sumo
sumo, to take, take up, take in hand, lay hold of, assume
there is a difference between whether you acquire modestly or seize
he spent the day deliberating
- I In gen.: auferere, non abibis, si ego fustem sumpsero, Plaut. Am. 1, 1, 202 (354): laciniam, id. Merc. 1, 2, 16 (126): si hoc digitulis duobus sumebas primoribus, id. Bacch. 4, 4, 24 (663): si mutuas non potero, certum'st sumam foenore, id. As. 1, 3, 95 (247): postremo a me argentum quanti est sumito, Ter. Ad. 977: locum ( = capere), Plaut. Aul. 4, 6, 9 (675): legem in manus, Cic. Agr. 2, 6, 15: unum quodque vas in manus, id. Verr. 2, 4, 27, § 63: Epicurum et Metrodorum non fere praeter suos quisquam in manus sumit, id. Tusc. 2, 3, 8: orationes in manus, Quint. 10, 1, 22: litteras ad te a M. Lepido consule quasi commendaticias sumpsimus, have taken, provided ourselves with, Cic. Fam. 13, 26, 3: spatium ad vehicula comportanda, Liv. 2, 4: spatium ad colloquendum, id. 8, 18: ferrum ad aliquem interficiendum, id. 40, 11, 10: Tusculi ante quam Romae sumpta sunt arma, id. 3, 19, 8: pro conjuge ferrum, Ov. H. 15 (16), 371: arma, Quint. 5, 10, 71: sume venenum, id. 8, 5, 23; Nep. Them. 10, 3; id. Hann. 12, 5: partem Falerni, Hor. C. 1, 27, 9: cyathos, id. ib. 3, 8, 13: panem perfusam aquā frigidā, Suet. Aug. 77: potiunculam, id. Dom. 21: antidotum, id. Calig. 23: pomum de lance, Ov. P. 3, 5, 20: cibum, Nep. Att. 21; Petr. 111: soporem, Nep. Dion, 2, 5: sumptā virili togā, put on, Cic. Lael. 1, 1: virilem togam, Suet. Aug. 8; 94 med.; id. Tib. 7; id. Galb. 4; Val. Max. 5, 4, 4: calceos et vestimenta, Cic. Rep. 1, 12, 18: regium ornatum, Nep. Eum. 13, 3: latum clavum (opp. deponere bracas), Poët. ap. Suet. Caes. 80: diadema, Suet. Calig. 22: annulos ferreos (opp. deponere), id. Aug. 100: gausapa, Ov. A. A. 2, 300: alas pedibus virgamque manu tegumenque capillis, id. M. 1, 672: perventum est eo, quo sumpta navis est, Cic. Off. 3, 23, 89: pecuniam mutuam, id. Fl. 20, 46; Sall. C. 24, 2: aurum mutuum, Suet. Caes. 51.—Of time: diem ad deliberandum, Caes. B. G. 1, 7: tempus cibi quietisque, Liv. 32, 11.—
- B Trop.
- 1 In gen.: calorem animo, Lucr. 3, 288: obsequium animo, i. e. animo obsequi, Plaut. Bacch. 4, 10, 8 (986): Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam sumpserat, ut, etc., assumed, Caes. B. G. 1, 33; cf.: sumpsi animum, I took courage, Ov. F. 1, 147: animos serpentis, id. M. 3, 545: vigorem, id. P. 3, 4, 31: cum spiritus plebs sumpsisset, Liv. 4, 54, 8: certamine animi adversus eum sumpto, id. 37, 10, 2: exempla, Cic. Lael. 11, 38: sumptis inimicitiis, susceptā causā, etc., taken upon one’s self, assumed, id. Vatin. 11, 28: omne bellum sumi facile, ceterum aegerrime desinere, to be undertaken, entered upon, begun, Sall. J. 83, 1; so, bellum cum aliquo, Liv. 1, 42, 2; 36, 2, 3. —
- 2 Esp.: supplicium sumere, to exact satisfaction, inflict punishment, rarely absol.: supplici sibi sumat, quod volt ipse, ob hanc injuriam, Plaut. Merc. 5, 4, 31 (992): satis sumpsimus jam supplici, id. Pers. 5, 2, 72 (848): graviore sententiā pronuntiatā more majorum supplicium sumpsit, Caes. B. G. 6, 44.—Usu. de aliquo: potuisse hunc de illā supplicium sumere, Cic. Inv. 2, 27, 82: tum homo nefarius de homine nobili virgis supplicium crudelissime sumeret, id. Verr. 2, 2, 37, § 91: supplicium de matre sumpsisse, Cic. Rosc. Am. 24, 66; Liv. 39, 29; cf. supplicium.—Rarely ex aliquo, Liv. 23, 3, 1.— Post-class. also ab aliquo, Val. Max. 4, 1, ext. 1; 5, 1, ext. 2.—Rarely poenam sumere ( = capere): pro maleficio poenam sumi oportere, Cic. Inv. 2, 36, 108: merentis poenas, Verg. A. 2, 586: poenam scelerato ex sanguine, id. ib. 12, 949; cf. id. ib. 6, 501.—
- II In partic.
