vitalis
vitalis, of life, vital
Frieze-Dennison Vergil
Could not find vitalem in Logeion dictionaries.
vitalem Adjective: feminine accusative singular, Adjective: masculine accusative singular of vitalis
- I Adj.: caloris natura vim habet in se vitalem, vital power, Cic. N. D. 2, 9, 24: spiritus, id. ib. 2, 45, 117: totum corpus vitalis calor liquit, Curt. 3, 5, 3; 7, 3, 14; 8, 4, 8: recepto calore vitali, id. 8, 4, 17; Sen. Ben. 4, 6, 3; Lact. 2, 12, 6: viae, i.e. air-passages, Ov. M. 2, 828 aevum, lifetime, life, Plaut. Poen. 5, 4, 14 (1187): vita, i. e. true life, Enn. ap. Cic. Lael. 6, 22 (Enn. p. 180 Vahl.): motus, Lucr. 3, 560: lumen relinquere, i.e. to die, Ov. M. 14, 175 saecla, ages, generations, Lucr. 1, 202: lectus, upon which one is laid while alive and is laid out when dead, a death-bed, funeral-couch, Petr. 42, 6: si esse salvum me vis aut vitalem tibi, i. e. remaining or keeping alive, long-lived, Plaut. Bacch. 4, 9, 75 (999); Hor. S. 2, 1, 61; 2, 7, 4; Sen. Contr. 1, 1 fin.—
- II Substt.
- A vītāle, is, the means of life, subsistence: mortiferum vitali admiscere, Liv. 6, 40, 12.—
- B vītālia, ĭum, n.
- 1 The vital parts, vitals, Sen. Ira, 2, 1, 2; Luc. 7, 620; 9, 743: capitis, Plin. 8, 7, 7, § 20: arborum, id. 17, 27, 42, § 251: rerum, Lucr. 2, 575.—
- 2 Grave clothes (cf. supra, lectus vitalis), Sen. Ep. 99, 22; Petr. 77, 7. —* Adv.: vītālĭter, vitally: vitaliter esse animata, with life, vitally, Lucr. 5, 145.
si cuilibet substantiae quae et vivit et sensibilis et rationalis est cogitatione auferatur quod rationalis est, deinde quod sensibilis et postea quod ~is, postremo ipsum nudum esse quod remanet
hic ‥ creatori meo serviam, nec inde quamdiu ~is calor in me fuerit recedam
sic jacebat attonita ut ‥ vix aliquod vite superstitis relinqueret vestigium, nisi quod rubor quidam ~is in summitate nasi videbatur
utinam a terra viventium sicut et morientium, a terra ~i sicut et penali sive letali ‥ expelli non meruissent
filii tales et nepotes ‥ sic parentes aut patruos ‥ ~ibus ante diem horis et auris toto desiderio privare nituntur
effectus non excedit causam in perfectione ‥ ergo operatio ~is non potest esse nisi a principio agendi ~i vel vivo
felix anima quae terreno resoluta carcere libera coelum petit ‥ o vita ~is, dulcis, et amabilis, ubi non est hostis impugnans
hanc ‥ vitam vere ~em plus per opera bona et bene meritoria quam per opuscula laboriosa sibi mens provida comparare nitatur
per arctiorem vitam, que ducit ad vitam [? l. viam ] ~em perennem
plus agere animam quam anima vivere convincitur qui de amici ~i presentia non letatur
ad argumentum principale dico quod forma ~is potest produci a non-vivo partialiter sed non totaliter
Mare Mortuum dicitur quia nullum gignit ~e, nec quicquam nutrit de genere viventium
pluvie ‥ quas ‥ hominum mortalitas ‥ sequebatur, vix relinquens ~es mortuorum corpora honeste sepelire
mundus erit talis, fuerit vivens homo qualis; / obstet vitalis quilibet ergo malis
‘sanguinem’ ‥ ‘animarum’ typice dicit ipsum ~e quo vegetantur et sustentantur et vivunt homines in carne per animam
ubi vitalis morientes liquerat artus / spiritus
ita ‥ vitis est in palmitibus ut ~e alimentum subministret eis, non sumat ab eis
secunda anathomicorum intencio consideracionis circa spiritualia aut ~ia membra consistit, quorum primum et principale est cor
diligentius intuentes viderunt mortuo similem, aurasque ~es nullis moventem alitibus
nautis ‥ mandavit ut in parte freti ~e hostibus subsidium denegarent
heremita ‥ exhausta membrorum ~ia et marcida praecordiorum ilia quinque caricibus ‥ sustentasse et aluisse describitur
subito miserente Deo disrumpitur ille, / qui secuit ventris vitalia, ferreus orbis
nuper se stimulis carnis aculeatum [in ] immensum excanduisse; nunc superno rore irrigatum et ventre et totis ~ibus algere
in homicidio gladius ~ia penetrat, caput amputat, non tamen ipse, sed homo peccat
‘~ia’, viscera in quibus vita conservatur
enteria, intestina, exta, viscera, ~ia
scilicet ut queram baculos, vitalia, peram, / et geminos utres neque discissos neque putres
nichil in via capiet in itinere sine licentia nec de cibariis nec de aliquibus ~ibus nec de aliis, set omnia necessaria sua emat per rationabile forum
invenient ad dictum cariagium ‥ Johannes Schureue pro ~i et Willielmus Brond pro Mellelond' j hominem et ij boves
de omnibus ~ibus ac necessariis satisfaccionem fecerunt racionabiliter
in vadiis garcionis S. C. per iij dies cum vitalliis per viam
in xiij panibus ‥ pro equis apud F. querentibus vitallia
~i ‥ unda perfusus sum
in caelo et in terra tua fiat clara voluntas / vitalisque hodie sancti substantia panis / proveniat nobis, tua mox largitio solvat
ad ejus ~em tumulum
crucis ~e signum et venerandum misterium
