patrius
patrius, of a father, fatherly, paternal
patrius2, of a native country, of home, native
a father’s power
the customes of the fathers
- I Lit.
- A In gen.: esse exitio rei patriae suae, Plaut. Bacch. 4, 9, 23 (947): rem patriam et gloriam majorum foedare, id. Trin. 3, 2, 30 (656): animus patrius, Ter. Hec. 244; Cic. Rosc. Am. 16, 46; Liv. 2, 5, 8: res patria atque avita, Cic. Verr. 1, 5, 13: potestas, id. Inv. 2, 17, 52; Sen. Clem. 1, 14, 2: jus et potestas, Cic. Phil. 2, 18, 46; Liv. 1, 26, 9: majestas, id. 4, 45, 8; 8, 7, 15: auctoritas, Cic. Cael. 16, 37: amor, id. Fin. 1, 7, 23: benevolentia, Tac. A. 4, 4: maeror, Cic. Fl. 42, 106; id. Imp. Pomp. 9, 22: acerbitas, Liv. 7, 5, 7: monumentum, Ter. Eun. 13: amor, Verg. A. 1, 643: arae. i. e. of Father Apollo, Ov. M. 15, 723: patrium mimae donare fundum laremque, Hor. S. 1, 2, 56: dolor pedum, hereditary, Plin. Ep. 1, 12: ucerbitas, i. e. of his father, Liv. 7, 5, 7: di patrii, of one's forefathers. like θεοὶ πατρῷοι, family gods, household gods, penates, Cic. Phil. 2, 20, 75, Tib. 2, 1, 17; Hyg. ap. Macr S. 3, 4 fin.: hoc patrium est, potius consuefacere filium Suā sponte recte facere quam alieno metu, Ter. Ad. 74.—Rarely, like paternus. = patris. patriā virtute praeditus filius, Cic. Sest. 21, 48 sepulchrum patrium, id. Rosc. Am. 9, 24: poenas patrias persequi, id. Phil. 13, 20, 4: corpus patrium. Plaut. Merc. 1, 1, 74 (74); Tac. A. 5, 28: patrio instituto deditus studio litterarum, Cic. Brut. 20, 79; 59, 213: mos patrius et disciplina, id. Sen. 11, 37: regnum patrium atque avitum, id. Imp. Pomp. 8, 21.—
- B In partic., in gram.: patrius casus, the genitive, Gell. 4, 16, 1; cf. patricus and paternus.—
- II Transf., in gen.
- A Handed down from one's forefathers, old-established, old, ancient (very rare): mos. hereditary, old-established custom, Cic. de Or. 1, 18, 84: leges. Vulg. 2 Macc. 7, 2.—
- B Hereditary, innate, peculiar (poet.): praediscere patrios cultusque habitusque locorum, Verg. G. 1, 52: patrius hic (pedum dolor) illi, the gout, Plin. Ep. 1, 12, 4. pavor genti, Sil. 15, 722: adde, cruentis Quod patrium saevire Dahis, Val. Fl. 2, 157.—Hence,
- C Subst.
- 1 pā̆trĭa, ae (old gen. patriai, Lucr. 1, 41), f (sc. terra)
- a One's fatherland, native land or country, native place: erilis patria, salve, Plaut. Stich. 5, 2, 2 (650): eram imperator in patriā meā, id. Ps. 4, 7, 75 (1177): patria, quae communis est omnium nostrum parens. Cic. Cat. 1, 7, 17: omnes omnium caritates patria una complexa est., id. Off. 1, 17, 57: o pater, o patria, o Priami domus, Enn. ap. Cic. Tusc. 3, 19, 44 (Trag. v. 118 Vahl.); cf.: o patria, o divum domus Ilium, Poët. ap. Serv. Verg. A. 2, 241; imitated by Verg. l. l.: o Romule, Romule die, Qualem te patriae custodem di genuerunt, Enn. ap. Cic. Rep. 1, 41, 64 (Ann. v. 116 Vahl.): patriā Atheniensis an Lacedaemonius, Cic. Inv. 1, 24, 35: Hispaniam sibi antiquam patriam esse, Sall. Fragm. ap. Serv. Verg. A. 1, 380.—
- b A dwelling-place, home: habuit alteram loci patriam, alteram juris, Cic. Leg. 2, 2, 5: Italiam quaero patriam, Verg. A. 1, 380; cf. id. ib. 11, 25: exuere patriam, Tac. H. 5, 5; cf. id. Agr. 32: patria major = μητρόπολις, the mother-city of colonists, Curt. 4, 15, 5.—Hence, prov.: patria est, ubicumque est bene, Poët. (prob. Pacuv.) ap. Cic. Tusc. 5, 37, 108: quia propheta in suā patriā honorem non habet, Vulg. Johan. 4, 44; id. Marc. 6, 4; id. Luc. 4, 24.—Poet. of things; Nilus, Qui patriam tantae tam bene celat aquae, the home, i. e. the source, Ov. Am. 3, 6, 40: nimborum in patriam, Verg. A. 1, 51: divisae arboribus patriae, id. G. 2, 116; cf.: una atque eadem est vini patria atque magistri, Juv. 11, 161. —*
- 2 pā̆trĭum, ĭi, n. (sc. nomen), i. q. patronymicum, a patronymic, Quint. 1, 5, 45.—*
- D Adv.: pā̆trĭē, paternally: patrie monere, Quint. 11, 1, 68.
