periculum
ut pro uno nummo vel ~o feneretur ‥ summa votorum
beatus Martinus ‥ reliquerat unum ~um de oblatione cujusdam
si rex remisisset tibi c libras pro uno obulo nonne ‥ narrares beneficium regis omnibus amicis tuis
duo vero obuli idest xij minutae efficiunt scripulum
~us xviiij siliquas
~us medicinalis iij siliquas
obulus est scrupule dimedium quod facit siliquas iij. in Hiezechielo siclus autem xx ~us habet
in paucissima divisione dividitur scripulus in ij partes, i. in duos ~os. in plurima autem in viij partes que ‥ dicuntur calci. quare ~us iiij possidet calcos
~us ‥ genus ponderis est
didragma, ~us
obelus [l. obolus ],scilling
Unicuique novem libras, et aureum Obolum persolvere tenebitur.Fori Morlanenses art. 10 :
Si aliquis extraneus præsumptuose aliquem ceperit, 900. solidos et Obolum auri dabit Domino.Pactum inter Abbatem Moissiacensem, et Simonem Comit. Montisfortis ann. 1212. ex Regesto Carcassonensi :
Castrum quod est in villa de Moissiaco, quod fuit Durandi Merceri, debet tenere Simon Comes de Abbate, inde singulis annis ipse vel bajulus suus debent offerre unum Obolum aureum super altare B. Petri in eodem festo.Chartæ inscriptio
Maaille d'or, præfert. In Pacto alio inter Petrum Archiepiscopum Turonensem et Judæos diœcesis Turonensis pro quodam Cœmeterio. M. Oct. ann. 1255. ex Chartophylacio Regio, scrinio
ToursA. 2. tit. 15. habetur, Judæos præstare, ex censu annuo, Archiepisc. Turonensi 5. obolos aureos, pro 20. solidis monetæ currentis computatos. Ita obolus aureus valuit tunc temporis 4. solidis. At in alia Charta ann. 1270. in Regesto Andegavensi f. 47. Obolus aureus, 5. solidis Turonensium æstimatur ; sed hic intelliguntur
parvi Turonenses. Alia ann. 1292. in Hist. Episcopor. Cadurcens. num. 1144
qui Obolus(aureus de quo supra) quinque solidorum Turonensium parvorum valorem habeat.
Obolus aureus novus censualis,in Charta ann. 1228. e Chartulario Montis-Majoris.
Unicuique novem libras et aureum Obolum persolvere tenebitur.Ubi versio Gall. ibid. fol. 3. r°. :
Il sera tenus paier à chascun ix. l. et une Maaille d'or.Vide Medalla. Comput. ann. 1383. ex Tabul. S. Petri Insul. :
Item ex legato sororum domini præpositi Burgensis per dom. Willelmum de Willers, decem Obolos aureos, valentes xvij. lib. Obolle d'or,pars marcæ, idem forte quod
Granum, in Mandat. ann. 1381. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 581.
Idem a Vivando Judæo pro uno Obolo auri de Garda, recepit duodecim solidos.
grossi, quorum quilib et cursum habebat octo denariorum cum obolo, et esse debebant singuli Oboli grossi ligæ octo denariorum argenti fini et ponderis, ut habetur in Ordinatione ann. 1340. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 416. Horum figura sic describitur in altera Ordinat. ejusdem ann. ibid. pag. 420 :
Obolus grossus Dalphinalis habeat ab una parte in medio unum magnum piscem Dalphinum, et circum circa primo Crux, et deinde literæ continentes hæc verba,Humbertus Dalphinus Viennensis ;
alia vero parte debet esse in medio una magna Crux, et duo Dalphini in duobus quartenis dictæ Crucis, et circumquaque præmissa Cruce literæ continentes, Obolus grossus Dalphinalis.
moneta nigra currens pro Obolo, quæ appellatur Oboli nigri Dalphinales, ut dicitur in priori Ordinatione ann. 1340. pag. 416. jam laudata : in posteriori vero pagin.
Obolus Dalphinalis niger habeat ab una parte in medio unum Dalphinum et literas circum circa præmissa cruce continentes hæc herba,Humbertus Dalphinus Viennensis ;
ab alia vero parte sit in medio una Crux, quæ extendatur a qualibet parte usque ad summitatem circuli, et litteræ circumquaque præmissa Cruce continentes hæc verba, Obolus Dalphinalis.
Dedit nobis 200. libr. monetæ currentis... videlicet in Obolis albis, quolibet 6. denar. Obol. Paris. implicandis in reditus pro anniversario suo... quo tempore valebant dicti Oboli albi quilibet 4. T. tantummodo una cum trecentis libris Tur. dictæ debilis monetæ currentis anno 1327. videlicet Obolis albis, quolibet Obolo 8. Tur. qui prædictæ emptionis valebant quilibet 4. Tur. tantummodo.
Cum nesciam de tot talentis hemisseclas vel Obolos observare. Droit d'Obole,quod Regi competit in Tabellionatu Senonensi, in Consuet. Senon. artic. 246. Vide Consuetudines Monasterii Regulæ in Aquitania pag. 745. apud Labbeum, et in vocibus
Moneta, Quadrans.
Oboli albi xv. denariorummemorantur in Charta ann. 1341. apud Rymer. tom. 5. pag. 259.
Denariatam et etiam Obolatam et etiam pogesatum potest quilibet vendere sine aliqua mensura secundum suæ arbitrium voluntatis.Inventarium Massil. ann. 1294 :
Unum barralum plenum unius Obolatæ,hoc est, si bene conjecto, plenum vino quasi pretio unius oboli. Barralus vasculum est, in quo vinitores et opiliones, aliæque hujusmodi operæ modicum vini reponunt, ad sitim in agris extinguendam.
Quociens taberna ad minus pretium reducetur, serviens episcopi Obolatam Vini recipiet.
Quilibet venditor alliorum et erucarum tenens fenestram debet in quolibet sabbati Obolatum mercedis suæ.Infra :
Quisquis vendat unctum diebus sabbatis ad estallum, quilibet debet Obolatam.Passim ibi memorantur
obolussingulis sabbatis solvendus Episcopo vel Comiti pro certis mercibus distrahendis, unde etiam
Oboli sabbatiibidem appellantur. Privilegium Leduini Abbat. S. Vedasti Atrebat. ann. 1036. e Chartulario V. ejusdem Monasterii pag. 243 :
Omnes stalli vel carete sive vehicula,super quæ victualia venduntur singulis sabbatis unum obolum vel sui venalis Obolatum.
Item quilibet venditor uncti, seupi, debet de tribus Sabbatis in tribus, de costuma Sabbatis, Obolatam Uncti.
Eis liceat accipere vel habere in mane singulis diebus pro pane e beourre, nisi unam denariatam panis, et pro gustando in eodem die unam Obolatam panis tantum.
Obolus est pondus trium Kirat. Kirat ponderat quatuor grana hordei : ergo Obolus ponderat 12. grana hordei, etc.
Per singulos obolos libræ unius auri dispendiis ingravetur.
In manu Domini post mortem I. S. quatuor denariatas et 1. Obolatam terræ in tenemento Qutteby.Pag. 48 :
Simon Lucas tenet 3. Obolatas terræ cum 1. cotagio, etc.Charta ann. 1331. in Tabulario Autissiodorensis Ecclesiæ fol. 434 :
Item unam Obolatam terræ sitam, etc.Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 501. 837 :
Simul cum uno Obolatu redditus, etc.Quidam, inquit Spelmannus, asserunt
obolum terræcontinere longitudine 10. pedes, latitudine 5. tota scilicet superficie 50. Alii
Obolatam terræexponunt de dimidio perticatu, cum
denariatum terræpro ipso perticatu accipiunt, qui juxta Statut.
de terris mensurandis 16.pedes et dimidium continet. Vide Libræ terræ.
Ego Arduinus S. Germani Autissiod. Abbas Deo et B. Mariæ Ascelino Abbati et Fratribus de Regniaco quatuor arpenta vinearum et Obolatam... ita concessi possidenda, etc.
Denariatæ, habita ratione oboli ad denarium in numeranda pecunia. Charta ann. 1346. ex schedis D. Schœpflini :
Vendidimus... per legationem, donationem, venditionem, seu quamcunque alienationem quandam Obolatam Prati, veram, allodialem, de quadam denariata prati communi cum Engela, nata Bertholdi, quondam burgensis in Sarburg, sita in banno et finagio de Fulaltorf.
Lequel Pierrequin et le suppliant donnerent chacun une Obole Postulat à icellui Domino pour sa peine.Vide infra Postulatus.
- , ὀβολός, a small Greek coin, a sixth of a drachma (about three cents, or three halfpence): Holera ferre obolo, T.
-
…praecipue caligines. inponitur etiam oculis in lana contra epiphoras. idem sucus alvum purgat in posca potus ad duos obolos. serpentium ictibus medetur in vino potus. et folia th y rsique triti ex aceto bibuntur, vulneri inlinuntur…
Pliny the Elder, Natural History
-
…adversatur scorpionibus polemoniae radix, vel adalligata tantum, item phalangio ac ceteris minoribus venenatis, scorpionibus aristolochia, agaricum obolis iiii in vini mixti cyathis totidem, verbenaca et phalangio cum vino aut posca, item quinquefolium, daucum .…
Pliny the Elder, Natural History
-
…demum probant, cuius radix tus redoleat. agaricum ut fungus nascitur in arboribus circa bosporum colore candido ; dantur oboli iiii contriti cum binis cyathis aceti mulsi. id, quod in gallia nascitur, infirmius habetur. praeterea mas…
Pliny the Elder, Natural History
-
…per alvum purgari libeat, in posca, si vomitione, in passo aut aqua mulsa. media potio iii obolis datur. ficos a cibo sumpsisse melius est. fauces urit leniter, est enim tam ferventis naturae, ut…
Pliny the Elder, Natural History
-
…, splenicis, ischiadicis. a t renium vitia, suspiria, orthopnoeas, arteriae scabritias sanat ex passo iii obolis potis trita aut decoctum eius. lichenas quoque ex aceto inposita purgat. bibitur contra inflationes et perfrictiones, febres…
Pliny the Elder, Natural History
-
…cinis, serpentium senectus in pelle taurina adalligata. spasmos fieri prohibe t e t opisthotonos milui iocur aridum iii obolis in aquae mulsae cyathis iii potum. reduvias et quae in digitis nascuntur pterygia tollunt canini capitis cinis aut vulva…
Pliny the Elder, Natural History
-
…revertetur ad priorem dominum qui vendiderat eum et habuerat in sortem possessionis suae omnis aestimatio siclo sanctuarii ponderabitur siclus viginti obolos habet primogenita quae ad Dominum pertinent nemo sanctificare poterit et vovere sive bos sive ovis fuerit Domini sunt quod si…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…, eadem suspiriis trita cum melle. cortex radicis cavendus gravidis. ipsa radix calculos rumpit, iocineri prodest iii obolis in vino odorato pot a. folia potu vomitiones movent. bacae menses trahunt adpositae tritae vel potae. tussim…
Pliny the Elder, Natural History
-
…fluviatiles triti et ex aqua poti alvum sistunt, urinam cient in vino albo. ademptis bracchiis calculos pellunt iii obolis cum murra et iride singulis earum drachmis, ileos et inflationes castorea cum dauci semine et petroselino quantum ternis digitis…
Pliny the Elder, Natural History
-
…parte rubentibus acinis. radix suco madet, qui aut per se conditur aut pastillis farinae ervi. bilem detrahit oboli ponder e, saluberrime cum mulso. est altera hippophaes sine caule, sine flore, foliis tantum minutis .…
Pliny the Elder, Natural History
O´BOLUS(ὀβολός) was the sixth part of a drachm [see PONDERA, DRACHMA ], whether as weight or coin. As a silver coin the obol was in circulation in Greece, Asia, and the West from early times, as well as its multiples the tetrobol, triobol (hemidrachm), and diobol. In the sixth and fifth centuries B.C. the fractions of an obol, the hemiobol, tetartemorion, &c., were issued in silver at Athens and other cities. About B.C. 400 copper coin began to be in use, and the obolus and its parts were issued in that metal. As an instance we figure a copper coin of Metapontum, identified as an obolus by its inscription. The metal value of the obolus varied according to the standard followed in its striking; it would be between one penny and twopence. In Athens the obolus contained 8 χαλκοῖ.
[P.G](ὀβολός). A piece of money (Greck) originally of silver, but in later times (after B.C. 400) of bronze. The Attic obolus was worth about three cents American; and the Aeginetan obolus, about five cents. There were also tetroboli, trioboli, and dioboli; and fractional denominations, such as the hemiobolus, tetartimorion, etc. The Attic obolus equals 8 chalci. See chalcus; numismatics (Greek).