ingravescente morbo sumptis ~ibus sacramentis ‥ egritudinis molestia spiritum jam urgebat ad exitum
in scripturis ~ibus degustare gloriam magnificentie suavitatis ejus
venerabilis comes Hugo vocavit, ~is Anselmus archiepiscopus affuit
abbatis vocabulum altum et celebre, serenum et suave, venerabile et ~e
inter terras ‥ Jacobo pertinentes in ~i redditu
feuda coeperunt esse ~ia, idest a domino clienti concedebantur pro tempore vitae
dicuntur a quibusdam veruce ~es; sed lupine sunt tales molles, et sunt communiter in palpebris
eodem die sanctorum martyrum ~is, Feliculae et Zenonis
Wighebergam tenet Vital' de Hamone
mandate mihi praenomen ejus et nomina uxoris et filiorum ejus. solum enim nomen ejus teneo, quia ~is vocatur
nomen ‥ ~is pro anglico vocamine quod Normannis absonum censebatur michi impositum est
- 1. van het leven, tot het leven behorend, levens- [vis; lumen levenslicht; aevum tijd v. leven];
- 2. leven schenkend, vitaal [aura; viae luchtwegen];
- 3. (niet-klass.) levensvatbaar [puer];
- 4. (Petr.) lectus ~ (lijk)baar;
- 5. (eccl.) panis ~ hostie; / subst. vītālia, ium n (poët.; postklass.) (a) vitale organen v.h. lichaam; (b) lijkkleed.
存生命。保養。生活。可耐長者。— lectus 先人之牀。— aura 喘之氣。— calor 身原熱。— ros 嬭母之乳。Vita vitalis 明智之度生。Viae vitales 呼吸之道。Non est vitalis 不可長活者。Lumen vitale relinquere 斷氣。
Suggest a Translation
See an image
- vita, of life, vital: caloris natura vim habet in se vitalem, vital power: calor, Cu.: Vitales vias clausit, i. e. the wind-pipe, O.: vita ‘vitalis,’ ut ait Ennius, i. e. true life: lumen vitale relinquam, i. e. die, O.: ut sis Vitalis metuo, long-lived, H.: Mancipium frugi quod sit satis, hoc est Ut vitale putes, i. e. not too good to live, H.: abstinere eo quod vitale sit, life-sustaining, L.
-
…tantos natura parare non potuit, pedibus qui pontum per vada possent transire et magnos manibus divellere montis multaque vivendo vitalia vincere saecla, si non, materies quia rebus reddita certast gignundis, e qua constat quid possit oriri nil…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…usus vitae requirit, confector est et consumptor omnium idemque quocumque invasit cuncta disturbat ac dissipat ; contra ille corporeus vitalis et salutaris omnia conservat alit auget sustinet sensuque adficit. negat ergo esse dubium horum ignium sol utri similis sit…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…magnum ad columen flammato ardore volabat, praecipitis caeli partis obitusque petessens aut cum terribili perculsus fulmine civis luce serenanti vitalia lumina liquit aut cum se gravido tremefecit corpore tellus iam vero variae nocturno tempore visae terribiles formae bellum motusque monebant…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…peremit fulminis ardor. hic silvestris erat Romani nominis altrix, martia, quae parvos Mavortis semine natos uberibus gravidis vitali rore rigabat ; quae tum cum pueris flammato fulminis ictu concidit atque avolsa pedum vestigia liquit. tum quis non…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…fundit ; itaque et mari continuatus et iunctus est et natura fertur ad caelum, cuius tenuitate et calore temperatus vitalem et salutarem spiritum praebet animantibus. Quem complexa summa pars caeli, quae aetheria dicitur, et suum retinet ardorem…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…extis audivimus ab aqua aut ab igni pericula monent ; tum hereditates, tum damna denuntiant ; fissum familiare et vitale tractant ; caput iecoris ex omni parte diligentissime considerant ; si vero id non est inventum, nihil putant accidere…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, id vivit propter inclusum in eo calorem. ex quo intellegi debet eam caloris naturam vim habere in se vitalem per omnem mundum pertinentem. Atque id facilius cernemus toto genere hoc igneo quod tranat omnia subtilius explicato. Omnes…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…. talis igitur inter viros amicitia tantas opportunitates habet, quantas vix queo dicere. principio qui potest esse vita vitalis, ut ait Ennius, quae non in amici mutua benevolentia conquiescit quid dulcius quam habere quicum omnia audeas sic…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…Iam vero reliqua quarta pars mundi ea et ipsa tota natura fervida est et ceteris naturis omnibus salutarem inpertit et vitalem calorem. Ex quo concluditur, cum omnes mundi partes sustineantur calore, mundum etiam ipsum simili parique natura in…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…conualui, ut in crastinum ascendens equum cum ipso iter in alium locum facerem ; nec multo post plene curatus uitali etiam unda perfusus sum. Mansit autem in episcopatu annis XXXIII, et sic caelestia regna conscendens, sepultus…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum