tranquillus
tranquillus, with comp. and sup, quiet, calm, still, tranquil
- I Lit., chiefly of calmness of weather: ut mare, quod suā naturā tranquillum sit, ventorum vi agitari atque turbari, Cic. Clu. 49, 138: tranquillo mari gubernare, Liv. 24, 8, 12; 38, 10, 5; 28, 17. 12: leni ac tranquillo mari, Curt. 4, 2, 8: aequora, Val. Fl. 2, 609: aquae, Ov. P. 2, 7, 8: caelum, calm, tranquil, Plin. 2, 79, 81, § 192; cf. dies, id. 2, 45, 44, § 114: serenitas, Liv. 2, 62, 2: sic tranquillum mare dicitur, cum leviter movetur neque in unam partem inclinatur ... scito illud non stare, sed succuti leviter et dici tranquillum, quia neque huc neque illo impetum faciat, Sen. Q. N. 5, 1, 1.—
- b Subst.: tranquillum, i, n., a calm; a quiet sea: tranquillum est, Alcedonia sunt circum forum, Plaut. Cas. prol. 26; cf.: qui te ad scopulum e tranquillo auferat, Ter. Phorm. 689: in tranquillo tempestatem adversam optare dementis est, Cic. Off. 1, 24, 83: ita aut tranquillum aut procellae in vobis sunt, Liv. 28, 27, 11: tranquillo pervectus Chalcidem, on the calm, tranquil sea, Liv. 31, 23, 4: classicique milites tranquillo in altum evecti, id. 26, 51, 6: non tranquillo navigamus, id. 24, 8, 13 Weissenb. ad loc.; cf.: tranquillo, ut aiunt, quilibet gubernator est, Sen. Ep. 85, 30: alia tranquillo velut oscitatio, Plin. 9, 7, 6, § 18.—Plur.: testudines eminente dorso per tranquilla fluitantes, Plin. 9, 10, 12, § 35: immoti jacent tranquilla pelagi, Sen. Troad. 200.—
- B Transf.: tranquilla et serena frons, calm, not disturbed, Cic. Tusc. 3, 15, 31: tranquillo serenoque vultu, Suet. Aug. 79. —
- II Trop., calm, quiet, peaceful, placid, composed, untroubled, undisturbed, serene, tranquil (cf. quietus): efficiendum est, ut appetitus sint tranquilli atque omni perturbatione animi careant, Cic. Off. 1, 29, 102: tranquillum facere ex irato, Plaut. Cist. 3, 21 (651); so (opp. irata) id. Poen. 1, 2, 145 (354): locus, id. Ep. 3, 4, 8 (444): ut liqueant omnia et tranquilla sint, id. Most. 2, 1, 70 (417): tranquillam concinna viam, id. Stich. 2, 1, 13 (286): placata, tranquilla, quieta, beata vita, Cic. Fin. 1, 21, 71; cf.: pacatae tranquillaeque civitates, id. de Or. 1, 8, 30: nihil quieti videre, nihil tranquilli, id. Fin. 1, 18, 38: tutae tranquillaeque res omnes, Sall. C. 16, 5; so, res, Liv. 38, 28, 1: tranquillo animo esse potest nemo, Cic. Sen. 20, 74; cf.: tranquillo pectore vultuque sereno, Lucr. 3, 294: senectus, Hor. S. 2, 1, 57: otia sine armis, Luc. 2, 266: pax, id. 1, 171.—Comp.: ita hanc canem faciam tibi oleo tranquilliorem, Plaut. Poen. 5, 4, 66 (1239): tranquilliorem plebem fecerunt, Liv. 2, 63, 3: esse tranquillior animo, Cic. Fam. 4, 5, 6.—Of an orator: in transferendis faciendisque verbis tranquillior (Isocrates), Cic. Or. 52, 176.—Sup.: illud meum turbulentissimum tempus profectionis tuo tranquillissimo praestat, Cic. Pis. 15, 33: cetera videntur esse tranquilla: tranquillissimus autem animus meus, id. Att. 7, 7, 4: tranquillissima res, Ter. And. 620: otium, Plin. Ep. 7, 25, 2.—
- b Subst.: tranquillum, i, n., calmness, quiet, tranquillity, etc.: vitam ... in tam tranquillo ... locare, Lucr. 5, 12; cf.: esse in tranquillo, Ter. Eun. 1038: in urbe ex tranquillo nec opinata moles discordiarum ... exorta est, Liv. 4, 43, 3: seditionem in tranquillum conferre, Plaut. Am. 1, 2, 16 (478): republicā in tranquillum redactā, Liv. 3, 40, 11.—Plur.: tranquilla tuens nec fronte timendus, Val. Fl. 1, 38.—Hence, adv., in two forms.
