urbanitas
urbanitas, a living in the city, city life, life in Rome
- I Lit.: desideria urbis et urbanitatis, Cic. Fam. 7, 6, 1: in urbis urbanitatisque desiderio, id. ib. 7, 17, 1.—
- II Transf., city fashion, city manners, both in a good and in a bad sense.
- A In a good sense.
- 1 Refinement, elegance of manner, politeness, courtesy, affability, urbanity: addo urbanitatem, quae est virtus, ut Stoici rectissime putant, Cic. Fam. 3, 7, 5.—
- 2 Refinement, delicacy, or elegance of speech: urbanitate quādam quasi colorata oratio, Cic. Brut. 46, 170; cf. Quint. 6, 3, 17 (opp. rusticitas); 6, 3, 103 sq.—
- b In partic., wit, humor, pleasantry, raillery: contumelia si petulantius jactatur, convicium; si facetius, urbanitas nominatur, Cic. Cael. 3, 6: in quantam hominum facetorum urbanitatem incurratis, non dico, id. Fin. 2, 31, 103: ut aliquando subtilitatem veteris urbanitatis et humanissimi sermonis attingerem, id. Q. Fr. 2, 10, 2: vides exaruisse jam veterem urbanitatem, id. Fam. 7, 31, 2: mancipiorum urbanitas in dominos contumeliosa, Sen. Const. 11, 3: in jocis, Quint. 2, 5, 8: oratoria, id. 6, 3, 14: risus si aptus est, urbanitatis nomen adsequitur, id. 8, 6, 74; 10, 1, 115.—
- B In a bad sense, trickery, roguery, knavery: incuriosos milites (vernaculā utebantur urbanitate) quidam spoliavere, Tac. H. 2, 88; so, vernula, Petr. 24.
lepor, ~as, facetia, curialitas
hoc ab omni ~ate adeo procul est ut barbariei vitiis familiarius sit quam vite civili
vir affabilis ‥ nulli prorsus hominum, quicquid intus palliaverit, ~ate secundus
uberrimamque verborum facundiam ac virginalem ~atis [gl.: i. facundie, eloquentie, loquele, ] disertitudinem magnopere admirarerburhspæce, gleawnysse
quicquid ~atis sale conditum cognoscitur, vestris intellectualibus favorabile auribus et acutissimis oculis amabile esse probavimus
quam audacter suos incitavit princeps, quis ~ate fretus potest edicere?
comoediarum et tragoediarum actus, mimorum ~ates, et strophas et quidquid hujusmodi
illa scribendi ~as que olim florebat in juvene nunc marcescit in sene
qui desponsavit predictam E. et predicta mesuagia ‥ nunc tenet per ~atem Anglie
- 1. stadsleven, leven in Rome; ➤ desiderium urbanitatis;
- 2. (meton.) stadse manieren: (a) verfijnde manieren, beschaafd gedrag; (b) beschaafde uitspraak, nette manier van zich uitdrukken; (c) geestigheid, spitsvondig grapje; (d) (Tac.) flauwe grap.
- urbanus, a living in the city, city life, life in Rome: desideria urbis et urbanitatis.—City fashion, city manners, refinement, elegance, politeness, courtesy, affability, urbanity: addo urbanitatem, quae est virtus: urbanitate quādam quasi colorata oratio.—Wit, humor, pleasantry, raillery: in hominum facetorum urbanitatem incurrere.—Trickery, knavery, Ta.
-
…accedat eodem oportet lepos quidam facetiaeque et eruditio libero digna celeritasque et brevitas et respondendi et lacessendi subtili venustate atque urbanitate coniuncta ; tenenda praeterea est omnis antiquitas exemplorumque vis, neque legum ac iuris civilis scientia neglegenda est. Nam…
Cicero, de Oratore
-
…explicare nobis totum genus hoc iocandi quale sit et unde ducatur ; praesertim cum tantam vim et utilitatem salis et urbanitatis esse fateatur Quid, si inquit Iulius adsentior Antonio dicenti nullam esse artem salis Hic cum Sulpicius reticuisset, quasi…
Cicero, de Oratore
-
…sumpta ratione est, ad sensus ipsos admovetur, maxime oculorum, qui est sensus acerrimus. Nam et odor urbanitatis et mollitudo humanitatis et murmur maris et dulcitudo orationis sunt ducta a ceteris sensibus ; illa vero oculorum multo acriora…
Cicero, de Oratore
-
…in dominos quaeritur ; vos enim dominos esse dicitis. cum Chrysogono sunt. ita credo ; litteris eorum et urbanitate Chrysogonus ducitur ut inter suos omnium deliciarum atque omnium artium puerulos ex tot elegantissimis familiis lectos velit hos versari ,…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…istis externis quasi oratoribus Quid censes, inquam, nisi idem quod urbanis praeter unum, quod non est eorum urbanitate quadam quasi colorata oratio. Et Brutus qui est, inquit, iste tandem urbanitatis color Nescio, inquam ;…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…legi litteras dignas Ap. Claudio, plenas humanitatis, offici, diligentiae. aspectus videlicet urbis tibi tuam pristinam urbanitatem reddidit ; nam quas ex itinere ante quam ex Asia egressus es ad me litteras misisti, unas de legatis…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…noli mirari ; eodem enim fere loco tu quoque emisse te fecisti me certiorem. habes ; deponendae tibi sunt urbanitates ; rusticus Romanus factus es, quo modo ego mihi nunc ante oculos tuum iucundissimum conspectum propono ; videor enim…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, quod non est eorum urbanitate quadam quasi colorata oratio. Et Brutus qui est, inquit, iste tandem urbanitatis color Nescio, inquam ; tantum esse quendam scio. Id tu, Brute, iam intelleges, cum in…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…nec caput nec pedes. equidem vellem uti pedes haberent, ut aliquando redires. vides enim exaruisse iam veterem urbanitatem, ut Pomponius noster suo iure possit dicere Nisi nos pauci retineamus gloriam antiquam Atticam. ergo is tibi ,…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…et paene ille timore, ego risu corrui. hunc, ut dico, certe sustulissem ut aliquando subtilitatem veteris urbanitatis et humanissimi sermonis attingerem ; sed hominem infirmum in villam apertam ac ne rudem quidem etiam nunc invitare nolui .…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem