salutaris
salutaris, of wellbeing, healthful, health-giving, wholesome, salutary
- I In gen.
- α Absol.: ut quae mala perniciosaque sunt, habeantur pro bonis ac salutaribus, Cic. Leg. 1, 16, 44: pro salutaribus mortifera conscribere, id. ib. 2, 5, 13: res salutares (opp. pestiferae), id. N. D. 2, 12, 34: res utiles et salutares, id. ib. 1, 15, 38: salutaris et vitalis calor, id. ib. 2, 10, 27: sine quo nihil nec laudabile nec salutare est, Quint. 12, 10, 79: tuta et salutaria capessere (opp. praecipitia), Tac. A. 15, 29: salutares litterae, Cic. Att. 9, 7, 2; cf.: Apollonides orationem salutarem habuit, Liv. 24, 28: portus eloquentiae, Quint. 12, 7, 4; cf. Plin. Ep. 6, 31, 17: salutaris ars, of healing, Hor. C. S. 63: herbae, Ov. R. Am. 45: amurca, Col. 6, 4, 4.— Rarely of persons: civis, Cic. Mil. 8, 20: bonus et salutaris Princeps, Tiber. ap. Suet. Tib. 29.—
- β With dat., ad, contra aliquid, etc. (the first very freq. in Cic.): ratio quoniam pestifera sit multis, admodum paucis salutaris, Cic. N. D. 3, 27, 69; Plaut. Aul. 2, 1, 26 (145): hominum generi universo cultura agrorum est salutaris, Cic. Sen. 16, 56; id. Fam. 6, 6, 4; id. Brut. 4, 15: corporibus tot res, animis nulla, id. Tusc. 4, 27, 58: vox petentibus, Quint. 10, 7, 2; cf.: radicem decoctam bibere, spasticis, etc. ... salutare ost, Plin. 21, 19, 77, § 132.—Once also in the comp.: nihil est nobis salutarius, Cic. N. D. 3, 9, 23: stella Jovis aut Veneris conjuncta cum Lunā ad ortus puerorum salutaris sit, id. Div. 1, 39, 85: decoctum ad dentium dolorem, Plin. 24, 9, 42, § 71: herba Britannica non nervis modo salutaris sed contra anginas quoque et contra serpentes, id. 25, 3, 6, § 20: dicunt radicem et in pestilentiā salutarem esse in cibis, id. 24, 16, 92, § 148. —
- γ As subst.: sălūtāre, is, n., salvation, deliverance, health (late Lat.), Vulg. Gen. 49, 18; id. Psa. 41, 5 et saep.—Plur.: bibere salutaria alicui, to drink one’s health, Ap. Met. 2, 31, 3.—
- II In partic.
- A As an appellative: salutaris littera, i. e. the letter A, written on the voting tablets as an abbreviation for absolvo, Cic. Mil. 6, 15 (opp. littera tristis, i. e. C, for condemno): digitus, i. e. the index-finger (perh. as used in greeting), Suet. Aug. 80; Mart. Cap. 1, § 90.—
- 2 Subst.: sălūtāre, is, n., i. q. salus, welfare, prosperity, Vulg. Psa. 115, 13 (4) (for the Heb. ).—Adj. prop.: Collis Salutaris, one of the four summits of the Quirinal (so called from the temple of Salus, which stood on it), Varr. L. L. 5, § 52 Müll.; cf. Salus, II.; and v. Becker, Antiq. 1, pp. 568 and 578 sq.: Salutaris porta appellata est ab aede Salutis, quae ei proxima fuit, Fest. p. 326 Müll.: Jovem cum Optimum et Maximum dicimus, cumque eundem Salutarem Hospitalem. Statorem: hoc intellegi volumus, salutem hominum in ejus esse tutelā (corresp. to the Gr. Ζεὺς Σωτήρ), Cic. Fin. 3, 20, 66: qui (Jesus) Latine dicitur salutaris sive salvator, Lact. 4, 12, 6.—Hence, adv.: sălūtārĭter, profitably, beneficially, salutarily: uti armis, Cic. Brut. 2, 8: se recipere, Plancus ap. Cic. Fam. 10, 23, 2: cogitare aliquid, id. ib. 10, 24, 2: quinque consulatus salutariter rei publicae administrati, Val. Max. 5, 2, 3: haec salutariter scripsi, Amm.20, 8, 17.— Comp. and sup. of the adv., and sup. of the adj. do not occur.