- 1 tranquillē, calmly, quietly, tranquilly: inclamare, Plaut. Cist. 1, 1, 112 (112): tranquille placideque, Cic. Tusc. 3, 11, 25: dicere, with leniter, definite, etc., id. Or. 28, 99.—Comp.: tranquillius manere, Sen. Ep. 71, 15.—Sup.: tranquillissime senuit, Suet. Aug. 2 med.—
- 2 tranquillō, quietly, without disturbance (very rare): nec cetera modo tribuni tranquillo peregere, Liv. 3, 14, 6; cf. supra, I. b.—
- B Transf., tranquillizing, bringing peaceful news: tranquillae tuae quidem litterae, Cic. Att. 14, 3, 1.
neque ‥ fiunt nisi caelo marique ~o et vento in venas terrae condito
[columba ] aere tranquillo lapsa deinde, sibi / radit
postquam naves ‥ ascendimus ‥ mare ‥ placitum invenimus et ~um
tranquillum pelagus promittit puppibus arthos
si hyems austrina, pluviosa et ~a fiat et ver siccum boreale
ut quomodo ‥ pura mente ~aque devotione Domino servierat ita etiam ~a morte ‥ ad ejus visionem veniret
recto intellectu et mente ~a ‥ inspicitur
~a locutione querulosos impetitores compressit
Mars ‥ quum seviret Gradivus, quum ~us esset Quirinus dicebatur
cum ‥ mentis ~e serenitatem tot adversa prepediant
in armis furens, in pace ~us
redeunte temporum statu ~iore redit et mihi otium
hec ‥ urbs, portum habens ‥ ~am prebere potest navigantibus ‥ stationem
tempus habemus ~um in Anglia sine rapina
ut maximam illic et quietam tranquillitatem et quietudinem ~imam habere mereamini in celo
pesabylle , pacificus ‥ ~us, portuosus
- 1. rustig, stil, ihb. windstil [mare; serenitas];
- 2. vredig, kalm, rustig [civitas; libertas; animus; vita; plebs].
- with comp.and sup, quiet, calm, still, tranquil: mare, quod naturā suā tranquillum sit: tranquillo mari gubernare, L.: aquae, O.—As substn., a quiet sea, calm: te ad scopulum e tranquillo auferre, T.: in tranquillo tempestatem adversam optare dementis est: tranquillo pervectus Chalcidem, on the calm sea, L.: non tranquillo navigamus, L.—Of the countenance, calm, undisturbed, serene: frons tranquilla et serena.—Fig., calm, quiet, peaceful, placid, composed, untroubled, undisturbed, serene, tranquil: ut appetitūs sint tranquilli: tutae tranquillaeque res omnes, S.: senectus, H.: tranquillior in plebem fecerunt, L.: tranquillior animo esse: in transferendis faciendisque verbis tranquillior: tranquillae tuae quidem litterae, i. e. bring peaceful tidings: tranquillissima res, T.: tranquillissimus animus. —As substn., calmness, quiet, tranquillity, peace: esse amorem in tranquillo, T.: in urbe ex tranquillo moles discordiarum . . . exorta est, L.: videre nihil tranquilli.
-
…Cn. Pompeius in extremis terris bellum gerebat ; ipsi consulatum petenti magna spes, senatus nihil sane intentus tutae tranquillaeque res omnes, sed ea prorsus opportuna Catilinae. Igitur circiter Kalendas Iunias L. Caesare et C. Figulo…
Sallust, Catilina
-
…leporem. effice ut interea fera moenera militiai per maria ac terras omnis sopita quiescant ; nam tu sola potes tranquilla pace iuvare mortalis, quoniam belli fera moenera Mavors armipotens regit, in gremium qui saepe tuum se reiicit aeterno…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…cursum tenentem suum, si non eum petat portum quem ego aliquando probavi, sed alium non minus tutum atque tranquillum, cum tempestate pugnem periculose potius quam illi, salute praesertim proposita, obtemperem et paream ego vero haec didici…
Cicero, pro Plancio
-
…frons erat, quae M. Crassi illius veteris, quem semel ait in omni vita risisse Lucilius, sed tranquilla et serena ; sic enim accepimus. iure autem erat semper idem voltus, cum mentis, a qua is…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…et nomen pacis dulce est et ipsa res salutaris ; sed inter pacem et servitutem plurimum interest. pax est tranquilla libertas, servitus postremum malorum omnium, non modo bello sed morte etiam repellendum. quod si se ipsos illi…
Cicero, Philippicae
-
…, quaevis fuga quam ulla provincia esset optatior. sed perge porro. nam si illud meum turbulentissimum tempus tuo tranquillissimo praestat, quid conferam reliqua quae in te dedecoris plena fuerunt, in me dignitatis me Kalendis Ianuariis, qui…
Cicero, in Pisonem
-
…comparate. ille erat summa modestia et gravitate censor hic tribunus plebis scelere et audacia singulari. tempus illud erat tranquillum et in libertate populi et gubernatione positum senatus tuum porro tempus libertate populi Romani oppressa, senatus auctoritate deleta .…
Cicero, de Domo sua
-
…voluntates, impellere quo velit, unde autem velit deducere haec una res in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est aut tam admirabile, quam ex infinita multitudine hominum…
Cicero, de Oratore
-
…quanta ornamenta, quae dignitas ; quae se non contempsisse sed ordine suo patrumque suorum contentos fuisse et vitam illam tranquillam et quietam, remotam a procellis invidiarum et huiusce modi iudiciorum sequi maluisse. aut sibi ad honores petendos aetatem…
Cicero, pro Cluentio
-
…aetate praecurrit, ut eos ille moderatione, non inventione vicerit. Est enim, ut in transferendis faciendisque verbis tranquillior sic in ipsis numeris sedatior. Gorgias autem avidior est generis eius et his festivitatibus sic enim ipse censet insolentius…
M. Tullius Cicero, Orator