- A To take (by choice), to choose, select: philosophiae studium, Cic. Ac. 1, 2, 8: hoc sumo ( = suscipio), hoc mihi deposco, id. Verr. 1, 12, 36: nos Capuam sumpsimus, id. Fam. 16, 11, 3: sumat aliquem ex populo monitorem officii sui, Sall. J. 85, 10: enitimini, ne ego meliores liberos sumpsisse videar quam genuisse, i. e. to have adopted, id. ib. 10, 8: sumite materiam vestris, qui scribitis, aequam Viribus, Hor. A. P. 38: quis te mala sumere cogit? Aut quis deceptum ponere sumpta velit? Ov. Tr. 5, 1, 69 sq.: disceptatorem, Liv. 1, 50: quod tres patricios magistratus nobilitas sibi sumpsisset, id. 7, 1: Miltiadem sibi imperatorem, Nep. Milt. 1, 3.—Poet., with inf.: quem virum aut heroa lyrā vel acri Tibiā sumis celebrare, Clio? Hor. C. 1, 12, 2: quis sibi res gestas Augusti scribere sumit? id. Ep. 1, 3, 7.—
- B To take as one's own, to assume, claim, arrogate, appropriate to one's self (syn.: ascisco, assumo, arrogo): quamquam mihi non sumo tantum neque arrogo, ut, etc., Cic. Planc. 1, 3: sed mihi non sumo, ut meum consilium valere debuerit, id. Att. 8, 11 D, § 6: sumpsi hoc mihi pro tuā in me observantiā, ut, etc., id. Fam. 13, 50, 1: tantum tibi sumito pro Capitone apud Caesarem, quantum, etc., id. ib. 13, 29, 6: sibi imperatorias partes, Caes. B. C. 3, 51: nec sumit aut ponit secures Arbitrio popularis aurae, Hor. C. 3, 2, 19: vultus modo sumit acerbos, Ov. Tr. 5, 8, 17: mores antiquos, Liv. 3, 68: proelio sumpta Thessalia est, conquered, Flor. 4, 2, 43.—
- C To take, get, acquire, receive: distat sumasne pudenter an rapias, Hor. Ep. 1, 17, 44: laudemque a crimine sumit, Ov. M. 6, 474: sumpto rigore, id. ib. 10, 139: vel tua me Sestus vel te mea sumit Abydos, id. H. 17 (18), 127. —
- D To take for some purpose, i. e. to use, apply, employ, spend, consume (syn. insumo): in malā uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est: In bono hospite atque amico quaestus est, quod sumitur, Plaut. Mil. 3, 1, 79 (674) sq.: minus hercle in hisce rebus sumptum est sex minis, id. Trin. 2, 4, 9 (410) and 12: frustra operam, opinor, sumo, Ter. Heaut. 693: frustra laborem, Caes. B. G. 3, 14: cui rei opus est, ei hilarem hunc sumamus diem, Ter. Ad. 854: videtis hos quasi sumptos dies ad labefactandam illius dignitatem, Cic. Rab. Post. 16, 44: sumpseris tibi familiaritatem nostram ad ornamentum, Plin. Ep. 6, 18, 2. —Poet.: curis sumptus, consumed, worn out, Poët. ap. Cic. Div. 1, 21, 42 (Trag. Fr. Inc. 8 Rib.).—
- E To undertake, begin, enter upon: bellum, Liv. 1, 42; Flor. 4, 12, 24: bellis ponendis sumendisque, Liv. 8, 4: haec maxime belli ratio sumendi fuerat, id. 38, 19: duellum cum aliquo, id. 36, 2: proelia, Suet. Caes. 60; Tac. H. 2, 45: in hos expeditionem, Flor. 4, 12, 6: non mandata expeditio, sed sumpta est, id. 4, 12, 48.—Poet.: prima fide vocisque ratae temptamina sumpsit Liriope, Ov. M. 3, 341.—
- F In an oration, disputation, etc.
