About Report a problem

Menu

provenire

provenire [CL] 1 to come out into the open, come forth publicly. 1294 ne quis cum eodem et ~ientibus contra dictam decimam, excepto rege et suis liberis, communicaret Reg. Carl. I 20. 2 (of plant) to spring up, grow; b (transf., of pasture or meadow). si ille pro terrae fructu quem expectat ‥ ~ire tam patienter laborat Bede Ep. Cath. 37D; est ‥ sementivum pirum, eo quod ex satis pipinis ~iat Osb. Glouc. Deriv. 197; de tritici semine per imprecationem Corcagiensis episcopi non ~iente Gir. TH II 49 tit..  b perhibetur ‥ in ‥ Aegypti paludibus potuisse pascua non deesse ‥, quae solent Nili fluminis inundatione ~ire Alcuin Exeg. 557C. 3 (of non-material thing) to come into being, be produced, arise, appear; b (w. dat., indicating for whose sake or benefit, or in whose interest, a thing arises or is produced). replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solacia ~issent Bede HE IV 20 p. 251; c798 aliquoties in uno facto aliorum salus et aliorum perditio ~it Alcuin Ep. 136 p. 207; si inter haec regalia exhortamenta ‥ non implentur, aut tarde incepta tempore necessitatis ad utilitatem exercentium minus finita non ~irent Asser Alf. 91; fugas predicabiles exceperunt victorie, quod magis inconsiderata virtute quam timore ~erint W. Malm. GR IV 382; usu disserendi jam ad plenum augescente, ‥ aliquid facultatis ad disserendum ~isse non est dubium Balsh. AD 5; stella Joviali in altitudine sua posita cum stella Veneria significari dicitur quod per mulierem aliqua felicitas ~tura sit Alb. Lond. DG 11. 4.  b bissena ‥ coenubia ‥ in quibus opulenta sanctae conversationis lucra et copiosa animarum emoluenta orthodoxis dogmatibus ubertim acquisita Christo ~erunt [gl.: contigerunt, gelumpon] Aldh. VirgP 30; c792 ut qui misericorditer castigat clementer ignoscat, ut salus aeterna patienti ~iat Alcuin Ep. 14; c797 inde benedictio caelestis genti et regno ~ire certissimum est Id. Ep. 188; c1093 quatenus aliquid majus vobis retribuat Deus pro hac patientia, quam vobis ~ire posset ex mea praesentia Anselm (Ep. 166) IV 41; haec tanta bona per benedictum fructum benedicti ventris benedictae Mariae mundo ~erunt Ib. (Or. 7) III 21; cunctis ‥ beatum virum petentibus optata ~iebat salus Ord. Vit. VI 9 p. 78. 4 (of person) to issue from (w.ex &abl.); b (w. ref. to place or region of origin). 1222 habenda et tenenda dicto J. et heredibus suis ex dicta H. ~ientibus Ch. Chester 411.  b eadem [sc. urbs Baonensis] ‥ Basclonie caput est, unde Hibernienses ~erant Gir. TH III 9. 5 (of thing) to issue or be derived from: a (of material product); b (of non-material or abstr. thing); c (of math. operation). a 1324 quod blada molenda ponderentur, ita quod molendinarii de farina inde ~iente respondeant MGL II 332; 1437 pro furfure ~to de pistrino abbatis pro sustentacione unius suis Ac. Obed. Abingd. 111.  b solet ‥ dactilus a nominibus figure composite ~ire ‥ ut setiger, squamiger Aldh. PR 120; quibus internae refectio dulcedinis abest, unde innocentia vitae simplicis ~iat non est Bede Hab. 1257C; c798 cum de firmitate capitis totius ~iat incolomitas corporis Alcuin Ep. 132; si consequens falsum est, palam est quoniam ex antecedentibus veris non ~it J. Sal. Met. 912D; quod ‥ ex parentibus naturaliter hec ~iat discoloritas Gir. TH I 12 p. 37; c1461 literam ‥ vobis scriptam de pigricia ‥, quanta mala ~iunt ex illa Paston Let. 655.  c radicem numeri novenarii ‥ duplica vel collige, et scias cujus numeri numerus ex collectione ~iens radix habeatur Rob. Angl. (I) Alg. 100; multiplica duo per unum, et ~ient duo Mens. & Disc. (Anon. IV) 70; cum ducis numerum per se, qui provenit inde / sit tibi quadratus (Carm. Alg. 209) Early Arith. 