ratiocinium
rătĭōcĭnĭum, ii, n. [ratiocinor],
- a reckoning, computation, Col. 5, 1 fin.; 5, 2, 6; 5, 11, 13; Cod. Th. 8, 1, 6: publica, ib. 9, 16, 2.—
- II The obligation to render an account: imponere, Cod. 2, 7, 6 al.
ratiōcinium, il, n. (ratio), die Berechnung, Ausrechnung, Rechnungsführung, Colum. 5, 11, 13; 5, 2, 6 u. spät. ICt.: rat. diurnum, Tagebuch über tägliche Einnahme u. Ausgabe, Schol. Iuven. 6, 483.
aut cimilii custodiam aut publici claves erarii aut ~ii varias cautiones ‥ optinuit
non enim in ~iis, sed in multiplicibus judiciis excellens scaccarii scientia consistet
quicquid ministri regis ‥ a preteritis tribus annis ‥ esculenti vel poculenti causa receperant, venit in ~ium
super omnibus que de regis mandato tempore cancellarie in custodia habuerat, ~ia exigit
cepit a ‥ ministris suis de redditibus ‥ ad fisci commodum spectantibus ~ium exigere
exegit ab eo ~ium de thesauris suis
Gallici post eorum adventum in Angliam ~ia de eorum proventibus non receperunt
de quibus non fecit compotum nec raceocinium
ad compotum, calculum, et ~ium super fideli administracione ‥ legitime ‥ compelli
mittimus ‥ P. ‥ a ‥ ~iis liberum et absolutum(v.
ipsum a nexibus curie et omnibus ~iis penitus absolvimus
de predictis wardis, ~iis, compotis ‥ quietum esse ‥
qui ~ia ‥ custodum ‥ diligenter audiant
ad audiendum ~ia et compota firmariorum
cum ~io proventuum
~ium administracionis domus de Jarow
calculo sive ~io administracionis specialiter reservato
~ia solvant sine ‥ dilacione seu cavillacione
cum ‥ alios sauciassent, alios semivivos ~io magno dimisissent
vel illorum ~io vel istorum fastidio perculsus
talibus ‥ et aliis ‥ ~iis que breviandi causa pretereo, impulsus
compertum ‥ est certis ~iis, regem Anglie extraxisse a regno per in ipsam Wasconiam umbratilem transmigrationem
est justicia pertinens ad hominem in ~io [gl.: i. in racionali regimine secundum Apostolum ] sui ipsius et in hiis que sunt inter se et Creatorem suum
rătĭōcĭnĭum, ĭī, n. , calcul, évaluation : Col. Rust. 5, 11, 13.
Absque compoto seu Ratiocinio nobis reddendo seu faciendo.Regula Mellicensis in Chronico ejusdem Monasterii pag. 345. col. 2. ubi de novitio caute examinando :
Si aliquando prius religionem probaverit ; si sit Ratiociniis, servili conditione aut ad aliam restitutionem obligatus, si defectum habet natalium, etc.Ubi
Ratiociniis obligatusidem est, qui rationibus referendis obnoxius vel obæratus : qua de re etiamnum inquiritur ante probationem religiosam. Exstat in Codice titulus
de Ratiociniis. Ratiocinia supputare, apud S. Hieronymum lib. 2. Ep. 7. Vide Columellam lib. 5. cap. 1. ubi bis usurpat
Ratiociniumhac notione.
Raison, eodem intellectu, in Charta ann. 1290. inter Probat. Hist. Sabol. pag. 346 :
Et fismes cette enqueste..... par les livres des Raisons reaulx, ou la valleur devant dicte estoit écrite de long temps.