- 1 To take for certain or for granted, to assume, maintain, suppose, affirm: alterutrum fatearis enim sumasque necesse'st, Lucr. 1, 974: nec solum ea sumitis ad concludendum, quae ab omnibus concedantur, sed ea sumitis, quibus concessis, etc., Cic. Div. 2, 50, 104: aliquid pro certo, id. ib.—With inf.-clause: beatos esse deos sumpsisti, Cic. N. D. 1, 31, 89: pro non dubio legati sumebant, quae Antiochi fuerunt, Eumenem aequius esse quam me habere, Liv. 39, 28, 5.—
- 2 To make, take a beginning, etc. (late Lat.): ab uno signo sumamus exordium, Macr. Somn. Scip. 18: ab illā quaestione principium sumere, Lact. 1, 2: quin fictio a capite sumat exordium, id. Opif. Dei, 12, 7.—
- 3 To take, bring forward, cite, mention as a proof, an instance, etc. (cf. profero): homines notos sumere odiosum est, Cic. Rosc. Am. 16, 47: unum hoc sumo, id. ib. 34, 97: sumam annum tertium, id. Verr. 2, 3, 44, § 104: ex istis tuis sumam aliquem, id. Cael. 15, 36: quid quisquam potest ex omni memoriā sumere illustrius? id. Sest. 12, 27: ab oratore aut poëtā probato sumptum ponere exemplum, Auct. Her. 4, 1, 1.—
- G To take as a purchase, to buy, purchase: quanti ego genus omnino signorum non aestimo, tanti ista quattuor aut quinque sumpsisti, Cic. Fam. 7, 23, 2: decumas agri Leontini, id. Verr. 2, 3, 64, § 149: quae parvo sumi nequeunt, obsonia captas, Hor. S. 2, 7, 106.—
- H Aliquam, to use, enjoy, etc., in mal. part., Mart. 10, 81, 2: mille licet sumant, Ov. A. A. 3, 90; Auct. Priap. 5; cf. gaudia, Nemes. Ecl. 4, 59: aliquid, Petr. 100.—
- K To take, fascinate, charm: simul conspexerit juvenem, venustate ejus sumitur, Ap. Met. 2, 5, 15.
➳ inf. pf. sync. sumpse Næv. Com. 97 || arch. suremit = sumpsit ; surempsit = sumpserit P. Fest. 299, 2 ; Fest. 298, 9.
- 1. nemen, grijpen [poculum dextrā; virgam manu; frumentum ex agris; arma; pecuniam (mutuam) lenen; aurum mutuum; alci equum afnemen];
- 2. aannemen, in ontvangst nemen [litteras; togam virilem];
- 3. aantrekken, aandoen [togam];
- 4. voedsel tot zich nemen [cibum; panem]; innemen [venenum; medicamentum];
- 5. (poët.) bezit nemen van, grijpen (m. acc.) [alqam nudam];
- 6. (kinderen) aannemen, adopteren;
- 7. kopen, huren [decumas agri Leontini; navem];
- 8. verbruiken, gebruiken, aanwenden, spenderen [operam; laborem frustra];
- 9. (metaf.) (aan)nemen [(sibi) tempus zich de tijd gunnen; speciem hominis; vultūs acerbos; antiquos mores; animum moed vatten; interficiendi domini animum besluiten om; verba ontlenen; supplicium de of ex alqo de doodstraf aan iem. voltrekken; poenam wraak nemen; gaudia genieten; laudem oogsten];
- 10. verwerven, winnen; (pejor. m. sibi) zich permitteren, zich aanmatigen [sibi arrogantiam; sibi iudicium; sibi partes imperatorias]; (ook m. ut);
- 11. kiezen, uitzoeken [peritos duces; exempla; laxamentum plebi; (m. dubb. acc.) alqm sibi collegam; alqm imperatorem];
- 12. vaststellen, bepalen [tempus colloquendi; tempus cibi quietisque; diem ad deliberandum];
- 13. ondernemen, beginnen [proelium; inimicitias]; (ook m. inf.);
- 14. (retor. t.t.) (a) aanvoeren, melding maken van [alqd argumenti loco als bewijs]; (b) aannemen, beweren [alqd pro certo]; (ook m. aci.).
{} — mortem {} — supplicium de eo {} — spiritus {} — animo obsequium {} — bellum {} — operam frustra {} — eum {} Mihi non sumo ut eum corrigam {} \Sumpse pro* Sumpsisse.
