utinam
utinam, oh that! I wish that! if only! would to heaven! would that!
if only the law which there is for the wife were the same for the husband!
- I Affirm atively.
- A Alone.
- 1 With primary tenses: Ar. Hem! aspecta: rideo. De. Utinam, male qui mihi volunt, sic ri deant! Plaut. As. 5, 1, 13 (840): utinam quae dicis, dictis facta suppetant! id. Ps. 1, 1, 106 (108): utinam mea mihi modo auferam quae huc adtuli salva, id. Aul. 3, 2, 19 (433): utinam id sit, quod spero, Ter. And. 931: utinam sciam ita esse istuc, id. Hec. 536: atque utinam ipse Varro incumbat in causam! Cic. Att. 3, 15, 3: (Tibur) Sit meae sedes utinam senectae! Hor. C. 2, 6, 6: utinam hinc abierit in malam crucem! Plaut. Poen. 3, 6, 4 (799): cui quidem utinam vere fideliter abundiente auguraverim, Cic. Rep. 4, 8, 8 (from Non. p. 469, 15).—
- 2 With secondary tenses: Am. Homo hic ebrius est. So. Utinam ita essem! Plaut. Am. 2, 1, 24 (574): utinam lex esset eadem, quae uxori est, viro! id. Merc. 4, 6, 7 (823): utinam esset mihi Pars aequa amoris tecum, Ter. Eun. 91: utinam, Quirites, virorum fortium atque innocentium copiam tantam haberetis, Cic. Imp. Pomp. 10, 27: utinam promissa liceret Non dare! Ov. M. 2, 51: Me. Fugit te ratio. So. O utinam istuc pugni fecissent tui! Plaut. Am. 1, 1, 230 (382): quod utinam ipse fecisset, Quint. 10, 1, 131: o utinam primis arsisses ignibus infans Idque ego passa forem! Ov. M. 8, 501: atque utinam aut verus furor ille aut creditus esset Nec comes hic Phrygias umquam venisset ad arces! id. ib. 13, 43.—
- 3 Elliptically, without a verb: habetis sermonem bene longum hominis, utinam non impudentis! not, I trust, Cic. de Or. 2, 88, 361: Caesaris ... cursus quid efficiat, exspecto: utinam aliquid simile Parthicis rebus (sc. efficiat), id. Att. 7, 11, 7: ego adero, atque utinam tu quoque eodem die, id. ib. 13, 22, 4; cf. id. N. D. 3, 31, 78.—
- B Esp. after quod: Quod utinam me suis arquitenes telis mactasset dea!Att. ap. Non. p. 341, 25 (Trag. Rel. v. 52 Rib.): quod utinam inspectare possis timorem de illo meum, id. Ep. ad Brut. 1, 4, 7: quod utinam minus vitae cupidi fuissemus! Cic. Fam. 14, 4, 1; Sall. J. 14, 21; cf. Ap. Flor. 4, p. 359, 22; cf. elliptically: quod utinam, iterum utinam, tuo tamen commodo! Cic. Att. 13, 48, 1.—
- II Negatively: utinam ne and utinam non (equally in use), oh that ... not; would that ... not: utinam ne in nemore Pelio securibus Caesa accidisset abiegna ad terram trabes, Enn. ap. Cic. Top. 16, 61: quod utinam ne Phormioni id suadere in mentem incidisset! Ter. Phorm. 157: illud utinam ne vere scriberem! Cic. Fam. 5, 17, 3: haec ad te die natali meo scripsi, quo utinam susceptus non essem, aut ne quid ex eādem matre postea natum esset! id. Att. 11, 9, 3: Clitus utinam non coëgisset me sibi irasci, Curt. 8, 8, 7: utinam liberorum nostrorum mores non ipsi perderemus? Quint. 1, 2, 6: utinamque non pejora vincant, id. 9, 3, 1; cf.: utinam non inquinasset (Afranius) argumenta puerorum foedis amoribus, id. 10, 1, 100: utinam nec ... nec, would that neither ... nor, Phaedr. 4, 6, 6 sq.
tu te ~am non mutares
~am nobis praesentium rerum possessio non sit futurarum remuneratio!
novi ipse fratrem, quem ~am non nossem!
atque ~am, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere faciamus
~am, ~am ita sit!
fiat ~am pax ‥ in diebus nostris
~am fratres ‥ ista legere frequenter ‥ ac firmiter mente tenere velitis
bibam et utinam sitis non transeat, / sed potus pocius sitim adaugeat
o ~am aliter fecissemus
inter quos ‥ Gregorium ‥ adnumeramus, ~am et nos cum illo
quondam dulcissimus et ~am nunc saltem dulcis
consul tuus, ~am efficax, T. Bekynton
recommendetis me ‥ domino meo rectori de Blofeld, ~am de Hadlé, etc.