hoc [documentum ] erit tuum propositum solacium et speculum ~e
~is,helful or holsum
rosemaryn' , dendrolibanum, [v. l. ], herba estadds ~is
~i in arca, hoc est nunc ecclesia ‥ ut Noe diluvii tempore
ad remedium ‥ infirmitatis mee ‥ in beati Gregorii libris ‥ ancoram defixi, ex quorum lectione animus confricatus incalesceret, et secus ~ium aquarum decursum ad fructum faciendum coalesceret
per latam ‥ vitiorum ‥ relicto ~i licet arto itinere discurrebant viam
qui ‥ Dei prompserunt ‥ / dona, salutaris dum Christus saecla beavit
~i fonte in remissionem peccatorum ‥ ablutus
tristitia ~is est quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris
da ‥ Domine nostris effectum jejuniis ~em [AS: ]halwoende
pro tanti regis memoria immolabatur sacrificium ~e
Jesum dicunt [Saraceni ] excellenciorem ‥ et quod ipse fecit evangelia, in quibus est ~is doctrina et veritas
post salutationem et ~ia vite colloquia
salutatio est brevis oracio ~i noto mentem alliciens
T. ‥ archiepiscopus ‥ Gwiberto priori ‥ benedictionem a Domino et misericordiam a Deo ~i suo
Alano ‥ priori ‥ Joannes ‥ prior salutem in omnium ~i
universis ‥ ecclesie filiis ‥ H. ‥ episcopus salutem in vero ~i
coram Deo ~e nostro
prosperum iter faciet vobis Deus ~ium nostrorum
eo quod concupiscas ~e Domini, et lex ejus meditatio sit cordis tui
dicentes cum psalmista, “‥ Domine ‥ visita nos in ~i tuo” [= ]Psalm. civ 4
interim expedit sub silentio expectare ~e Dei [cf. ]Thren. iii 26
tui salutaris ostende dulcorem
nunc viderunt oculi mei ~e tuum, Domine, quod parasti
unus calix deauratus ‥ cum scriptura “calicem ~is accipiam” [= ]Psalm. cxv 13
“et ~e declarationis vestrae non aspiciam”
et vota pinguium vestrorum non respiciam
quia meum ~e ad manus non habeo pro presenti vobis quoddam dictaminis compendium scribere dignum duxi
- 1. heilzaam, bevorderlijk, gunstig (voor: dat. of ad) [herba; ars geneeskunst; calor; lex; digitus wijsvinger; littera = de letter A (als afk. v. absolvo) op de stembordjes v. rechters]; ➤ generi hominum cultura agrorum est ~ (Cic.); consilium salutare utrique; — subst. salūtāria, ium n geneesmiddelen;
- 2. Salūtāris als bijnaam v. Jupiter: redder;
- 3. (eccl.) zegenrijk; — subst. (a) -is, is m Heiland; (b) salūtāre, is n redding, heil.
養人者。有益者。— digitus 問候之指卽食指。Porta salutaris 羅瑪門名。Littera salutaris 赦罪字即A字。Salutares litterae 慰人之書信。
Suggest a Translation
See an image
- salus, of wellbeing, healthful, health-giving, wholesome, salutary: pro salutaribus mortifera conscribere: res (opp. pestiferae): calor: ars, of healing, H.: herbae, O.: hominum generi cultura agrorum est salutaris.— Fig., serviceable, beneficial, salutary, advantageous, useful: litterae: orationem salutarem habere, L.: civis: nihil est eo melius, nihil salutarius nobis: ad ortūs puerorum.—Esp., in the phrase, salutaris littera, i. e. the letter A(for absolvo, on the ballots of judges; opp. littera tristis, i. e. C, for condemno).—As a surname of Jupiter.
-
…ut explicatis ordinibus temporum uno in conspectu omnia viderem. Quae cum studiose tractare coepissem, ipsa mihi tractatio litterarum salutaris fuit admonuitque, Pomponi, ut a te ipso sumerem aliquid ad me reficiendum teque remunerandum si non pari ,…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…multa de facto ac de re gesta tua ; nihil magnificentius, nihil praeclarius actum umquam, nihil rei publicae salutarius. atque haec una vox omnium est. a te autem peto ut me hanc quasi falsam hereditatem alienae gloriae…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…vero dubito quin, si ille vir legationem renuntiare potuisset, reditus eius et vobis gratus fuerit et rei publicae salutaris futurus, non quo L. Philippo et L. Pisoni aut studium aut cura defuerit in tanto officio tantoque…
Cicero, Philippicae
-
…ut prohiberet Syria Dolabellam qua lege, quo iure eo quod Iuppiter ipse sanxit, ut omnia quae rei publicae salutaria essent legitima et iusta haberentur. est enim lex nihil aliud nisi recta et a numine deorum tracta ratio ,…
Cicero, Philippicae
-
…detrimento eorum maximo extrusum. quae mens eum aut quorum consilia a tanta gloria, sibi vero etiam necessaria ac salutari, avocarit et ad cogitationem consulatus bimestris summo cum terrore hominum et insulsa cum efflagitatione transtulerit, exputare non possum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, nisi qui deposito metu praeteriti periculi fuerit oblitus accedebat ad benefici memoriam gratam ratio illa quae etiam posteris esset salutaris. exstare enim volebam in crudelissimos hostis monimenta odi publici sempiterna. suspicor illud tibi minus probari quod a tuis…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis ; tum rutilus horribilisque terris, quem Martium dicitis ; deinde subter mediam fere…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…volent illi cedant otio consulentes ; tamen a re publica revocabuntur. et nomen pacis dulce est et ipsa res salutaris ; sed inter pacem et servitutem plurimum interest. pax est tranquilla libertas, servitus postremum malorum omnium, non…
Cicero, Philippicae
-
…quae interitum videantur adferre. id ita esse sic probant, quod ante, quam voluptas aut dolor attigerit, salutaria appetant parvi aspernenturque contraria, quod non fieret, nisi statum suum diligerent, interitum timerent. fieri autem non…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…enim evenit ut, qui in rebus improbis populares fuerint, idem in re una maxime populari, quod eadem salutaris rei publicae sit, improbos se quam popularis esse malint me quidem semper, uti scitis, adversarium multitudinis temeritati…
Cicero, Philippicae