rationare
~atus est Thomas de Hiddeley per que servicia tenet tenementa sua
quia dictus Robertus inde ~atus nihil ostendit nisi longam tenuram, capta est dicta terra in manum domini regis(
modo sunt in manu regis, quia non fuit qui ~arat
Johannes ‥ dedit vadium ad defendendum et Nicholaus ad ~andum
nullum animal irrationale ~atur
convenit regi ‥ quod ‥ cum suis hominibus ~etur sapienter
quia ~ari est agere, quia lapis non potest ~ari
Itemque Potestas sive Rector Communis Vercellarum teneatur specialiter constituere et habere unum ejus judicem jurisperitum, qui teneatur exigere banna, condemnationes, fodra, taleas, alia onera, introitus et avere Communis Vercellarum, que remanserunt ad exigendum ante tempus sui regiminis, postquam ipsa fodra et condemnationes inquartata et inquartate fuerunt, Rationata prius per Rationatores Communis Vercellarum.Vide infra Rationator 1.
Ragionare, Loqui, verba habere. Charta de ripatico solvendo ann. 1228. apud Murator. tom. 2. Antiq. Ital. med. ævi col. 30 :
De carro Rationando duo milliaria subtilia unum carrum.