- In gen., of or belonging to one's native country or home, native: patrius sermo, Cic. Fin. 1, 2, 4; Hor. A. P. 57: mos, Cic. Par. 4, 1, 27: ritus, id. Leg. 2, 9, 21: carmen patrium canere, a national song, Curt. 3, 3, 9: Mycenae, i. e. their home, Verg. A. 2, 180: palaestrae, id. ib. 3, 281: vox, Vulg. 2 Macc. 7, 8.—
- II In partic., in gram.: nomen patrium, a gentile noun (like Romanus, Atheniensis, etc.), Prisc. p. 580 P.
~ius avus
assit his Genitor ‥ / ‥ Christus ‥ / cum Flatu patrio
species quidem nominum derivativorum sunt patronomicum, gentile, ~ium, possessivum, comparativum, diminutivum, denominativum
patriampotestatem
dum priscae voluit legis regnare latebras / et Christi patrios veterum praeponere ritus
ego sceptra Anglorum ~io more regens
pauca ‥ de multis que ‥ ~iis libris didicimus ‥ fiducialiter exponimus
nam sibi sublatum regnum virtute redemit / et victor patrios extendit trans mare fines
tam natura quam mos ~ius ebriositatem ingerit
ab ipsa insula ~ia discessit
impendit grates patriasque remittit ad undas [animalia maris ]
virgo ‥ / ‥ vivo patrias nuptum tradetur in horas
qui propinquos et patrias / abspernantes peregrinas / ignoti ruris cespites(
cujus circuitus ambitum et distributionis funiculum ~ia dimensionesyx sulunga provinciales solent appellare
jamque redire velit patriosque reducere cetus
contigit episcopi ministros, jam ~io forte calentes mero, ecclesie cellerarios ‥ objurgare ‥
~ios,de pays
quod a Colemanno in ~iam linguam ut pleraque alia versum ego transfudi denuo in Latinum
debes primum versum Latina lingua pronunciare, dein ~ia lingua explanare
interrogata ‥ respondens ~ia lingua armavit ‥
- 1. vaderlijk, van de vader [auctoritas; maiestas; animus; benevolentia];
- 2. van de voorvaderen stammend, geërfd [res vermogen; mos; leges];
- 3. van het vaderland, vaderlands [dii; sermo moedertaal; ritus].
- pater, of a father, fatherly, paternal: animus, T.: ius et potestas: maiestas, L.: poenas patrias persequi: mos: amor, V.: arae, i. e. of Father Apollo, O.: patrium mimae donare fundum laremque, H.: acerbitas, i. e. of his father, L.—Of ancestors, ancestral, family, traditional: di, household gods: hoc patrium est, consuefacere filium, etc., T.: virtus, Cs.: mos, hereditary: cultūsque habitūsque locorum, V.
- patria, of a native country, of home, native: sermo, C., H.: carmen, a national song, Cu.: palaestrae, V.
-
…virtutem existimarent ; esse homines feros magnaeque virtutis ; increpitare atque incusare reliquos Belgas, qui se populo Romano dedidissent patriamque virtutem proiecissent ; confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Si ficta loquor, neget ipse videndum se mihi, sitque oculis lux ista novissima nostris. Nec longus patrios labor est tibi nosse penates unde oritur, domus est terrae contermina nostrae. Si modo fert animus, gradere…
Ovid, Metamorphoses
-
…venit in mentem mihi. Conveni hodie adveniens quendam mei loci hinc atque ordinis, Hominem haud impurum, itidem patria qui abligurierat bona. Video sentum, squalidum, aegrum, pannis annisque obsitum. Quid istuc, inquam ,…
Terence, Eunuchus
-
…rara est. Inminet exitio vir coniugis, illa mariti ; lurida terribiles miscent aconita novercae ; filius ante diem patrios inquirit in annos. Victa iacet pietas, et virgo caede madentis, ultima caelestum terras Astraea reliquit. Neve…
Ovid, Metamorphoses
-
…imperat Argum. Parva mora est alas pedibus virgamque potenti somniferam sumpsisse manu tegimenque capillis. Haec ubi disposuit, patria Iove natus ab arce desilit in terras. Illic tegimenque removit et posuit pennas, tantummodo virga retenta est .…
Ovid, Metamorphoses
-
…opere in tanto, sineret dolor, Icare, haberes. Bis conatus erat casus effingere in auro ; bis patriae cecidere manus. Quin protinus omnia perlegerent oculis, ni iam praemissus Achates adforet, atque una Phoebi Triviaeque sacerdos…
Vergil, Aeneid
-
…laetus post talia matris dicta suae Phaethon et concipit aethera mente, Aethiopasque suos positosque sub ignibus Indos sidereis transit patriosque adit inpiger ortus. Regia Solis erat sublimibus alta columnis, clara micante auro flammasque imitante pyropo cuius ebur nitidum…
Ovid, Metamorphoses
-
…circum se tamquam stipatorum catervas habebat. Nam quicumque inpudicus, adulter, ganeo manu, ventre, pene bona patria laceraverat quique alienum aes grande conflaverat, quo flagitium aut facinus redimeret, praeterea omnes undique parricidae, sacrilegi ,…
Sallust, Catilina
-
…Prius unde petitur aurum quare sit suumn Quam ille qui petit unde is sit thesaurus sibi, Aut unde in patrium monumentum pervenerit. Dehinc ne frustretur ipse se, aut sic cogitet, Defunctus iam sum, nihil est quod…
Terence, Eunuchus
-
…illa patrem sequitur sequiturque sorores et patitur tangi seque admirantibus offert. Decerptas senior porrexerat Inachus herbas illa manus lambit patriisque dat oscula palmis nec retinet lacrimas et, si modo verba sequantur, oret opem nomenque suum casusque loquatur .…
Ovid, Metamorphoses