referendarii

, Qui supplicum preces ad Principem recitant, et mandata Principis judicibus insinuant, in Novella 113. 124. in leg. 2. Cod. de Off. ejus, qui vic. alic. judic. (1, 50.) Glossæ Nomicæ MSS. : Ῥαιφερενδάριος, ὁ τἀς ἀποκρίσεις κομίζων. Vide Procopium lib. 2. de Bello Persico cap. 23. Eustrathium in Vita S. Eutychii P. CP. n. 23. Alemannum ad ejusdem Procopii Anecd. Meursium in Gloss. Græcob. Glossar. med. Græcit. col. 1291. etc. Commentator Notitiæ Imperii in cap. 97 : Qui scrinium dispositionum tractabant, Referendarii vocabantur. Hi supplicum desideria aut judicum consultationes Principi insinuabant, et responsa data consulentibus mittebant, quæ Mandata dicebantur. Hi pauci erant initio : postmodum a Justiniano octodecim ; postea ad octo redacti. Principum responsa, quæ super litibus emanabant, Dispositiones vocabantur ; expositio vero, quam Principi faciebant Referendarii, Relatio appellabatur. Referendariis præfectus erat Comes. Referendarii Spectabiles vocabantur. Tract. MS. de Nominibus judicum ad calcem Ordin. Rom. auctore Cencio ex Cod. reg. 4188 : Referendarius, ipse debet renunciare omnem scriptionem ad imperatorem. Vide Relatio. , apud Francos primæ stirpis Reges, dictus ille, cui commissa erat annuli regii cura, quique regia diplomata subscribebat. Aimoinus lib. 4. cap. 41. ubi de S. Audoeno : Filiusque præcellentissimi viri Antharii, qui Referendarius ideo est dictus, quod ad eum universæ publicæ deferrentur conscriptiones : ipseque eas annulo Regis, sive ab eo sigillo sibi commisso, muniret seu firmaret. Aigradus Monachus in Vita S. Ansberti Archiepiscopi Rotomagensis cap. 1 : Robertus namque vir clarissimus, qui eo tempore summus palatii erat Referendarius. Ubi alii Codd. habent : Gerulus fuerat annuli Regis Chlotarii. Vita alia ejusdem S. Ansberti : Cœpit esse aulicus scriba doctus, conditorque regalium privilegiorum, et gerulus annuli regalis, quo eadem signabantur privilegia. Vita S. Agili Abbatis cap. 13 : Venerabilis Audoenus, cognomento Dado, præfato Regi præ cunctis aulicis amabilis, atque Referendarius constitutus, gestans ejus annulum, quo signabantur publice totius regni potiora signa, vel edicta. Vita S. Boniti Episc. Claromont. cap. 1 : Non multo post annulo ex manu Regis accepto, Referendarii officium adeptus. Gregorius Turon. lib. 5. Hist. cap. 3 : Siggo quoque Referendarius, qui annulum Regis Sigeberti tenuerat. Idem lib. 10. cap. 19. et ex eo Flodoardus lib. 2. Hist. Remens. cap. 2 : Requisitusque Otho, qui tunc Referendarius fuerat, cujus ibi subscriptio meditata tenebatur, adfuit, negat se subscripsisse. Ex his porro qui Referendarii munus obieruntin aula Regum Franciæ, cum hac nomenclatura, isti mihi potissimum occurrerunt. Iis inserere visum est alios, qui hac quidem Referendarii nomenclatura minime donantur, sed quos inter Referendarios recenset Duchesnius in sua Cancellariorum Historia, quod in antiquis Instrumentis annulum regium gestasse legantur, aut saltem regia diplomata subscripsisse. Qui regium annulum gestasse legitur in authentico scripto, Referendarius certo fuit ; qui vero regia dumtaxat diplomata subscripsisse, Regi obtulisse, aut recognovisse dicitur, non continuo censendus est summi Referendarii munus obtinuisse ; hæc enim, si jubebantur, præstabant inferiores Cancellarii seu Notarii. Addita vox jussus inferioris ordinis signum est. sub Chlodoveo I. de quo tamen haud immerito dubitat Duchesnius. Diploma anno 16. ejusdem Regis, apud Duchesnium. anno 17. ejusdem Clodovei Testamentum, seu Diploma, scripsit et subscripsit. , qui sub Theodeberto I. scriptoribus testamentorum regalium præerat, atque eadem testamenta, hoc est diplomata, de annulo regali firmabat, teste Fausto monacho in Vita S. Mauri. sub eodem Theodeberto Cancellarii sortitus officium legitur in ejus Vita sæc. 1. Benedict. pag. 349. , Cancellarius sub eodem Rege. , Cancellarius ann. 12. Childeberti. , sub eodem Childeberto, Diploma recognovit. ejusdem Childeberti Diploma obtulisse, scripsisse et subscripsisse dicitur an. 15. ejusdem Regis. , Notarius et Amanuensis anno 48. ejusdem Regis, in Charta fundationis Abbatiæ S. Germani Paris. cognomento Theodulphus, Archiep. Bituric. Chlotarii I. sigillum gessit. , Referendarius Chlotarii Regis, apud eumdem Gregor. Turon. lib. 19. cap. ult. , Referendarius Chlotarii Regis, apud eumdem Gregorium Turon. lib. 1. de Miracul. S. Mart. cap. 25. , Referendarius Guntranni Regis, postmodum Episcopus Cabilonensis, apud eumd. Greg. Turon. lib. 5. cap. 46. ejusdem Guntranni Referendarius apud Duchesnium. , Regis Guntranni Referendarius, Archiepiscopus Arelat. apud eumdem Gregorium Turon. lib. 8. cap. 39. , ReferendariusRegis Sigeberti, apud Fortunatum lib. 7. Poëm. 22. , Referendariusejusdem Sigeberti Regis, apud Gregorium Turon. lib. 5. Hist. cap. 3. et lib. 3. de Mirac. S. Martini cap. 17. , Referendarius Sigeberti Regis, apud eumdem Gregor. Turon. lib. 9. cap. 33. , postmodum Episcopus Virdunensis, Referendarius Childeberti filii Sigeberti, apud eumdem Gregorium Turon. lib. 9. cap. 23. et lib. de Glor. Confess. cap. 95. Fortunat. in Vita S. Medardi cap. 22. Caramerus, in Gestis Episc. Virdun. cap. 7. , Childeberti Regis Referendarius, apud eumdem Gregor. Turon. lib. 9. cap. 38. Fortunatum lib. 7. Poëm. 6. , Referendarius Childeberti Regis Austras. apud eumdem Greg. Turon. lib. 10. cap. 19. Custos sigilli Theodorici Regis Aurelianensis ann. 606. , Referendarius Chilperici Regis, apud eumdem Gregorium Turon. lib. 5. Hist. cap. 29. Aimoin. lib. 3. Hist. cap. 22. , Referendarius ejusdem Chilperici, apud eumdem Fortunat. lib. 9. Poëm. 12. , seu , postea Rotomag. Archiep. Referendarius Dagoberti I. in Gestis ejusdem Dagoberti cap. 36. 39. 43. apud Aimoinum lib. 4. cap. 41. jam laudato, Matth. Westmonaster. ann. 937. Mabillon. Diplom. pag. 465. ann. 632. Idem Referendarii munere etiam functus est sub Chlodoveo Dagoberti Regis filio, uti probatur apud Du chesnium. Alios alii recensent ejusdem Dagoberti Referendarios, Godefridum, Landricum, Ursinum, Henricum, Chrodebertum, Chadouinum seu Adoindum ; sed post Labbeum contendit Duchesnius eos dumtaxat Notarios fuisse summo Referendario inferiores. Horum ratio est, non fuisse plures eodem tempore summos Referendarios. Verum, ut cæteros taceam, an verisimile est, Chadouinum, seu Adoindum Referendarium, quem ut strenuum Ducem, jam a temporibus Regis Theodorici multis præliis probatum prædicant Fredegarius in Chronico cap. 78. et Auctor Gestorum Dagoberti cap. 36. quemque idem Dagobertus, ut iidem Scriptores testantur, decem Ducibus totique suo exercitui in Vasconiam directo præfecit, an, inquam, verisimile est tam egregium Militem inferioris Notarii munus obiisse, ac non potius veri Referendarii ? Malim ergo credere plures tunc temporis aliquando fuisse Referendarios æquales, ut sub secunda Regum nostrorum stirpe interdum plures fuere Cancellarii, ut colligere est ex Catalogo Cancellariorum a nobis supra descripto. Sed et præter illos Dagoberti Referendarios vel Cancellarios rursum. dicitur, et ut nobilis Regiæ bullæ, vel Sigilli Bajulus declaratur in Chronico Centul. apud Acher. tom. 4. Spicil. pag. 428. ejusdem Regis Diploma optolit tom. 1. Annal. Bened. pag. 685. , a quibusdam fuisse creditur Chlodovei II. Referendarius, quod Landrici Episcopi Paris. Chartam immunitatis Monasterii San-Dionysiani obtulisse legatur et subscripsisse : quod munus erat Referendarii. ejusdem Regis Diploma ann. 653. obtulisse legitur apud Mabillon. lib. 6. Diplom. pag. 467. , postmodum Episcopus Arvernensis, Sigeberti II. Regis Referendarius, in illius Vita tom. 1. Hist. Francorum pag. 684. sub ann. 670. mallem 660. certo tum regnante Chlotario III. in Vita S. Ansberti Episc. Rotomag. cap. 1. , Gerulus annuli Regalis sub eodem Chlotario, in illius Vita num. 7. sub Childerico II. apud Duchesnium. , apud Duchesnium, vel obtulit ut habet Laguille in Probat. Hist. Alsatiæ pag. 14. sub Theodorico I. Rege Franc. , ad cujus vicem Gairebaldus recognovit, sub eodem Theodorico, apud Duchesnium. , sub eod. Theodorico ann. 678. lib. 6. Diplom. Mabill. pag. 469. sub eodem Theodorico, apud Mabillonium lib. 5. Diplom. tabella 20. et lib. 6. pag. 470. in Placito ann. 678. , in altero ejus Regis Placito ann. 680. ibidem. , sub eodem Theodorico ann. 688. ibidem pag. 471. . et subsc. Præceptum ejusdem Theodoriciann. 680. ibidem pag. 471. et aliud Childeberti ann. 694. rursum jussus obtulit ibidem pag. 447. , sub Childeberto II. apud Duchesnium. , Cancellarius Tageberti seu Dagoberti II. Regis Austrasiæ an. ab Incarn. D. DCLXII. ..... an. XXXII. regni sui. In quibus notis manifestus error est. Vide Laguille Histor. Alsat. lib. 7. pag. 76. , in Charta Dagoberti Regis Austrasiæ ann. 691. quam se vidisse testatur Duchesnius pag. 35. sed in hac quoque nota mendum est, nullus enim tum regnabat Dagobertus. duo Placita Chlodovei III. ann. 692. apud Mabillon. lib. 6. Diplom. pag. 473. et 474. aliud Placitum ejusd. Regis eod. ann. ibid. pag. 474. Placitum ejusd. Regis ann. 693. ibid. pag. 476. Placitum Childeberti Regis ann. 694. ibid. pag. 677. Præceptum ejusdem Regis ann. 695. ibid. pag. 478. , ad cujus vicem Aigobercthus jussus recognovit Præceptum ejusd. Regis ann. 697. ibid. pag. 480. Placitum ejusd. Regis ann. 703. ibid. pag. 480. Præceptum ann. 706. ibid. pag. 481. et Placitum recognovit ann. 709. ibidem pag. 482. Placitum ejusdem Regis ann. 710. ibidem pag. 489. et jussus optolit Præcepta Chilperici ann. 716. ibid. pag. 485. et 486. cujus vice Dagobertus recognovit Placitum ejusd. Regis ann. 710. ibid. pag. 484. Chartam ann. 1. Regis Chilperici II. apud Duchesnium. Diploma ejusdem Chilperici, apud Duchesnium et Mabillon. Diplom. pag. 385. Præceptum ejusdem Regis ann. 717. apud Mabillon. pag. 486. pro quo perperam legitur Adonissus obtulit apud Duchesnium. Placitum ejusd. Regis ann. 716. apud Mabillon. pag. 485. aliud Placitum ejusd. ann. ibidem. , sub Theodorico II. sexto anno Caroli Martelli apud Duchesnium. , sub eodem Theodorico, apud eumdem Duchesnium. vel sub eodem Theodorico apud Duchesnium. Abbas, Caroli M. Referendarius, apud Hugon. Flaviniac. pag. 106. Caroli Martelli. Vide Pauli Gesta Episc. Metens. apud Pertz. Scriptor. tom. 2. pag. 267. , subscribit diploma Hugonis Capeti inter Instr. tom. 7. Gall. Christ. col. 220. , Referendarius Regis, sub Philippo I. apud Guibert. lib. 3. de Vita sua cap. 12. Editum est vetus Placitum sub Chlodoveo III. a viro doctissimo Jo. Mabillonio tom. 4. SS. Ord. S. Benedicti pag. 619. et lib. 6. de Re Diplom. pag. 475. apud Brequin. nov. edit. num. 431. cui interfuisse dicuntur Episcopi, viri inlustres, Optimates, Comites, Grafiones, Domestici, Referendarii, scilicet Wlfolaicus, Aiglas, Chrodeberchtus et Waldramnus, deinde Senescalci, et Comites Palatii. Unde aliam ac diversam plane fuisse eruitur Referendariorum dignitatem, a Custode annuli regii, cujus cura plures spectare non potuit. Solebat unus esse cæteris præpositus, cui cura erat annuli regalis. Inferiores erant instar Notariorum, qui Carlovingis et Capetianis imperantibus, summis Cancellariis subdebantur. Vide Marculfum lib. 1. Form. cap. 25. et ibi Bignonium, necnon Mabillonium lib. 2. de Re Diplom. cap. 11. et suo loco Cancellarius. Suos etiam Referendarios habuerunt Reginæ Francorum ; Ursicinus quippe Referendarius Ultrogothæ et Bobolenus Fredegundis laudantur a Gregorio Turon. lib. 5. cap. 43. et lib. 8. cap. 32. Referendarii dignitas obtinuit etiam apud Reges Anglo-Saxonicos. Charta ann. 605 : Ego Augemondus Referendarius approbavi, apud Spelman. Vide Phillips. de Jure Anglos. not. 249. Apud Guibertum lib. 3. de Vita sua cap. 4. Gualdricus Episcopus Laudunensis dicitur fuisse Referendarius Regis Angliæ. Eadem Referendarii, qui scribenda diplomata Notario dictabat, dignitas nota fuit Principibus Beneventanis, ut observat Mabillonius laudato cap. 11. ex Italia sacra tom. 8. col. 589. 608. 609. 610. etc. Charta Aistulfi Longobard. Regis ann. 756. in Chronic. Farfens. apud Murat. Script. tom. 2. part. 2. pag. 440. scripta dicitur ex dicto domni regis per Theopertum illius Referendarium. Vide eumdem Murator. Antiq. tom. 1. col. 118. E. Anianum, qui Breviarium legis Romanæ Wisigothicum edidit, Alarici Regis Referendarium fuisse vult Gothofred. in Prolegom. Cod. Theodos. cap. 5. § 8. , in Ecclesia CP. Dignitas, de qua sic Anastasius ad VIII. Synod. act. 8 : Patriarcha CP. Referendarium quempiam semper habet, qui ejus Imperatori omnem denuntiat voluntatem : qui aditum in palatio semper habet ad referendum Imperatori, quæcumque sunt Patriarchæ ac Ecclesiæ necessaria, per quem etiam Imperator, quod placet, Patriarchæ transmittit. Vide Glossar. med. Græcit. col. 1291. appellati præterea, qui a præposito Parisiensi delegabantur ad examinandas rationes, quæ ad executiones testamentorum pertinebant, ut de iis ad eum referrent. Lit. ann. 1407. tom. 9. Ordinat. reg. Franc. pag. 312 : Pour oïr les comptes du fait d'icelles executions et testamens d'iceulx deffuncts, vous aiez accoustumé de donner et de fait donnez et députez commissaires aucuns des examinateurs de nostre chastellet, pardevant lesquelz ès redditions d'iceulx comptes et autrement, surviennent pluseurs débas et altercations, desquelles et desquelz, pour ce que ilz ne sont que Referendaires, ilz n'osent congnoistre, mais renvoyent tous iceux débas pardevant vous, etc.

Menu

Word wheel

referendarii

Saved

Recent