Suggest a Translation
See an image
- sub+cmo, to take, take up, take in hand, lay hold of, assume: a me argentum, T.: legem in manūs: litteras ad te a M. Lepido consule sumpsimus, have provided ourselves with: Tusculi ante quam Romae sumpta sunt arma, L.: perventum est eo, quo sumpta navis est, hired: pecuniam mutuam, borrow.—To take, eat, drink, consume, enjoy, put on: vinum, N.: Partem Falerni, H.: pomum de lance, O.: sumptā virili togā, put on: regium ornatum, N.— To take in exchange, buy, purchase: decumas agri Leontini: Quae parvo sumi nequeunt, H.—Fig., to take, take up, assume: tantos sibi spiritūs, ut, etc., assumed, Cs.: animum, take courage, O.: sumptis inimicitiis, susceptā causā.—To take up, under take, enter upon, begin: omne bellum sumi facile, to be undertaken, S.: bellum cum Veientibus sumptum, L.: Prima fide vocisque ratae temptamina, O.: Quem virum lyrā sumis celebrare?H.—To exact, inflict, with supplicium or poenam: more maiorum supplicium sumpsit, Cs.: de illā supplicium sumere: virgis supplicium crudelissime sumere: pro maleficio poenam sumi oportere: tam crudelīs poenas, to take such cruel revenge, V.— To take, choose, select: philosophiae studium: hoc mihi sumo, this is my choice: meliores liberos sumpsisse quam genuisse, i. e. to have adopted, S.: materiam vestris aequam Viribus, H.: mala, O.: disceptatorem, L.: Miltiadem imperatorem sibi, N.—To take, assume, claim, arrogate, appropriate: quamquam mihi non sumo tantum neque adrogo, ut, etc.: imperatorias sibi partīs, Cs.: Nec sumit aut ponit securīs Arbitrio popularis aurae, H.: voltūs acerbos, O.: antiquos mores, L.—To take, obtain, get, acquire, receive: distat sumasne pudenter An rapias, H.: laudem a crimine, O.: sumpto rigore, O.—To take, lay out, use, apply, employ, spend, consume: frustra operam, T.: laborem, Cs.: diem ad deliberandum, Cs.: cibi quietisque tempus, L.: curis sumptus, worn out, C.poët.—Of a speaker, to take for granted, assume, maintain, suppose, affirm: id sumere pro certo, quod dubium est: beatos esse deos: pro non dubio, aequius esse, etc., L.—To take, bring forward, cite, mention, adduce: homines notos sumere odiosum est: unum hoc sumo: quid quisquam potest ex omni memoriā sumere inlustrius?
-
…nostra Rhodanus divideret ; quibus rebus quam maturrime occurrendum putabat. Ipse autem Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam sumpserat, ut ferendus non videretur. Quam ob rem placuit ei ut ad Ariovistum legatos mitteret, qui ab eo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…existimabat. Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum si quid vellent, ad Id. ; April. reverterentur. Interea ea legione quam secum habebat militibusque ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fines ingredi prohibuerint ; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, propterea quod propinquitatibus adfinitatibus quo coniuncti quantam quisque multitudinem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus vel recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et vitae necisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…duplici correptum ardore iuberent hac Amor hac Liber, durus uterque deus, subiecto leviter positam temptare lacerto osculaque admota sumere et arma manu, non tamen ausus eram dominae turbare quietem, expertae metuens iurgia saevitiae ; sed sic intentis…
Propertius, Elegies
-
…, dignum moribus factisque suis exitium vitae invenit. De Cethego, Statilio, Gabinio, Caepario eodem modo supplicium sumptum est. Dum ea Romae geruntur, Catilina ex omni copia, quam et ipse adduxerat et Manlius habuerat ,…
Sallust, Catilina
-
…quem lucida partu Pleias enixa est, letoque det imperat Argum. Parva mora est alas pedibus virgamque potenti somniferam sumpsisse manu tegimenque capillis. Haec ubi disposuit, patria Iove natus ab arce desilit in terras. Illic tegimenque removit…
Ovid, Metamorphoses
-
…numeris ; et eodem in corpore saepe altera pars vivit, rudis est pars altera tellus. Quippe ubi temperiem sumpsere umorque calorque, concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus ; cumque sit ignis aquae pugnax, vapor umidus…
Ovid, Metamorphoses
-
…, si modo proba erant, imitarentur. Arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. Postremo, quod ubique apud socios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exsequebantur imitari quam invidere…
Sallust, Catilina