~am ut tam effectu parere valeam quam voto
~am ut citius superveniente aestate te mereamur videre
- 1. bij vervulbare wens in een wenszin m. conj. praes. (voor het heden en de toekomst) of conj. pf. (voor het verleden), ook te vertalen met hopelijk; ➤ Tibur sit meae sedes ~ senectae (Hor.);
- 2. bij onvervulbare wens in een wenszin m. conj. impf. (voor het heden) en conj. plqpf. (voor het verleden): ➤ ~ Cyrus viveret!; Achilles ~ vitasset Apollinis arcūs!
- uti (see ut)+nam, oh that! I wish that! if only! would to heaven! would that!: utinam id sit, quod spero, T.: utinam tibi istam mentem di inmortales duint: utinam, Quirites, virorum fortium copiam tantam haberetis: utinam promissa liceret Non dare!O.: habetis sermonem bene longum hominis, utinam non impudentis!not, I trust: quod utinam, iterum utinam, tuo tamen commodo!: illud utinam ne vere scriberem!: haec ad te die natali meo scripsi, quo utinam susceptus non essem!: Utinam nec . . . nec, would that neither . . . nor, Ph.
-
…esse timendum putem, licet hinc intellegatis, quod etiam illud moleste fero quod ex urbe parum comitatus exierit. Vtinam ille omnis secum suas copias eduxisset Tongilium mihi eduxit quem amare in praetexta coeperat, Publicium et Minucium quorum aes…
Cicero, in Catilinam
-
…res frangat, tu ut umquam te corrigas, tu ut ullam fugam meditere, tu ut ullum exsilium cogites Vtinam tibi istam mentem di immortales duint tametsi video, si mea voce perterritus ire in exsilium animum induxeris, quanta…
Cicero, in Catilinam
-
…hac re arbitror Id fieri posse maxime, verumtamen, Potius quam te inimicum habeam, faciam ut iusseris. Utinam istuc verbum ex animo ac vere diceres, Potius quam te inimicum habeam. Si istuc crederem Sincere dici quidvis…
Terence, Eunuchus
-
…dura nave iacere potes tu pedibus teneris positas fulcire pruinas, tu potes insolitas, Cynthia, ferre nives o utinam hibernae duplicentur tempora brumae, et sit iners tardis navita Vergiliis, nec tibi Tyrrhena solvatur funis harena, neve…
Propertius, Elegies
-
…vincant in amore columbae dicere, quos iuvenes quaeque puella domet. me dolor et lacrimae merito fecere peritum atque utinam posito dicar amore rudis quid tibi nunc misero prodest grave dicere carmen aut Amphioniae moenia flere lyrae plus in amore…
Propertius, Elegies
-
…iacentem, frigidaque Eoo me dolet aura gelu tu sola humanos numquam miserata dolores respondes tacitis mutua cardinibus. o utinam traiecta cava mea vocula rima percussas dominae vertat in auriculas sit licet et saxo patientior illa Sicano, sit licet…
Propertius, Elegies
-
…diligenter. Fiet. At mature. Fiet. Satin hoc mandatum est tibi Ah Rogitare quasi difficile sit. Utinam tam aliquid invenire facile possis Phaedria Quam hoc peribit. Ego quoque una pereo, quod mihi est carius Ne…
Terence, Eunuchus
-
…crede mihi si te quoque pontus haberet, te sequerer, coniunx, et me quoque pontus haberet. O utinam possim populos reparare paternis artibus atque animas formatae infundere terrae Nunc genus in nobis restat mortale duobus sic visum superis…
Ovid, Metamorphoses
-
…clausis expulit e foribus namque ubi longa meae consumpsti tempora noctis, languidus exactis, ei mihi, sideribus o utinam talis perducas, improbe, noctes, me miseram qualis semper habere iubes nam modo purpureo fallebam stamine somnum ,…
Propertius, Elegies
-
…fores, Aut quia sum apud te primus. Missa istaec face. Quid missa o Thais, Thais, utinam esset mihi Pars aequa amoris tecum, ac pariter fieret, Ut aut hoc tibi doleret itidem ut mihi dolet…
Terence, Eunuchus