77. 6 (of revenue or profit) to result or accrue (from, usu. w.de & abl.); b (p. ppl. or gdv. as active). c (pr. ppl. as sb. n. pl.) revenue(s), income(s), proceeds (of land, estate, or church). a1216 procurator ‥ altaris ‥ totum redditum qui ~ire poterit de predicta terra ‥ integre percipiet Ch. Westm. 431; 1230 dedimus dicto comiti ‥ ammerciamenta de dicto itinere ~iencia LTR Mem 11 m. 8d.; a1293 amerciamentum inde ~iens per ipsos amercietur et taxetur (Newport) BBC 219; 1324 foret [pena] super molendinarios et non super pistores, maxime cum nullum ~it inde pistoribus per solucionem dicte custume MGL II 332; 1412 quod bona quecumque ‥ universitati in posterum ~tura, in hanc cistam reponantur StatOx 215; 1453 tam de primis denariis ~ientibus de proficuis vicecomitum et escaetorum regis heredum et successorum suorum, quam de quibuscumque aliis exitibus, proficuis, firmis, debitis, et revencibus (DL Ac. Var) JRL Bull. XL 391.  b 1437 de vj s. viij d. de proficuo ~to de novo hospicio hoc anno per mensem Ac. Obed. Abingd. 112; 1546 omnes redditus, proficuos, et emolumenta ‥ provenientia aut in posterum ~ienda StatOx 340.  c c1198 cum boscis et omnibus aliis ~ientibus ad Mertonam pertinentibus Ch. Chester 271; vacantes episcopatus, ut ~ientia perciperet commoda, diu vacare voluit W. Newb. HA III 26 p. 280 (cf. W. Guisb. 88: ut ~iencia [v. l. proventus] reciperet)); s1283 concessa est ‥ vicesima omnium ~ientum [v. l. proventuum] ecclesiasticorum per duos annos B. Cotton HA 165; omnia bona, res, et catalla sua, undecumque ~iencia tam presencia quam futura Reg. Kilmainham 64; 1361 decimas ‥ de ‥ mineri er ferri et cujuscunque alterius mineri ~ientibus ‥ futuris temporibus possidendas Mem. Ripon I 205; c1543 potestatem omnia et singula fructus, jura, obventiones, et emolumenta ‥ ad dictum officium ‥ legittime spectantia et pertinentia, ac ex illis quomodolibet nunc et pro tempore ~ientia, ‥ recipiendi ‥ et ‥ disponendi Form. S. Andr. II 222. 7 to progress or emerge so as to contribute to, serve as, or become (w. ad & acc.); b (impers.); c (w. dat.); d to progress to (a state or condition, or a degree of activity; w. ad & acc.). e (w. pred. adj.) to turn out or emerge (as), to become. cum ‥ ejus ‥ incarnationem ad mundi optarent ~ire salutem Bede Sam. 562A; temptatio ipsa nobis ad victoriam ~it qua coronam vitae mereamur accipere Id. Ep. Cath. 14C; omnia ‥ quae nobis ad salutem ~ire certissimum est Alcuin Exeg. 1052A; 1077 non ad jucunditatem sed ad tribulationem vobis ~erat pontificalis electio Anselm (Ep. 78) III 200 (cf. V. Gund. 19: ~erit); si ‥ nullum adjumentum de nihilo ~it ad aliquid Ib. (Mon. 8) I 22.  b 718 vestrae dilectioni ~iet ad salutem, dum ‥ suscipientes Uuynfridum caritatem ei ‥ exhibetis (Dan. Wint.) Ep. Bonif. 11.  c non ‥ laboris afflictio in paradiso, sed voluntatis exhilaratio; cum ea quae Deus creaverat humani operis adjutorio laetius veraciusque [? l. feraciusque] ~irent Alcuin Exeg. 522A.  d ita transire praesentis vitae dispensationem ut ‥ ~iatis ad peccatorum ‥ remissionem Egb. Pont. 61; arbuscula si saepe transplantetur ‥ nequaquam radicare valens ariditatem cito attrahit, nec ad aliquam fructus fertilitatem ~it Anselm (Ep. 37) III 146; Deum omnipotentem oro, ut nunquam tibi ad messem semen istud ~iat Gir. TH II 49.  e haec eadem mihi quies ‥ prolixior multo quam decreveram nova circumstantium rerum mutatione ~it Bede Sam. 663C; 1242 si nos ‥ manerium illud reddiderimus rectis heredibus ‥ quando predicte terre ~erint communes RGasc I 90b. 8 to happen, occur; b (w. dat. of person for whose benefit a favourable outcome occurs); c to happen to, befall (w. dat.); d (impers.) to come about, happen (foll. by ut & subj.). e (astr. & calendrical) to occur, fall (on a particular day or date, also absol.). 634 ut nulla possit ecclesiarum vestrarum jactura ‥ quoquo modo ~ire (Lit. Papae) Bede HE II 18; c745 hoc existimamus profuturum, quatenus invicta patientia perferre studeat, quod [non] absque Dei providentia ~ire [v. l. pervenire] non nesciat (Dan. Wint.) Ep. Bonif. 64 p. 133; ‘oleo exsultationis prae participibus tuis’, duplici modo unctionem illam sanctam ~isse significat Alcuin Exeg. 1036D; ea quae Deus praescit necesse est esse futura, et quae per liberum arbitrium fiunt nulla necessitate ~iunt Anselm (Praesc. 1) II 245; de plurimis que Parnis ~erunt infirmorum sanitatibus ‥ Willelmus ‥ dictamen edidit Ord. Vit. III 13 p. 142; sic fiat bona copulacio, si bene ordinentur vel si poneretur ante ordinem istius punctum extra ordinem concordantem cum introitu alterius, prout melius competit; cum pausacione idem ~it, ut supradictum est Mens. & Disc. (Anon. IV) 30.  b basilicus, jactus in tabula qui fortunatis ~it [v. l. evenit] Osb. Glouc. Deriv. 80.  c petitus filiam Raguhel primo ‘expavit sciens quid’ ~isset ‘illis septem viris’ Bede Tob. 930B; [corruptio] sacrosancto ejus corpori nullatenus valuit ~ire Id. Retract. 1002C.  d unde ‥ vel quo ordine ~erit, ut salutaribus aquis mundum aspergeretur ‥, subsequenter ostenditur cum dicitur Bede Hab. 1246C.  e in aequinoctio vernali, quod juxta Aegyptios xij kal. Aprilium die ~it Bede Temp. 10 (cf. Alcuin Didasc. 994A: pervenit); necessario diem praemonet augendum, ne si forte non addatur, per ccclxv annos aequinoctium vernale brumali die ~iat Ib.; quarta decima die mensis ‥ incipiebat celebrationem festi paschalis, nil curans utrum haec sabbato an alia qualibet feria ~iret Id. HE III 25 p. 185; aequinoctium ‥ duodecimo kalendarum Aprilium die ~ire consuevit ‥ . qui ‥ plenitudinem lunae paschalis ante aequinoctium ~ire posse contenderit ‥ (Ceolfrith) Ib. HE V 21; in iij kal. Aprilis xiiij luna ~it Alcuin Didasc. 1000B; [inclusi] ~iente termino nec quenquam qui suffragia prestaret reperirent, castellum regi reliquerunt Elmh. Hen. V Cont. 119 (cf. Ps.-Elmh. Hen. V 54 p. 137: adveniente). 9 to fall to, to come into the possession of (w. dat.); b (w. ad & acc.). cui [sc. regi Aedilbercto] gloriae caelestis suo labore ‥ notitiam ~isse gaudebat Bede HE I 32; terrena felicitas ‥ quae nulli vel tota ~iet, vel fida permanet Alcuin Didasc. 851B; overseunessa est emendandum domino domus, vel cui ~iet (Leg. Hen. 81. 2) GAS 598; were et wite partes restituant cui ~iet prelatione, recessione, retentione, vel cravatione (Ib. 88. 18a) Ib. 604; nullus ‥ cui amplior ~it gestorum notitia me pro incurioso arguat W. Malm. GR IV 372; nec hereditario jure tantum decus tibi ~it Ord. Vit. IV 7 p. 231.  b regnum in quinque partibus conscissum est, sed tamen principalis sedes regni ad Earnulf juste ‥ ~it Asser Alf. 85. 10 (in gl.) to assemble, come together. ~ire, convenire Osb. Glouc. Deriv. 473; ~io, -is, i. convenire [v. l. evenire] Ib. 605. 11 to come (to), arrive (at), or ? f. l. pervenientibus [ed. PL: provenientibus] nobis ad lapidem illum auxiliatorem Bede Sam. 543D; ignis ‥ continuo naturalem sui sedem super aera quaerit; sed ne illuc perveniat [v. l. proveniat] in mollem aerem, cujus circumfusione deprimitur, evanescit Id. NR 4 p. 195; casu ‥ contigit, ut cum illo perveniens [ed. PL proveniens] equo desilisset ‥ Id. CuthbP 6; c1350 iter suum direxit versus monasterium de Bello, et die Veneris sequenti sero illuc provenit [? l.pervenit] (Reg.) Hist. Roff. f. 65.

Saved

Recent